Dinsdag 19/01/2021

Tuinen op reis

Tuinen kijken is de laatste tijd een populaire vrijetijdsbesteding geworden. Sommige mensen reizen zelfs de halve wereld rond om tuinen te bezichtigen; anderen willen op vakantie wel eens een tuin bezoeken, net zoals een museum of een kerk. Vandaag en in een volgende editie maken we u wegwijs in de wereld van de tuinreizen.

Tuinreisgidsen zijn een vrij recent fenomeen in de reisgidsensector, maar te oordelen naar het grote aantal gidsen dat de laatste jaren is verschenen, neemt de belangstelling steeds toe. Voor elk land bestaan er dergelijke reisgidsen. Soms zijn ze heel gespecialiseerd, zoals over historische tuinen in Italië, over tuinen in Parijs of Berlijn, of over tuinfollies in België en Nederland.

België

Voor België bestaan er twee tuinreisgidsen: de Gids voor Tuinen in België van Christine de Groote (Lannoo, ISBN 90-209-2601-2) en de Tuinenreisgids België van Hanneke van Dijk (Uitg. Gottmer, ISBN 90-257-3066-3). Christine de Groote geeft een beknopte beschrijving van 350 particuliere en publieke tuinen en parken. Met symbooltjes wordt aangegeven of hij vooral een esthetische, botanische en/of historische waarde heeft en of hij de reis of een omweg waard is. Voor de grotere tuinen wordt ook een plannetje gegeven.

Hanneke van Dijk beschrijft minder tuinen, maar heeft dan weer een aantal interessante kwekerijen opgenomen. In vergelijking met De Groote zijn de beschrijvingen van Van Dijk veel uitgebreider en ook veel persoonlijker. Meestal wordt de tuineigenaar even aan het woord gelaten of wordt een anekdote verteld, waardoor de stukjes aangenaam om lezen zijn.

Onmisbaar voor de Belgische tuinbezoeker is de jaarlijkse tuinengids van de vzw Open Tuinen-Jardins Ouverts (vzw Open Tuinen, Vleurgatsesteenweg 108, 1000 Brussel). Hierin zijn ruim tweehonderd privé-tuinen opgenomen, waaronder zowel grootse kasteeltuinen als vrij bescheiden liefhebberstuinen, die slechts een paar dagen per jaar geopend zijn. Het gaat zeker niet altijd om grote 'architectuurtuinen', maar vaak ook om authentieke liefhebberstuinen die dikwijls een heel eigen charme uitstralen.

Hoewel niet echt een tuinenreisgids, is ook de Gids voor de Beste Plantenkwekerijen in België van Christine de Groote (Lannoo/Terra, 2001, ISBN 90-209-4520-3) een vermelding waard. Hierin worden meer dan 150 kwekerijen uit heel België beschreven, met hun specialiteiten en bijzondere kenmerken. Een buitenbeentje zijn twee gidsen van de Nederlandse tuinhistoricus Wim Meulenkamp: Langs historische Parken en Tuinen in Nederland en België (Kosmos-Z&K Uitgevers, ISBN 90-215-2246-2) en Follies - Bizarre bouwwerken in Nederland en België (Uitg. De Arbeiderspers, ISBN 90-295-3109-6). In de eerste gids beschrijft Meulenkamp uitgebreid en met veel aandacht voor historische details en anekdotes de grote historische tuinen in België en Nederland, onder meer een aantal kasteeltuinen, zoals Annevoie, Beloeil, Wannegem-Lede en Ooidonk, maar ook een aantal historische parken, zoals het Boekenbergpark in Deurne. De tweede gids is een soort architectuurgids over follies, bizarre bouwwerken die vroeger vaak in tuinen en parken werden opgetrokken.

Nederland

Er bestaan verschillende tuinreisgidsen voor Nederland, maar de beste en meest uitgebreide is de Tuinenreisgids Nederland van Hanneke van Dijk (Uitg. Gottmer, ISBN 90-257-3343-3). Ze selecteerde tweehonderd Nederlandse tuinen en kwekerijen. Daarbij zitten niet alleen bekende historische tuinen, zoals het Paleis 't Loo of de botanische tuinen van Utrecht en Leiden, maar ook een hele serie veel minder bekende maar daarom niet minder waardevolle tuinen. De beschrijvingen zijn niet alleen accuraat en praktisch, ze hebben ook net die persoonlijke toets waardoor ze zeer aangenaam zijn om lezen. De presentatie is perfect: overzichtelijk, af en toe een kleurenfoto en in paperback zodat het gemakkelijk kan meegenomen worden.

Een andere handige gids is de ANWB Tuinengids van Rien Meijer (ANWB Media, ISBN 90-18-00880-X). Hij is met 75 tuinen en kwekerijen minder uitgebreid dan de gids van Hanneke van Dijk, maar de beschrijvingen van de opgenomen tuinen zijn meestal iets uitgebreider. Interessant is dat bij elke beschreven tuin ook een paar tips zijn opgenomen om toe te passen in de eigen tuin. Want tuinen bezoek je toch ook een beetje om er iets van te leren voor thuis.

