Dinsdag 15/10/2019

Rel Nederland-Turkije

Turkije bevriest contacten met Nederlandse regering, Rutte noemt sancties "totaal bizar"

Protest bij het Nederlands consulaat in Istanboel. Beeld AFP

Turkije heeft alle contacten met Nederland op regeringsniveau en hoger bevroren. Volgens de Turkse vicepremier Kurtulmus zal Ankara voorlopig niet meer met de Nederlandse regering praten en worden een aantal diplomatieke strafmaatregelen afgekondigd tot Nederland excuses aanbiedt voor het verbod aan Turkse ministers om afgelopen weekend Turkse Nederlanders toe te spreken.

Turkije gaat onder meer Nederlandse diplomatieke vluchten weren. "Wij doen precies wat zij met ons hebben gedaan", zei vicepremier Kurtulmus, de belangrijkste woordvoerder van Ankara. "Wij staan niet toe dat vliegtuigen met Nederlandse diplomaten in Turkije landen of ons luchtruim gebruiken. Diegenen die deze crisis hebben veroorzaakt, hebben de verantwoordelijkheid het op te lossen."

De Nederlandse ambassadeur, die nu in Nederland verblijft, mag alleen terugkeren als Den Haag tegemoet komt aan de Turkse eisen. De Turkse president Recep Tayyip Erdogan wil onder andere een excuus van Nederland voor de behandeling van twee Turkse ministers en van Nederlands-Turkse demonstranten zaterdag in Rotterdam. 

Kurtulmus liet ook weten dat hij het Turkse parlement zal aanbevelen de vriendschapsverdragen op te zeggen totdat Nederland op zijn schreden is teruggekeerd en zich heeft gedistantieerd van zijn "inhumane en onwettige" optreden tegen Turkse ministers. 

Turkije heeft bovendien laten weten de vluchtelingendeal met Europa opnieuw te willen evalueren in reactie op de rel met Nederland, maar van dat dreigement leek premier Mark Rutte gisterenavond bij RTL Late Night weinig onder de indruk. "Dat horen we constant. Die deal is ook in het belang van Turkije. We helpen met de opvang van Syriërs in Turkije. We doen gezamenlijk iets om het probleem op te lossen."

Nederlands premier Mark Rutte, gisteren tijdens het verkiezingsdebat met Geert Wilders. Beeld AP

"Totaal bizar"

Verder zei Rutte dat de Nederlandse regering de sancties die Turkije heeft aangekondigd zal bestuderen. Rutte zei te begrijpen dat de strafmaatregelen niet van economische aard zijn. "We hebben een enorme investeringspositie daar, we zijn nummer één of twee qua investeringen", aldus de Nederlandse premier. "Ik snap dat ze zich daar niet op richten."

Rutte herhaalde het 'totaal bizar' te vinden dat Turkije nu met sancties tegen Nederland komt. Die kwalificatie gebruikte hij dit weekeinde ook al, nadat de Turkse president Erdogan Nederland fascistisch en nazistisch had genoemd. Behalve de Turkse sancties liet president Erdogan maandag al weten dat Turkije een klacht zal indienen tegen Nederland bij het Europees Hof voor de Mensenrechten.

"Vertrouwen in de zaak"

Minister van Buitenlandse Zaken Koenders ziet een eventuele behandeling van Turkse klachten over de Nederlandse overheid door het Europees Hof voor de Mensenrechten positief tegemoet. "Mocht de klacht ontvankelijk worden verklaard, dan zien we de zaak met vertrouwen tegemoet. Overigens staat Turkije zo goed als bovenaan de ranglijst als het gaat om veroordelingen door het hof."

Minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders. Beeld ANP

Of het bij de Turkse klacht bij het Europese mensenrechtenhof blijft, is maar de vraag. De Turkse krant Hürriyet meldde vanochtend dat Turkije bij de Verenigde Naties, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa en de Raad van Europa gaat klagen over de schending van het Verdrag van Wenen (1961) door Nederland. Het Verdrag van Wenen regelt de status van diplomaten en hun onschendbaarheid.

"Hoofd koel houden"

Vicepremier Lodewijk Asscher zei vanmorgen in het WNL-televisieprogramma Goedemorgen Nederland dat "het nu zaak is het hoofd koel te houden". Asscher denkt wel dat de relatie nog wel even stroef blijft. "En dat ligt niet aan ons".

Hij zei verder dat Turkse bewindslieden tot het referendum in Turkije op 16 april niet meer welkom zijn in Nederland omdat is gebleken dat ze er campagne willen voeren. "Laat de Turken gewoon even in de spiegel kijken en weer tot rust komen."

Rick Lawson, hoogleraar internationaal recht aan de Universiteit Leiden, gelooft niet dat een Turkse klacht bij het Europees Hof voor de mensenrechten succesvol zal zijn. Lawson: "Een klacht bij het hof is kansloos. De klacht zou direct niet ontvankelijk worden verklaard door het Hof omdat het alleen klachten in behandeling neemt als alle nationale rechtsmiddelen zijn uitgeput."

Het Europees Hof in Straatsburg behandelt hoofdzakelijk individuele zaken, legt Lawson uit. Interstatelijke klachten zijn vrij zeldzaam. De laatste keer was de klacht van Oekraïne tegen de inval door Rusland op de Krim. Toen kon bij het Hof wel aannemelijk worden gemaakt dat die klacht niet bij Rusland kon worden neergelegd. Maar die klacht was wel van een andere orde dan de diplomatieke rel die nu gaande is.

Loos dreigement

Lawson: "Het is volstrekt prematuur om nu al naar het Europees Hof te willen stappen." Het lijkt dus meer op een loos dreigement, zeker wanneer het waar blijkt te zijn dat de Turkse premier Binali Yildirim de Nederlandse uitnodiging van premier Rutte heeft geaccepteerd om tijdens een maaltijd over hun diplomatiek conflict te praten. "Als dat waar is, dan is het dreigement om naar het Europees Hof te stappen echt alleen maar voor de bühne", aldus Lawson.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234