Zondag 17/01/2021

AchtergrondTurkije

Turkse jongeren riskeren drie jaar cel voor Pride-mars: ‘De overheid organiseert haatcampagnes’

Özgür Gür en Melike Balkan. 'Ten gronde gaat de zaak over één vraag: zijn Pride-betogingen wettelijk of niet in Turkije? Daarom heeft deze zaak zo’n belangrijke precedentwaarde', zegt Balkan.Beeld AKIN CELIKTAS

Melike Balkan (24) en Özgür Gür (25), twee oud-studenten van de Technische Universiteit van Ankara, riskeren in Turkije drie jaar cel omdat ze in 2019 een Pride-betoging voor de rechten van holebi’s en transgenders organiseerden. ‘Dit is een politiek proces’, zegt Melike Balkan in een gesprek met De Morgen.

“Onze jaarlijkse Pride-Mars was nooit eerder een probleem geweest maar in mei 2019 werd ze verboden door de universiteit. Wij vonden dat het verbod indruiste tegen onze grondwettelijke rechten en besloten toch door te zetten met onze mars.”

Aan de oorsprong van het verbod lag een bepaling van de gouverneur van Ankara die alle bijeenkomsten van de lhbti-gemeenschap had verboden. Een hogere rechtbank had zijn decreet in april van dat jaar ongrondwettelijk genoemd maar de rector, als hoofd van een publieke universiteit persoonlijk benoemd door Turks president Erdogan (van de conservatieve AKP), trok zich van deze uitspraak niets van aan. Tot ontzetting van de studenten schakelde hij de politie in.

Melike Balkan: “We zouden onze feestelijke Pride-mars van start laten gaan om vijf uur ’s namiddags maar honderden agenten van de oproerpolitie namen al posities in op de gronden van de campus om één uur ’s middags. Daar stonden wij dan plots tegenover, met één tentje en één regenboogvlag. Als je dit nu niet neerhaalt zullen we je arresteren, zeiden ze meteen.”

Om de mars te laten doorgaan braken ze de tent af, maar Balkan bleef onderhandelen met de politie. Intussen stroomde een vijfhonderdtal betogers toe. “De agenten hadden geen oren naar mijn wettelijke argumenten. Net voor we onze toespraken zouden houden, begon de politie iedereen te arresteren, zonder waarschuwing. Ik was de eerste, en werd meteen omsingeld door een tiental agenten”, vertelt ze, nog steeds onder de indruk. “Op politievideo’s is te zien dat de commissaris mij aanwees, wat ons doet vermoeden dat de universiteit mijn naam en deze van mede-organisator Özgür Gür vooraf hadden getipt.”

De agenten gebruikten vervolgens buitensporig geweld tegen alle aanwezige lhbti-activisten. “Ze zetten traangas in en vuurden honderden rubberkogels af op de menigte die voortdurend probeerde bij elkaar te blijven”, zegt Balkan, volgens wie er tientallen gewonden vielen, waaronder één iemand met een ernstig hoofdtrauma. “Een van mijn vrienden werd ook op de grond geduwd door een aantal agenten en (zoals George Floyd in de VS, MR) met een knie op de nek bijna verstikt. Een professor van onze universiteit werd ook vreselijke aangepakt toen hij de agenten vroeg om geen pepperspray te gebruiken in de campusbibliotheek.”

Deze maand zal de wereldwijde Schrijfmarathon van Amnesty International onder meer voor Balkan en Gür worden gehouden.Beeld AKIN CELIKTAS

Mensenrechtendag

Door haar vroege arrestatie kwam ze er zelf zonder kleerscheuren vanaf maar ze werd tot diep in de nacht vastgehouden in een politiekantoor, samen met 22 anderen. Tegen 18 van hen, onder wie Balkan en Gür, volgde daarna een strafklacht. “We riskeren nu drie jaar cel omdat we opkwamen voor onze vrije meningsuiting en lhbti-rechten, al is de klacht die men inroept een schending van het algemene betogingsverbod. Als organisatoren kijken Gür en ik mogelijk ook aan tegen een extra straf”, zegt ze. “Onze zaak werd in het voorbije anderhalf jaar al drie keer procedureel behandeld maar het proces zal nu op 10 december worden gevoerd, net op Internationale Mensenrechtendag. Ten gronde gaat de zaak over één vraag: zijn Pride-betogingen wettelijk of niet in Turkije? Daarom heeft deze zaak zo’n belangrijke precedentwaarde.”

De behandelende magistraten toonden tot dusver geen enkel begrip voor hun legitiem verweer. In haar verdediging voerden de advocaten eerder aan dat niet zij maar het ongeoorloofde politiegeweld voor een rechtbank thuishoorden. “We identificeerden agenten die op video’s extreem gewelddadig waren en gaven hun naam door aan de rechters”, zegt ze, “maar er is niets mee gebeurd, zelfs geen intern onderzoek.”

Balkan durft dan ook geen voorspellingen doen over het vonnis. “Dit is een politiek proces, en meestal ligt de uitkomst al bij voorbaat vast. Tegelijk trekken we ons op aan de enorme steun die we krijgen uit binnen- en buitenland, die erg belangrijk blijft.”

Amnesty International heeft zich nu het lot van Balkan en haar medebeklaagden aangetrokken. Deze maand zal de wereldwijde Schrijfmarathon van de mensenrechtenorganisatie onder meer voor hen worden gehouden.

Balkan is intussen afgestudeerd en heeft samen met medestanders een ngo opgericht voor de Turkse lhbti-gemeenschap, Unikuir. Hun activiteiten worden wel nog steeds nauwlettend in de gaten gehouden door de Turkse overheid. Nochtans zijn belangenorganisaties zoals de hare meer dan ooit nodig omdat lhbti-rechten in het Turkije van president Erdogan nog steeds worden uitgehold. 

Balkan: “Er zijn veel haatcampagnes bezig tegen onze gemeenschap vanuit de overheid. Hierdoor zijn er ook steeds meer haatmisdrijven tegen onze gemeenschap, vooral tegen de transgender-mensen. In de voorbije jaren werden honderden transgender-mensen vermoord. Ook voor dat onderbelicht probleem is meer internationale aandacht nodig.”

Meer informatie over de Amnesty-actie voor Melike Balkan via schrijfmarathon.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234