Zaterdag 04/04/2020

Tuinboeken uit den vreemde

Vorige week heb ik de oogst aan Nederlandstalige tuinboeken van dit jaar overlopen. Omdat er dit jaar ook enkele erg interessante boeken verschenen in het Engels en het Frans, die (nog) niet in het Nederlands zijn vertaald, wil ik u vandaag enkele van die werken voorstellen.

Vita Sackville-West, In Your Garden Again, Oxenwood Press, Marlborough, 14,99 pond, ISBN 0 952780 1.

Dit is het tweede deeltje met een bundeling van artikelen die Vita Sackville-West wekelijks schreef voor de Britse zondagskrant The Observer. Ditmaal gaat het over de periode van februari 1951 tot maart 1953. De artikelen zijn samengebracht per maand, waardoor het boekje leest als een soort jaarkalender. Sackville-West, die bij leven een gevierd schrijfster was, is vandaag vooral bekend om haar tuin in Sissinghurst. Haar Observer-columns balanceren ergens tussen de literatuur en de huis-, tuin- en keukenlectuur, maar hebben na al die jaren nog niets van hun frisheid en originaliteit verloren. Met een rijke ervaring inzake planten en tuinen en ook met een grote kennis van de Britse cultuur en literatuur laat Sackville-West de lezer met enthousiasme, maar ook met de nodige zin voor relativering, kennis maken met de vele facetten van het tuinieren.

William Robinson, The English Flower Garden, Bloomsbury Paperbacks, Londen, 7,99 pond, ISBN 0 7475 3833 6

Herdruk van een van een van de meest gelezen tuinklassiekers uit de geschiedenis. Met dit boek en zijn pleidooien voor een meer 'natuurlijke' manier van planten en het gebruik van inheemse en streekeigen bloemen en planten zorgde de Ierse tuinier Robinson aan het einde van de vorige eeuw voor een ware revolutie in het vermolmde Britse tuinlandschap uit de Victoriaanse tijd. Een van zijn bekendste medestanders was Gertrude Jekyll. Wanneer Engeland vandaag nog steeds het tuinland bij uitstek is, is dat in grote mate te danken aan deze twee pioniers. Het boek van Williams is na meer dan honderd jaar nog altijd even lezenswaardig en zelfs de onderlegde tuinier zal er nog tal van 'nieuwe' zaken in ontdekken.

Miles Hadfield, Pioneers in Gardening, Bloomsbury Paperbacks, Londen, ISBN 0 7475 3696 1

Ook dit is een herdruk van een boek dat voor het eerst in 1955 verscheen. Het leidt de lezer rond in de soms fascinerende wereld van de plantenjagers die overal ter wereld in de barste omstandigheden op zoek gingen naar nieuwe planten. Het vertelt het verhaal van gedreven kwekers, gefortuneerde tuineigenaren en illustere tuinontwerpers, die allemaal hun stempel hebben gedrukt op het westers tuinerfgoed. Een boeiend boek voor wie als ik gelooft dat men het verleden moet kennen om het heden te kunnen begrijpen en te appreciëren.

Sylvia Landsberg, The Medieval Garden, British Museum Press, Londen, 9,99 pond, ISBN 0 7141 0590 2

Nog een boek voor wie geïnteresseerd is in de geschiedenis van onze tuinen. Landsberg, die in Groot-Brittannië een aantal middeleeuwse tuinen restaureerde of creëerde (ondermeer de tuin van de fictieve middeleeuwse Brother Cadfael, onderwerp van een BBC-televisiefeuilleton met de onvolprezen Derek Jacobi als deze middeleeuwse monnik-speurder), beschrijft in dit boek de filosofie en de rijke symboliek van de middeleeuwse tuin, rijkelijk geïllustreerd met voorbeelden uit de schilderkunst en de literatuur. Ze overloopt ook de planten die erin voorkwamen, de ontwerpprincipes, vaste elementen, enz. En tenslotte geeft ze een aantal voorbeelden om zelf zo'n tuin aan te leggen.

Richard Mabey, Book of Wild Herbs, Chatto & Windus, Londen, 10 pond, ISBN 1 85619 723 9

Een paar jaar geleden verscheen van Mabey de schitterende Flora Britannica (Sinclair-Stevenson, London, 1996, 30 pond, ISBN 1 85619 377 2), een overzicht van de wilde bloemen, planten en bomen in Groot-Brittannië. Maar in tegenstelling tot de klassieke flora gaf hij geen kurkdroge opsomming van de voornaamste botanische kenmerken van die planten, maar besteedde hij vooral aandacht aan hun functie in de folklore en bij oude gebruiken, in oude ambachten of in de keuken, en in de literatuur. Een absolute aanrader.

In dit boekje behandelt Mabey op dezelfde erudiete en boeiende manier tientallen eetbare wilde planten en bomen, plus een aantal medicinale kruiden.

David Wheeler, The Penguin Book of Garden Writing, Penguin Books, Londen, 7,99 pond, ISBN 0 14 024034 9

Zeer uitgebreide, maar mijns inziens nogal onevenwichtige bloemlezing uit het prozawerk van Engelstalige auteurs over de tuin. Ik leerde er ondermeer uit dat Vlaamse wevers die in de 17de eeuw naar Engeland vluchtten om te ontsnappen aan religieuze vervolging aan de basis lagen van de Britse liefde voor bloemen. Iets voor de literair geïnteresseerde tuinliefhebber.

