Vrijdag 03/12/2021

Tunnels kosten stad en haven 350 miljoen

De Vlaamse regering heeft de Lange Wapperbrug gisteravond voorgoed begraven. De sp.a en de Antwerpse burgemeester Patrick Janssens halen hun slag thuis, de ring zal gesloten worden met een combinatie van tunnels. Maar aan die overwinning hangt een stevig prijskaartje: stad en haven draaien op voor de meerkost van de tunnels, ruim 350 miljoen euro.

‘De Oosterweel-verbinding zal de Vlaamse begroting geen geld kosten’, benadrukte minister-president Kris Peeters gisteren. Meteen is de voornaamste eis van de N-VA ingewilligd. Het bedrag dat niet ingecalculeerd was wordt netjes in twee gehakt tussen stad, in handen van de sp.a, en haven, in handen van CD&V.

Ruim twaalf uur lang zaten de Vlaamse ministers gisteren samen: van acht uur ’s ochtends tot na acht uur ’s avonds. Eerst zaten de bevoegde ministers samen - Peeters en Hilde Crevits (allebei CD&V), Geert Bourgeois en Philippe Muyters (allebei N-VA) en Ingrid Lieten (sp.a) - maar al snel werden ook de Antwerpse burgemeester Janssens en havenschepen Marc Van Peel (CD&V) naar het kabinet van de minister-president gesommeerd. De stad en de haven spelen immers een cruciale rol in het compromisvoorstel dat Peeters gisterochtend op tafel legde.

Tunnels, geen brug

De verguisde Lange Wapperbrug wordt na vijftien jaar studeren en plannen maken definitief afgevoerd. Ze wordt vervangen door een combinatie van vier tunnels. Een tweede grote verandering is dat ook grondig aan de Antwerpse ring wordt gesleuteld. Die wordt in tegenstelling tot de plannen voor de Lange Wapper niet breder, en belandt door het slopen van de viaducten van Merksem en Luchtbal zelfs voor een deel onder de grond.

De Oosterweelverbinding wordt door de beslissing van de Vlaamse regering eigenlijk gewoon onder de grond gestopt. De tunnels volgen exact hetzelfde tracé als de Lange Wapper zou volgen, het zogenaamde BAM-tracé. Ze sluiten op rechteroever, via de Oosterweelknoop (een op- en afrittencomplex om de haven te bedienen), aan op de toltunnel onder de Schelde. Dat was de Vlaamse regering al in maart overeengekomen in haar fameuze dubbelbesluit.

De tunnels voldoen aan de eerste twee eisen uit dat dubbelbesluit: ze zijn technisch haalbaar en de realisatie zal niet veel langer duren dan die van de brug. Ook als toch voor de Lange Wapper was gekozen, moest wegens de noodzakelijke aanpassingen ter hoogte van de Antwerpse ring de hele proceduremolen opnieuw in gang worden gezet. Puur op basis van die twee voorwaarden was de beslissing snel en gemakkelijk genomen. Hét grote struikelblok was voorwaarde nummer drie: het prijskaartje.

352,7 miljoen euro

Dat de tunnels duurder zouden uitvallen dan de Lange Wapperbrug was al een tijdje duidelijk, ook al wilde de sp.a dat aanvankelijk niet toegeven. Maar over het exacte prijsverschil werd de voorbije weken stevig gebakkeleid. De eerste landingspoging van Peeters liep zelfs stuk op de verschillende interpretaties. Volgens de sp.a waren de tunnels 230 miljoen euro duurder dan de brug, volgens de N-VA bedroeg de meerkost 430 miljoen euro.

Gisteren werd de discussie nog urenlang voortgezet. Moesten de extra onteigeningen mee in rekening worden gebracht? Moesten de onderhoudskosten meetellen, en zo ja, voor hoeveel jaar? Uiteindelijk was het Peeters die in samenspraak met projectleider Jaak Polen het exacte prijsverschil vastpinde op 352,7 miljoen euro. Te nemen of te laten. Ook de sp.a moest uiteindelijk schoorvoetend akkoord gaan met een aanzienlijk grotere kloof dan ze zelf had gewild. “Maar de leefbaarheid van de stad en de gezondheid van de inwoners zijn onbetaalbaar”, zo werd de meerkost onmiddellijk gecounterd.

Stad en haven betalen de rekening

Geen extra kosten voor de Vlaamse begroting, dat was de eis van N-VA. De partij van Bart De Wever werd daarin bijgetreden door minister-president Peeters. De tolopbrengsten van de Oosterweeltunnel zijn berekend om de kosten voor het tracé met de Lange Wapper te dragen. Wat daar nog bij kwam, moest voor rekening van Antwerpen zijn. Dat was het compromis dat Peeters op tafel legde, en waar iedereen uiteindelijk mee instemde.

De stad en de haven hakken het prijskaartje netjes in twee, ook al was er naar verluidt flink wat overredingskracht nodig om havenschepen Van Peel daarmee te laten instemmen. Janssens verdedigt de beslissing door erop te wijzen dat de keuze voor de tunnel de stad ook geld opbrengt, geld dat nog niet in de begroting was opgenomen. Zo wordt het Mexico-eiland door de afwezigheid van de Lange Wapper plots 70 miljoen euro meer waard. De burgemeester ontkent niet dat er extra investeringen nodig zijn, maar die komen volgens hem de stad alleen maar ten goede, de aanleg van een gigantisch plein boven op de plek waar de tunnel loopt bijvoorbeeld. “En we kunnen de investeringen dragen zonder andere projecten te hypothekeren.”

Bij de haven eenzelfde verhaal. Wel extra investeringen, maar die zorgen ook voor een meerwaarde. Er wordt bijna 90 miljoen gestoken in een bouwdok waar de Oosterweeltunnel in elkaar wordt gestoken, en de kaaimuren van het Straatsburgdok worden aangepast aan een prijs van 84 miljoen euro. Investeringen die ook nadien nog hun nut bewijzen en hun geld terugverdienen op termijn, maakt Van Peel zich sterk.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234