Dinsdag 24/05/2022

Turkije zet stap richting Europese Unie

Plotse hervormingskoers krijgt algemene waardering

Turkije is de jongste tijd voortdurend in het nieuws, meestal in negatieve zin, maar nu komt er plots lof van alle kanten. Het land sleept zich van de ene politieke crisis naar de andere, ministers stappen op, verkozenen verlaten hun partij, de economische toestand is een ramp en de regeringsleider is te ziek om te regeren maar blijft zich vastklampen aan de macht. Sinds enkele dagen zijn alle ogen echter om andere redenen op Turkije gericht. Het land heeft opvallende hervormingen goedgekeurd en Europa haalt de loftrompet boven. EU-lidmaatschap kijkt al om de hoek. Of toch niet?

De berichten dat de Turkse regering zou vallen, volgden elkaar al een paar maanden op en nu verbaast het land de wereld en vooral Europa door in spoedtempo een hervormingspakket aan te nemen dat velen voor onmogelijk hielden. Er was een grote meerderheid in het Turkse parlement voor de afschaffing van de doodstraf en dat was een eerste opmerkelijk gegeven. De meest prominente gevangene van Turkije, voormalig PKK-leider Abdullah Öcalan, zal wel geen feestje in zijn cel hebben gebouwd, maar zijn familie heeft alvast haar tevredenheid uitgedrukt. Öcalan is sinds 1999 opgesloten op het gevangeniseiland Imrali en hij zal na de nieuwe wet dus niet meer ter dood worden gebracht.

Turkije houdt de ex-chef van de Koerdische Arbeiderspartij verantwoordelijk voor de dood van dertigduizend mensen die in de loop van het Koerdische conflict zijn omgekomen. Toen Öcalan werd opgepakt kon men ervan op aan dat hij de doodstraf zou krijgen. De afschaffing van net die doodstraf was een van de eisen die de EU bleef herhalen als voorwaarde voor Turkije om ook maar gesprekken te beginnen over de toetreding tot de Europese club.

Er waren nog andere eisen op het vlak van de mensenrechten en daarin heeft Turkije zo mogelijk voor een nog grotere verrassing gezorgd. De Koerdische minderheid in het land zal op termijn meer rechten krijgen en dat was tot voor kort totaal ondenkbaar. Het Koerdisch zal als taal worden erkend, het zal mogen worden onderwezen en de Koerdische media zullen openlijk mogen werken, zolang ze zich maar aan de Turkse grondwet houden. Dat is een heuse revolutie voor Turkije, tenminste als dat allemaal ook echt in de praktijk wordt gebracht.

Premier Bülent Ecevit deed zo geestdriftig dat hij over een 'historische stemming' sprak en meteen verklaarde dat zijn land nu aan alle eisen van de EU voldoet en dat men nu maar snel rond de tafel moet gaan zitten om de toetredingsonderhandelingen voor te bereiden. De Turkse media waren het hele weekeinde euforisch over de gestemde maatregelen en de krant Milliyet titelde: "Europa, hier zijn we."

De stap van vice-premier Devlet Bahceli is nog wel een smet op het vers opgepoetste blazoen van Turkije, maar in het algemeen is het enthousiasme groot. In Ankara en in Brussel. Bahceli, de leider van de uiterst rechtse MHP, wil naar het Grondwettelijk Hof stappen om de maatregelen als ongrondwettelijk ongedaan te laten maken. Met 127 verkozenen is de MHP wel de sterkste fractie in het parlement maar de Turkse hoge rechters zullen ook wel weten dat het belang van hun land meer gediend is met een toenadering tot de EU dan met nationalistische heethoofdigheid die zich ook tegen de mensenrechten keert.

De EU heeft de "zeer belangrijke beslissingen" toegejuicht, maar toch is er nog een behoorlijk stuk weg af te leggen. Het is momenteel gewoon niet te voorspellen wanneer de EU Turkije een gedetailleerde kalender voor onderhandelingen zal durven voor te leggen. Er zijn al genoeg problemen met andere kandidaten die openlijk misnoegd zijn omdat ze aan het lijntje worden gehouden. Hun dossier zal op de Euro-top van Kopenhagen in december voorrang krijgen, en het lijkt niet echt waarschijnlijk dat de vijftien EU-leden het tegen dan al eens zijn over Turkije.

Maar er is nog werk voor Ankara: de mensenrechten zullen volledig, in Turkse gevangenissen is foltering nog legio, gewaarborgd moeten zijn, evenals de vrijheid van meningsuiting. Bovendien moet er nog een heel pak economische hervormingen komen. Tevens bestaat er in een aantal EU-landen nog behoorlijk wat twijfel of Turkije überhaupt in de club moet worden opgenomen. Ten slotte doet Turkije tot nu toe ook niets om een oplossing aan te dragen voor het probleem-Cyprus, dat een absolute handicap is voor de Turkse EU-toetreding.

Europa hier zijn we, jubelde een Turkse krant

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234