Zaterdag 20/08/2022

Turkije

Turkse economie gaat door zwaar weer: "Bedrijven zullen massaal overkop gaan"

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Een inflatie van bijna 16 procent, een munt die in één dag tijd 20 procent van zijn waarde verliest en speculaties over IMF-tussenkomst. De Turkse economie gaat door zwaar weer. "Eigenlijk is het simpel: mensen worden elke dag armer."

Sarah Lamote

Aysa, een jonge ingenieur met een masterdiploma op zak van de meest gerenommeerde universiteit in Turkije, heeft net berekend dat ze evenveel verdient als het minimumloon in Duitsland. "En ik heb nog geluk. Ik ben geen ondernemer", zegt ze terwijl ze van haar koffie slurpt in hartje Ankara. En gelijk heeft ze: Turkse bedrijven zijn de eerste slachtoffers van deze bloedhete economische zomer.

In het totaal heeft de Turkse private sector meer dan 220 miljard openstaande schulden in buitenlandse valuta, voornamelijk dollars. Donderdagmiddag zagen Turkse ondernemers hun schuld met 20 procent toenemen in vergelijking met de dag ervoor. Sinds het begin dit jaar zakte de lira met maar liefst 66 procent.

Bartu Soral, Turks econoom en voormalig programmamanager van UNDP, ziet geen beterschap op komst. "Velen onder hen gaan straks failliet. Hun schulden kunnen ze nooit terugbetalen."

Ugur Emek, professor economie aan de Baskent Universiteit van Ankara, treedt hem bij. "Bedrijven kunnen hun openstaande facturen niet blijven doorrekenen in de prijzen. Tegen oktober, ten laatste november, zullen we een ware bankroetgolf zien. De mensen zullen steeds armer worden. Zo simpel is het."

Goedkoop hotel

Toch zijn er ook winnaars. Turkse exportbedrijven die geen uitstaande schulden hebben in vreemde deviezen doen gouden zaken. Toeristen evenzeer. Zij kunnen met hun euro’s en dollars goedkope hotelboekingen en terrasjes doen. Maar het omgekeerde geldt ook. Aysa ziet haar reis naar Europa in het water vallen. "Zolang ik in Turkije blijf, voel ik mij nog niet arm", zegt ze cynisch maar verslagen.

Econoom Soral beaamt de neerslachtigheid. "Velen verliezen hoop." Toch zullen betogingen er volgens hem niet komen. "De protesten van Gezi (van 2013 in Istanbul, die hard werden neergeslagen door de Turkse politie, SL) waren de voorlopig laatste verzetspoging. Het is hen niet gelukt waardoor velen nu het gevoel hebben niets meer te kunnen doen. Vele jonge mensen willen het land uit."

VS en ‘de duivel’

Ondertussen wijst Ankara vooral met de vinger naar de VS. Vorige week legden die sancties op aan twee Turkse ministers als represaille voor de in Turkije gevangen gehouden Amerikaanse dominee Brunson. Maar de malaise gaat dieper. Zo vindt Washington de Turkse plannen om Russisch luchtafweersysteem aan te kopen in tegenspraak met een hangende aankoop van meer dan honderd F-35’s. Daarnaast staat ook een monsterboete op til voor de Turkse Halkbank omwille van het omzeilen van Iran-sancties enkele jaren geleden.

Toch is de oplopende spanning tussen de twee NAVO-bondgenoten slechts een deel van de verklaring voor de economische malaise. Zo kan men niet buiten het onorthodox economisch beleid van president Erdogan zelf. Erdogan vindt renteverhogingen om de inflatie te bestrijden en een verdere val van de lira tegen te gaan, "des duivels". Een hogere rente staat zijn groeiplannen in de weg. En groei gaat voor de president boven alles; ondanks de nu al oververhitte economie.

Zijn schoonzoon, Berat Albayrak, de nieuwe minister van Economie en Financiën, zal deze visie de komende jaren ongetwijfeld voortzetten. Vrijdagmiddag stelde hij zijn nieuw economisch model voor. Professor Emek ziet hierin alvast weinig heil. "De vertrouwenscrisis is diep. Geen plan of uitleg wordt nog geloofd door de marken. Het vertrouwen in de regering is weg."

Lonkt het IMF?

Dat de kredietwaardigheid van Turkije hoe langer hoe meer in twijfel wordt getrokken, is een teken aan de wand voor een land dat draait op buitenlands geld. Structurele handelstekorten, budgettaire tekorten en een private sector die tot over zijn oren in de schulden zit, zijn een gevaarlijke cocktail.

Ook de Europese Centrale Bank is bezorgd. Verschillende Europese banken, zoals BNP Paribas, hebben activiteiten in Turkije. Een crash van de Turkse lira kan tot gevolg hebben dat sommigen debiteurs hun schulden gewoon niet meer kunnen terugbetalen.

Kan een oplossing nog zonder het IMF? Professor Emek denkt van niet. "Het IMF zal als garant moeten optreden. Er is geen andere oplossing om de problemen structureel aan te pakken." Al is de vraag is of Erdogan, die er prat op gaat Turkije in 2002 uit de armen van het IMF te hebben gered, zal willen meestappen in een IMF-programma. Een krediet- of investeringsdeal met China kan daarom niet uitgesloten worden.

Gisteren riep Erdogan de bevolking alweer op om euro’s, dollars en goud om te wisselen ter ondersteuning van de lira. In eenzelfde beweging gaf hij een sneer aan het adres van de VS en wat hij de ‘interestlobby’ noemt.

Na zijn speech zakte de lira opnieuw 3procent. Na een tweet van Trump en de speech van de Turkse minister van Financiën, enkele uren later, opnieuw met 3 procent.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234