Zaterdag 19/10/2019

Midden-Oosten

Turkije stuurt troepen naar frontlijn met Syrische Koerden als reactie op terugtrekking VS

President Tayyip Erdogan spreekt tijdens een openingsceremonie in Istanboel (23 december 2018). Beeld REUTERS

Turkije heeft dit weekend versterkingen gestuurd naar het grensgebied met Syrië en een stad in Noord-Syrië die in handen is van de door de Verenigde Staten gesteunde Syrisch-Koerdische militie YPG. Dat hebben Syrische waarnemers en Turkse media zondag gemeld.

De verhoogde Turkse militaire activiteit komt na de aankondiging van president Donald Trump vorige week dat hij alle tweeduizend Amerikaanse militairen komende weken uit Syrië zal terugtrekken. Eerder had Turkije gezegd een al aangekondigd offensief tegen de Syrische Koerden te zullen aanhouden.

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan en Trump spraken zondag tijdens een telefoongesprek af dat zij de “langzame en zeer gecoördineerde” Amerikaanse terugtrekking (zoals Trump het omschreef in een tweet) zullen afstemmen om te voorkomen dat er een militair machtsvacuüm in Syrië ontstaat.

Brett McGurk, de Amerikaanse gezant bij de door de VS geleide coalitie tegen terreurbeweging Islamitische Staat (IS), stapte intussen op uit protest tegen Trumps abrupte en door de bondgenoten van de VS betreurde besluit om de Amerikaanse troepen terug te trekken, en te stoppen met luchtaanvallen op posities van IS. Vorige week stapte om die reden ook de Amerikaanse minister van defensie Jim Mattis al op.

McGurk sprak in een uitgelekte e-mail aan zijn staf van een “schok”. Hij had onlangs nog verklaard dat het “roekeloos” zou zijn aan te nemen dat IS verslagen was en daarom Amerikaanse troepen terug te halen. De Franse president Emmanuel Macron zette zondag vraagtekens bij de betrouwbaarheid van de VS. “Een bondgenoot zou betrouwbaar moeten zijn”, zei Macron tijdens een bezoek aan Franse troepen in Tsjaad. 

De Turkse versterkingen waren dit weekend volgens het Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten, een aan de Syrische oppositie gelieerde groepering, op weg naar de frontlijn bij Manbij, een door de YPG bezette stad ten westen van de rivier Eufraat waar nu nog Amerikaanse militairen zijn gestationeerd.

President Trump wil nu al van afgetreden minister Mattis af

De Amerikaanse president Donald Trump zal zijn afgetreden minister van defensie Jim Mattis al per 1 januari vervangen door diens onderminister Patrick Shanahan. Dat maakte Trump zondag via Twitter bekend.

De vorige week afgetreden Mattis had aangeboden nog twee maanden aan te blijven om Trump de kans te geven een goede opvolger te zoeken. De ‘zeer getalenteerde’ Shanahan (64), afkomstig van vliegtuigbouwer Boeing, zal optreden als tijdelijk minister tot er een definitieve opvolger gevonden is.

Het versnelde opvolgingsbesluit komt volgens ingewijden voort uit Trumps woede over Mattis’ kritiek op zijn besluit de Amerikaanse troepen terug te trekken uit de strijd tegen Islamitische Staat in Syrië.

De Franse president Emmanuel Macron prees Mattis zondag in een toespraak tot Franse troepen in Tsjaad. “Een bondgenoot zou betrouwbaar moeten zijn, zaken afstemmen met andere bondgenoten. Mattis begreep dit.” Macron zei Trumps besluit zeer te betreuren omdat het gevaarlijke gevolgen kan hebben. 

Tanks

Het Turkse persbureau IHA meldde zondag dat een konvooi van zeker honderd tanks en andere bewapende voertuigen in de nacht van zaterdag op zondag Syrië was binnengetrokken, in gebied dat in handen is van het Vrije Syrische Leger, een Syrische oppositiegroepering die een bondgenoot van Turkije is.

President Erdogan ziet de strijders van YPG en de door hen aangevoerde Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF) als terroristen. Ze zijn in Erdogans ogen een gevaar voor Turkije vanwege hun banden met de Koerdische Arbeiderspartij PKK, die in Zuid-Oost-Turkije al decennia strijd levert met het Turkse leger. De VS zagen de Syrische Koerden tot dusver als bondgenoten in de strijd met IS.

Onder druk van Turkije kwam de anti-IS-coalitie in juni overeen dat de YPG-troepen zich zouden  terugtrekken ten oosten van de Eufraat. Turkije klaagde dat die terugtrekking te traag verliep. De Turken waagden het vanwege de Amerikaanse aanwezigheid tot nu toe niet de rivier over te steken.

De opgestapte Syrië-gezant McGurk bekritiseerde in een door persbureau AP ingeziene e-mail Trumps besluit over de Amerikaanse terugtrekking. ”De recente beslissing door de president kwam als een schok en vormde een complete omkering van het beleid”, aldus McGurk. “Het bracht onze coalitiepartners in verwarring en liet onze vechtende partners in verbijstering achter zonder enig plan voor de gevolgen.”

McGurk werd in 2015 benoemd door president Barack Obama en behield onder Trump zijn post. Trump twitterde vrijdag dat hij McGurk niet kende, en deed zijn opstappen af als een non-event. Hij wees erop dat de gezant toch al in februari zou vertrekken en voegde eraan toe: “Spelen voor de bühne?”

“IS niet verslagen”

De gezant schreef in zijn vrijdag verstuurde ontslagbrief aan minister van buitenlandse zaken Mike Pompeo dat IS allerminst verslagen is en een voortijdige Amerikaanse terugtrekking het soort omstandigheden in de hand werkt waardoor IS indertijd kon opkomen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234