Frankrijk

Frankrijk profileert zich de laatste jaren steeds meer als een interessant en vernieuwend tuinenland. Een zeer goede en zeer volledige bezoekersgids is Jardins en France van Michel Racine (Ed. Actes Sud 1997, ISBN 2-7427-1201-1). Daarin worden ruim 750 tuinen en parken in heel Frankrijk beschreven. De beschrijving is vrij elementair maar toch voldoende gedetailleerd om zich een idee te kunnen vormen over de tuin en te kunnen oordelen of hij de moeite waard is. Bovendien wordt met symbooltjes aangeduid of hij om botanische of historisch-artistieke redenen de reis of de omweg waard is. Naast de grote publieke parken bevat deze gids ook informatie over heel veel grote en kleine privé-tuinen die kunnen worden bezocht.

Veel minder volledig is de Hortus Reisgids Frankrijk van Patrick Taylor (Van Reemst Uitgeverij/Unieboek & ANWB Media, ISBN 90-410-2284-8). In dit boek wordt een honderdtal grotere particuliere en publieke tuinen en parken voorgesteld, meestal met foto en soms met een plan. Een gids die vooral interessant is voor mensen die op weg naar hun vakantiebestemming of terwijl ze ergens met vakantie zijn, ook wel eens tuin willen bezoeken. Voor echte tuintoeristen is deze gids te beperkt omdat hij alleen de grotere tuinen behandelt.

De nieuwe Tuinenreisgids Noord-Frankrijk van Hanneke van Dijk (Uitg. Gottmer, ISBN 90 257 3342 5) daarentegen zal zowel de occasionele tuintoerist als de meer geroutineerde tuinbezoeker kunnen boeien. Van Dijk beschrijft op dezelfde aangename manier als in haar andere tuinreisgidsen meer dan 130 tuinen in een gebied dat zich uitstrekt van de Belgische grens tot bij Tours en Beaune, met inbegrip van Bretagne.

Voor wie zijn vakantie in de buurt van Montpellier doorbrengt, is het handige gidsje Guide des Parc et Jardins en Languedoc-Roussillon (Romain Pages Editions, ISBN 2-908-878-47-X) een aanrader. Het bevat een zeer gedetailleerde beschrijving van een vijftigtal waardevolle historische parken en tuinen in de streek.

Italië

Italië is vooral bekend om zijn vele renaissance- en baroktuinen, maar er valt veel meer te ontdekken op tuingebied. Over die klassieke Italiaanse tuinen verschenen enkele jaren geleden twee Engelstalige reisgidsen: A Tour of Italian Gardens en The Classic Italian Garden, allebei geschreven door Judith Chatfield (Rizzoli International Publications, ISBN 0-8478-0908-0 en ISBN 0-8478-1398-3). Het zijn uitstekende gidsen waarin van elke tuin uitgebreid de geschiedenis en de huidige toestand wordt beschreven, telkens met meerdere foto's en een plan.

Minder diepgaand maar voor de meeste tuinbezoekers toch ruimschoots voldoende is de Hortus Reisgids Italië van Penelope Hobhouse (Van Reemst Uitgeverij/Unieboek & ANWB Media, ISBN 90-410-2285-6). Ook in dit boek komen vooral de grote historische tuinen aan bod, maar worden toch ook enkele meer recente tuinen beschreven. Bij elke tuin hoort een foto, soms een duidelijk plan. De beschrijvingen zijn duidelijk en informatief, met aandacht voor opvallende eigenschappen of merkwaardige details.

Bij de Touring Club Italia verscheen een klassiek opgevatte reisgids voor Italiaanse tuinen: Guida Touring - I Giardini privati d'Italia (Touring Editore, ISBN 88-365-1566-5). Het is een uitgebreide gids waarin ruim 150 tuinen worden beschreven, met voor elke tuin een kaderstukje waarin een opvallend detail, een stukje geschiedenis of bijzondere planten extra in de verf worden gezet. Bij elke tuin horen enkele foto's, een kaartje waarop de tuin precies wordt gesitueerd en adressen van enkele hotels en restaurants in de onmiddellijke omgeving. Indien u Italiaans leest, is dit zonder twijfel de volledigste en handigste gids die als voorbeeld kan gelden voor wat een reisgids hoort te zijn.

De haastige Toscane-reiziger die ook wel eens tuintje wil meepikken, kan zich eventueel tevredenstellen met de Tuinengids Toscane van Henk Dijkman (Kosmos-Z&K Uitgevers, ISBN90-215-3451-7). Wat hoger reeds werd vermeld over zijn reisgidsen voor Parijs en Noord-Frankrijk geldt echter evenzeer voor deze gids.

