Zaterdag 23/01/2021

Turijn toont koninklijke kunstcollectie in Brusselse Bozar HH

Van Dyck, Bellotto en de anderen

In 2011 wordt anderhalve eeuw Italiaanse eenmaking gevierd. Turijn, de oorspronkelijke hoofdstad, zal daarin een centrale rol spelen. Het museum voor oude kunst Galleria Sabauda wordt ingrijpend verbouwd, waardoor 120 Vlaamse en Italiaanse schilders uit de verzameling nu in Brussel te zien zijn.

door Eric Rinckhout

BRUSSEL l Galleria Sabauda biedt onderdak aan de koninklijke collectie van het huis van Savoye. Net zoals zovele andere Europese vorstenhuizen waren de leden van die dynastie fervente kunstverzamelaars. De tentoonstelling vertelt chronologisch het interessante verhaal van de groei van deze onbekende collectie, maar helaas maakt de verzameling zelf, op toppers als Van Dyck en Bellotto na, geen grootse indruk.

De Galleria Sabauda, de Italiaanse naam voor Savoye, is momenteel gehuisvest in hetzelfde gebouw als het Egyptische Museum van Turijn. Dat laatste museum wordt naar aanleiding van de vieringen in 2011 (zie kader) substantieel uitgebreid: het krijgt twee keer zoveel ruimte, waardoor de Galleria Sabauda uit de Academie der Wetenschappen moet verhuizen.

De Galleria wordt ondergebracht in de nieuwe vleugel van het voormalig Koninklijk Paleis, dat een ruim, publieksvriendelijk en hedendaags museumcomplex moet worden. De verhuizing moet in 2011 afgerond zijn. Daaraan voorafgaand wil men alle kunstvoorwerpen historisch en kunsthistorisch grondig onderzoeken en, zo nodig, restaureren. Door deze ingrijpende verhuizing is het idee gerijpt om de schilderijen elders te tonen. Dat gebeurt vanaf morgen in het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel.

De Galleria Sabauda zelf dateert van 1832. Ze werd opgericht op initiatief van Karel Albert van Sardinië. De bedoeling was een openbaar museum te creëren voor de werken die tot dan toe in de residenties van het huis van Savoye hingen. De kunstverzameling zelf is evenwel veel ouder. Savoye, strategisch gelegen aan de voet van de Alpen, strekte zich oorspronkelijk uit over delen van Frankrijk, Zwitserland en Italië. Het ontstond in de middeleeuwen en was achtereenvolgens een graafschap, een hertogdom en ten slotte een koninkrijk. In de loop van de zestiende eeuw verschoof het middelpunt van Savoye naar Italië en meer bepaald Turijn, ten nadele van het Franse Chambéry. Het huis van Savoye bleef een vooraanstaande rol spelen in Europa: het was Victor Emmanuel II die in 1861 de troon besteeg als eerste koning van het eengemaakte Italië.

Werkjes van de tweede garnituur

De tentoonstelling begint sterk met een subliem ruiterportret van Tomasso van Savoye Carignano (1634) door Antoon Van Dyck. De Italiaanse prins regeerde vier jaar over de Nederlanden, na Albrecht en Isabella. Vermoedelijk was het portret een opdracht van de abt Scaglia, een eminente kunstliefhebber die Van Dyck goed kende en bij de schilder ook een zelfportet en een bewening van Christus bestelde. Beide werken hangen momenteel in het Antwerpse Museum voor Schone Kunsten. Helaas duurt het dan heel lang voor er weer wat boeiend werk opduikt. De ruimten van de tentoonstelling mogen dan museaal en rijkelijk ingericht zijn, ze kunnen helaas niet verhullen dat er veel saai schilderwerk hangt van de tweede en derde garnituur, dat bovendien meestal slecht uitgelicht wordt.

De Annunciatie van Orazio Gentileschi is een prachtig werk met gewaagde verhoudingen en een gedurfd kleurenpalet, terwijl het vertederende Kinderen van koning Karel I van Engeland door Van Dyck baadt in pasteltinten en laat zien hoe tastbaar de Vlaamse schilder vlees en textiel kon schilderen. Zijn twee andere werken, een Sebastiaan en een massatafereel dat aan de fêtes galantes van Rubens herinnert, verbleken ernaast en zijn vermoedelijk weinig meer dan atelierwerken. Helaas moeten we hetzelfde over de Rubensen zeggen. Zwak werk, waar de hand van de meester nauwelijks in te herkennen valt.

Kleine ontdekkingen

De tentoonstelling wordt nog gered door een sfeervol kabinet met stillevens en bloemstukken van onder anderen vader en zoon De Heem en Abraham Mignon, en door het ronduit schitterende, bijna fotografische achttiende-eeuwse stadsgezicht op Turijn door Bernardo Bellotto.

Er zijn nog wat kleine ontdekkingen te doen, zoals een merkwaardige Christus van een zekere Daniel Seiter en een caravaggistisch werkje van ene Francesco Cairo. Maar een handvol uitstekende schilderijen op 120 werken is bitter weinig om van een geslaagde expo te spreken.

Da Van Dyck a Bellotto. Luister aan het hof van Savoye, tot 24 mei in Bozar, Paleis voor Schone Kunsten, Brussel. www.bozar.be.

Turijn viert 150 jaar Italië in 2011

Turijn is voor velen nog altijd de industriestad van Noord-Italië, de stad van de Fiatfabrieken. Een stad waar velen, op weg naar het zuiden, met een grote boog omheen rijden. Ten onrechte.

Turijn is immers ook de bakermat van de vermout, de frisco, Lavazzakoffie en slowfood, en is bovendien een mooie, strak geplande keizerlijke stad met prachtige wandelgalerijen die zich uitstrekken over een groot deel van de binnenstad. Turijn is ook de stad van de kunstcollectie van Fiatbaas Agnelli, het Nationaal Filmmuseum (in de Mole Antonelliana, die op de muntstukjes van 2 cent prijkt) en het museum voor hedendaagse kunst Castello di Rivoli.

Turijn zet momenteel ingrijpende urbanistische werken op ter voorbereiding van de feesten van 2011. De metro wordt uitgebreid, er komt een wolkenkrabber door architect Renzo Piano en een cultuurcentrum van Jean Nouvel.

In Brussel zal de Italiaanse lente dit jaar al voelbaar zijn. Bozar plant dit voorjaar dans, theater, film, kunst en literatuur uit Italië. (ER)

www.bozar.be.

De exporuimten mogen dan rijkelijk ingericht zijn, ze kunnen niet verhullen dat er ook saai werk hangt

n De expo begint sterk met een subliem ruiterportret van Tomasso van Savoye Carignano (1634) door Antoon Van Dyck.

n De tentoonstelling in het Paleis voor Schone Kunsten wordt nog gered door het schitterende, bijna fotografische achttiende-eeuwse stadsgezicht op Turijn door Bernardo Bellotto.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234