Woensdag 29/06/2022

NieuwsBuitenland

Turkije eist licentie van Deutsche Welle en andere media: ‘Ook internationale nieuwssites worden gemuilkorfd’

Vrijdag werd door de openbaar aanklager in Ankara tegen journalist Sedef Kabaş (hier op de foto in 2015) een celstraf van elf jaar en acht maanden geëist wegens belediging van Erdogan en twee van zijn ministers. Beeld AP
Vrijdag werd door de openbaar aanklager in Ankara tegen journalist Sedef Kabaş (hier op de foto in 2015) een celstraf van elf jaar en acht maanden geëist wegens belediging van Erdogan en twee van zijn ministers.Beeld AP

Turkije heeft drie internationale nieuwsmedia de wacht aangezegd. Deutsche Welle, Euronews en Voice of America (VOA) moeten voor hun Turkstalige websites een aparte licentie aanvragen bij de Turkse overheid. Als de media niet aan de eis voldoen, kunnen de websites onmiddellijk worden geblokkeerd.

Rob Vreeken

De aanmaning komt van de Hoge Raad voor Radio en Televisie (RTÜK), het orgaan in Turkije dat toezicht houdt op de omroep. De raad voelt zich gemachtigd in te grijpen omdat de drie nieuwsorganisaties ook video’s op hun websites hebben. RTÜK heeft zich in het verleden vaak dienstbaar betoond aan de regering van president Recep Tayyip Erdogan, in haar pogingen de pers in Turkije aan banden te leggen.

Minstens twee van de negen bestuursleden van RTÜK stemden tegen het besluit. Dat werd duidelijk doordat zij met hun bezwaren naar buiten kwamen. Een van hen, Ilhan Taşçı, zei dat “na de nationale media, het nu de beurt is aan internationale nieuwssites om te worden gemuilkorfd”.

Volgens hem kan elke nieuwssite worden gecontroleerd, nu RTÜK ervan uitgaat dat die onder ‘televisie’ valt zodra er video’s op de site staan. De Hoge Raad heeft de bevoegdheid licentiehouders te gebieden content van de site te halen die om welke reden dan ook niet geschikt wordt geacht voor Turks publiek.

Taşçı is een bekende journalist, voorheen onder meer BBC-correspondent, en parlementslid voor de oppositiepartij CHP. Die had hem voorgedragen als RTÜK-lid. Aanhangers van de regeringspartij AKP hebben de meerderheid in de raad.

Okan Konuralp, ook CHP-lid en de andere tegenstemmer in de raad, schreef op Twitter dat “deze poging de internationale media te onderdrukken gedoemd is te mislukken”. Volgens hem is de regering erop uit alle content op internet, nationaal zowel als internationaal, te controleren.

‘Technische maatregel’

Vicepresident Ibrahim Uslu van RTÜK deed de aanmaning af als niet meer dan een ‘technische maatregel’, voortvloeiend uit de mediawet van 2019. De beslissing van de raad zal komende week worden gepubliceerd in het staatsblad. Daarna hebben de drie zenders 72 uur de tijd om een licentie aan te vragen.

De woordvoerder van Voice of America laat weten dat de zender niet aan de nieuwe voorwaarden van RTÜK heeft voldaan. “VOA meent dat elke poging om nieuwsmedia het zwijgen op te leggen een schending is van de persvrijheid”, aldus Bridget Ann Serchak in een mail. “Mocht de Turkse regering onze website blokkeren, dan zal VOA alles in het werk stellen om te verzekeren dat zijn Turkssprekend publiek toegang houdt tot het vrije internet.” Deutsche Welle en Euronews laten weten nog geen besluit te hebben genomen.

Een jaar geleden al werden alle grote sociale-mediaconcerns door de Turkse overheid gedwongen zich te voegen naar de vereisten van de nieuwe mediawet. Onder andere Facebook, YouTube, Twitter en TikTok werden op straffe van een blokkade op internet gedwongen een licentie aan te vragen. Ook Netflix heeft inmiddels een licentie.

Volgens de wet moeten alle mediabedrijven met meer dan een miljoen lokale gebruikers een kantoor in Turkije openen, zodat zij vatbaar worden voor justitie en zo nodig op aanwijzen van Ankara berichten kunnen verwijderen. Ook moeten zij alle data van lokale gebruikers opslaan.

De woordvoerster van Voice of America laat weten dat de zender niet aan de nieuwe voorwaarden van toezichthouder RTÜK heeft voldaan. Deutsche Welle zegt nog geen besluit naar buiten te hebben gebracht. Beeld AFP
De woordvoerster van Voice of America laat weten dat de zender niet aan de nieuwe voorwaarden van toezichthouder RTÜK heeft voldaan. Deutsche Welle zegt nog geen besluit naar buiten te hebben gebracht.Beeld AFP

Tot nu toe zijn buitenlandse journalistieke media echter grotendeels buiten schot gebleven. Het inperken van de journalistieke vrijheid door de AKP-regering betrof vrijwel uitsluitend Turkse media, afgezien van de schaarse keren dat de werkvergunning van een buitenlandse correspondent niet werd verlengd.

Journalist elf jaar de cel in

Vaak wordt het strafrecht ingezet om Turkse journalisten te intimideren of het zwijgen op te leggen. Het recentste geval betreft de bekende televisiejournalist Sedef Kabaş. Vrijdag werd door de openbaar aanklager in Ankara tegen haar een celstraf van elf jaar en acht maanden geëist wegens belediging van Erdogan en twee van zijn ministers.

Kabaş (52) werd op 22 januari van haar bed gelicht door de politie en in hechtenis genomen, omdat zij de president zou hebben uitgemaakt voor een stuk vee. Op de zender TELE1 TV had Kabaş naar het gezegde ‘Het gekroond hoofd wordt wijzer’ verwezen. “Maar dat is niet de realiteit”, had ze eraan toegevoegd. “Er is ook een spreekwoord dat luidt: als vee een paleis binnengaat, wordt het niet de koning; het paleis wordt een schuur.”

Vanuit haar cel liet de journalist weten dat “Erdogan het op mij heeft gemunt sinds ik een keer heb gezegd dat, als hij econoom is, ik de koningin van Engeland ben”.

In december waren in heel Turkije 67 journalisten verwikkeld in een rechtszaak, volgen de Turkse journalistenbond TGC. Alles bij elkaar opgeteld eisen de aanklagers tegen hen 1.334 jaar gevangenisstraf.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234