Duitsland

Duitsland is voor de meeste tuinbezoekers nog een blinde vlek, al liggen er ook daar heel wat tuinen en kwekerijen die zeker een bezoek waard zijn. In de serie Hortus Reisgids verscheen een deeltje over Duitsland geschreven door Charles Quest-Ritson (Van Reemst Uitgeverij/Unieboek & ANWB Media, ISBN 90-410-2286-4). De gids geeft een vrij uitgebreide beschrijving, meestal met een foto en soms ook een plan van een honderdtal particuliere en publieke tuinen en parken in heel Duitsland. Het gaat vooral om de grotere tuinen en parken; kleine privé-tuinen en interessante kwekers komen niet aan bod in deze gids.

Voor wie Duits leest, zijn de nieuwe Taschenbuch Gärten (Callwey München, ISBN 3766714627) en de Flora Gartenführer (Ulmer Stuttgart, ISBN: 3800132346) aanraders.

Voor Berlijn en omstreken bestaat een handige en zeer volledige gids: Schlösser, Parks und Gärten in Berlin und Brandenburg van Sabine Huth en Cordula Rinsche (FAB Verlag, Berlin, 1997, ISBN 3-927551-40-6). Ook in de Engelstalige stadsgids Berlin: Open City (Nicolaische Verlagsbuchhandlung, ISBN 3-87584-773-3), een uitgave van de Berliner Festspiele in samenwerking met de Architectenkammer Berlin, biedt heel wat informatie over tuinen en tuinarchitectuur in en om het nieuwe Berlijn.

Engeland

Wie tuinen zegt, denkt natuurlijk nog altijd aan Engeland. Er bestaan diverse goede tot uitstekende Engelstalige tuinreisgidsen, maar de Nederlandstalige tuinbezoeker hoeft voortaan geen valies vol Engelstalige reisgidsen meer mee te sleuren. Hij heeft voldoende aan de vier delen van de Tuinenreisgids van Hanneke van Dijk: Zuidoost-Engeland (ISBN 90-257-2750-6), Zuidwest-Engeland en Wales (ISBN 90-257-2785-9), Midden- en Oost-Engeland (ISBN 90-257-2786-7) en ten slotte Noord-Engeland en Schotland ( ISBN 90-257-2787-5). Elk boekje telt een tweehonderdtal pagina's en bevat een beknopte beschrijving van een honderdtal tuinen. Van elke tuin wordt een korte geschiedenis gegeven, een beschrijving van de voornaamste kenmerken, typische planten of bijzonderheden. Verder bevat de gids praktische informatie zoals adres en telefoon, een routebeschrijving, openingstijden en bepaalde faciliteiten (of er bijvoorbeeld eet- of drinkgelegenheid is, of een toilet). De tuinkeuze is zeer breed: naast de grote, historische tuinen en parken, zijn ook veel kleinere, waardevolle privé-tuinen opgenomen. In een index ten slotte wordt een ruime selectie van planten opgesomd, telkens met een verwijzing naar de tuinen waar ze te vinden zijn.

Minder volledig en meer bestemd voor de toerist die niet speciaal voor tuinen naar Engeland reist maar wel eens een tuin wil meepikken, is de Hortus Reisgids Engeland, Wales en Schotland van Patrick Taylor (Van Reemst Uitgeverij, ANWB Media, ISBN 90-410-2285-6) de beste keuze. De voornaamste tuinen worden voorgesteld met foto's en een plan en een duidelijke wegbeschrijving.

Ook de al enkele keren vermelde Henk Dijkman heeft zich aan Engelse tuinen gewaagd met een Tuinengids over Zuid-Engeland en Cornwall (Kosmos-Z&K Uitgevers, ISBN 90-215-3441-X) en eentje over Ierland (Kosmos-Z&K Uitgevers, ISBN 90-215-3159-3). Niet echt aanraders. Vermits het boekje over Ierland echter de enige Nederlandstalige tuingids over dat land is, kun je het misschien toch wel overwegen als je naar Ierland gaat.

Wil je per se een Engelse tuingids, dan zijn de jaarlijks bijgewerkte The Good Gardens Guide van Peter King (Bloomsbury Publishing, ISBN 0-7475-4541-3) of The Garden Lovers' Guide to Britain van Kathryn Bradley-Hole (BBC Worldwide Ltd, ISBN 0563551615) aanraders. Plus natuurlijk de beroemde Yellow Guide, de tuingids van The National Garden Scheme (NGS) waarin meer dan duizend privé-tuinen zijn opgenomen die enkele dagen per jaar kunnen worden bezocht. Sinds kort vindt u de NGS-tuinen ook op het internet (www.ngs.org.uk).

Onmisbaar is ten slotte het gidsje Bed & Breakfast for Garden Lovers, dat een hondertal adressen van tuinliefhebbers met B&B-accomodatie bevat. Deze gids kan worden besteld op het adres: BBGL, Handywater Farm, Sibford Gower, Banbury, Oxfordshire OX15 5AE, website: www.bbgl.co.uk.

In een volgende editie: Tuinen op het internet en georganiseerde tuinreizen

Tuinen bezoek je altijd een beetje om er iets van te leren voor thuis

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234