Woensdag 25/05/2022

Turks parlement schaft doodstraf af in vredestijd

Het Turkse parlement heeft gisteren de doodstraf in vredestijd afgeschaft, ondanks verzet van de extreem-rechtse MHP, die momenteel de grootste partij is. De afschaffing van de doodstraf was een van de gevoeligste obstakels in het pakket hervormingen dat een toetreding tot de EU moet vergemakkelijken. Onderwijs in de Koerdische taal is een andere delicate materie waarover het parlement zich nog moet buigen.

Ankara

Eigen berichtgeving

Ayfer Erkul

Turkije heeft dan wel sinds 1984 geen executies meer uitgevoerd, maar de doodstraf bleef wel vermeld in de grondwet. Dat was een van de obstakels die de EU aanhaalde voor het weigeren van een lidmaatschap aan Turkije. De afschaffing ervan betekent dan ook de vervulling van een van de voorwaarden voor een toetreding tot de EU.

Ankara wil dat de EU in december dit jaar, wanneer in Kopenhagen beslist zal worden om in 2004 of 2005 tien landen toe te laten tot de Unie, een datum vaststelt waarop de gesprekken voor het lidmaatschap van Turkije kunnen beginnen. De kans dat dat gebeurt, is klein, maar als het pakket hervormingen wordt goedgekeurd, toont dat volgens waarnemers Turkijes engagement aan om de nodige veranderingen te doen.

De snelheid waarmee het pakket van (gevoelige) maatregelen wordt goedgekeurd, is verbazingwekkend en volledig toe te schrijven aan pro-EU-parlementsleden die de hervormingen nog goedgekeurd willen zien voordat het parlement wordt ontbonden en het land op 3 november vervroegde verkiezingen houdt. "We verwachtten deze uitkomst", verklaarde premier Bülent Ecevit gisteren na afloop van de stemming. "De DSP (de partij van Ecevit, AE) is al jaren tegen de doodstraf, die bijna overal ter wereld werd afgeschaft... Dit heeft niets te maken met Öcalan. Het is belangrijk dat de EU de deur opent voor Turkije."

Toch is het in de eerste plaats Abdullah Öcalan naar wie wordt verwezen als het gaat over de afschaffing van de doodstraf. De ter dood veroordeelde leider van de Koerdische PKK wacht al sinds 1999 in zijn cel op het eiland Imrali het beroep af dat het Europees Hof van de Rechten van de Mens moet behandelen. Zijn straf wordt nu omgezet in levenslang.

'Historische beslissing in het parlement', schreef de liberale krant Radikal gisteren op haar internetsite. En dat was de stemming die de doodstraf afschafte ook. Geen enkel ander thema had in het verleden voor zulke verhitte discussies in het parlement gezorgd als dit. De grootste tegenstand tegen de afschaffing van de doodstraf was er in de rangen van de extreem-rechtse MHP, de Nationalistische Actiepartij die wordt geleid door Devlet Bahçeli. De MHP, die de grootste partij is in het Turks parlement met 126 van de 550 zetels, behaalde drie jaar geleden net een massale verkiezingsoverwinning door haar hard standpunt tegenover de doodstraf en eiste meer dan eens de onmiddellijke executie van Öcalan. "De afschaffing van de doodstraf betekent amnestie voor Öcalan en andere terroristen", zei MHP-parlementslid Mehmet Gül gisteren voor de stemming. "We mogen dat niet toestaan. We kunnen niets goedkeuren dat een amnestie van Öcalan mogelijk maakt en hem zelfs binnen korte tijd volksvertegenwoordiger kan maken." Daar is weinig kans toe. De doodstraf wordt wel afgestraft, in vredestijd dan toch, maar de levenslange celstraf die in de plaats komt, is zonder mogelijkheid tot vervroegde vrijlating.

De stemming voor het afschaffen van de doodstraf was de eerste in rij van een hele reeks hervormingen waarover elk apart wordt gestemd in het parlement. Pas als het parlement het hele pakket goedkeurt, is de afschaffing definitief. Buiten het einde van de doodstraf en het toelaten van het Koerdische onderwijs, springen in het pakket hervormingen vooral de nieuwe wetgeving over vrije meningsuiting, het verenigingsleven en de persvrijheid in het oog. De hervormingen worden gesteund door alle partijen, behalve de MHP. De afschaffing moet nog bevestigd worden door een stemming van het hele pakket hervormingen, die waarschijnlijk vrijdagavond laat gebeurde of deze ochtend zal gebeuren. Volgens de krant Hürriyet, die een prognose maakte van hoe de verschillende parlementsleden de elf hervormingsmaatregelen zouden beoordelen, zou het hele pakket zonder problemen goedgekeurd worden. Als iedereen woord hield tenminste.

Doodstraf vormde een van de belangrijkste obstakels voor Turkije om EU-lidmaatschap te verwerven

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234