Beth Chatto & Christopher Lloyd, Dear Friend & Gardener. Letters on Life and Gardening, Frances Lincoln, Londen, 14,99 pond, ISBN 0 7112 1227 9

Boeiend leesboek voor lange winteravonden over alle lief en leed in en om de tuin. Het boek is samengesteld uit de brieven die Beth Chatto en Christopher Lloyd, twee van de beroemdste Britse tuiniers, in de loop van 1996 en 1997 naar elkaar schreven. Naast een verzameling van heel wat interessante tips en wetenswaardigheden over de tuin, is het vooral een document humain van twee boeiende mensen die in deze tijd van telefoon en elektronische post nog de oude kunst van het briefschrijven beoefenen.

Christopher Lloyd, Gardener Cook, Frances Lincoln, Londen, ISBN 0 7112 1118 3.

Van Christopher Lloyd verscheen ook een hoogst origineel kookboek geschreven in dezelfde wat hoekige stijl en met die typisch droge Britse humor die ook zijn tuinboeken kenmerkt. Een aanrader voor de liefhebber van een eerlijke keuken met ingrediënten uit de eigen tuin.

Reader's Digest New Gardening Year, Reader's Digest, Londen, 19,95 pond, ISBN 0 276 42150 7.

Zeer goede praktische tuingids waarin alle aspecten van het tuinieren in sier- en moestuin op aanschouwelijke manier, maand per maand, worden toegelicht. De Belgische lezer moet er wel rekening mee houden dat sommige planten die in Engeland wel winterhard zijn, dat bij ons niet zijn.

Jill Billington, Really Small Gardens, Quadrille Publ., Londen, 25 pond, ISBN 1 899988 71 8

Over kleine tuinen verschijnen elk jaar wel een paar boeken. Soms bevatten ze wat nuttige tips en interessante ideeën voor mensen met een kleine stads- of rijhuistuin of met een tuintje in een nieuwe verkaveling. Maar soms slaat de toevoeging 'klein' nergens op en is het meer een verkoopsargument, zoals 'nieuw' of 'de beste'.

Dit boek, dat verschijnt onder auspiciën van de respectabele Royal Horticultural Society, gaat écht over kleine tuinen, soms bijna letterlijk slechts een zakdoek groot. Ook terrastuinen komen uitgebreid aan bod. Naast een aantal ontwerpprincipes en -trucjes om een kleine ruimte groter te doen lijken, om de omgeving bij de tuin te betrekken of om met weinig planten toch grootse effecten te bereiken, bevat het ook een uitgebreide lijst met interessante bloemen, struiken en bomen voor kleine tuinen. Ik vind de getoonde voorbeelden niet allemaal even geslaagd en soms zou ik het wel wat soberder houden, maar over het algemeen vind ik het toch een vrij inspirerend boek voor de kleine tuin.

Monty Don, The Sensuous Garden, Conran Octopus Ltd, Londen, 1997, ISBN 1 85029 862 9 'Most of us stumble around in a state of frozen sensibility, too busy to feel, too focused on getting and achieving things to allow sensations to lead us wherever they might go and too influenced by rationality to give them the importance they deserve.'

Zo begint de Britse tuinauteur Monty Don - vooral bekend om zijn vaak originele en altijd interessante wekelijkse tuinrubriek in de zondagskrant The Observer - zijn nieuwe boek The Sensuous Garden, de tuin der zinnen zou men het kunnen vertalen. Het is een prachtig kijk- én leesboek zoals er meer zouden moeten verschijnen. Het is prachtig om in te bladeren en te kijken en tegelijk goed geschreven, met evenwicht tussen feitelijke informatie en meer lyrische beschouwingen, interessant en stevig gedocumenteerd. De ideale combinatie van woord en beeld. De fotografie is doorgaans voorbeeldig en de lay-out is aangenaam en functioneel.

Bovendien heeft de auteur gekozen voor een originele invalshoek - de tuin zoals we hem voelen, zien, horen, ruiken, smaken en intuïtief aanvoelen. Een uitgangspunt dat de auteur de kans biedt om op een ongemeen boeiende wijze het schijnbaar afgezaagde thema van bijvoorbeeld kleuren in de tuin of water te behandelen.

Monty Don, Gardening Mad, Bloomsbury Publishing, Londen, 1997, 16,99 pond, ISBN 0 7475 3702

Een bundeling van de wekelijkse tuinartikelen van Don in The Observer. De originele opvattingen van Don, zijn relativerende en soms wat spottende stijl, samen met zijn grote kennis van planten, maken dit tot een van de aangenaamste en boeiendste tuinboeken die ik de laatste tijd heb gelezen. De fotografie is bovendien ronduit schitterend.

Denise & Jean-Pierre le Dantec, Le Roman des Jardins de France, Bartillat, Parijs, 130 Franse francs, ISBN 2 84 100 159 8

Een poëtische wandeling van twee kunsthistorici door de rijke Franse tuingeschiedenis. Beginnend bij de mytische monnik Saint-Fiacre, patroon van de tuiniers, en eindigend bij l'Abbé Lemire, de (ideologisch nogal bezwaarde) promotor van de volkstuinen in Frankrijk. Een aanrader voor wie geïnteresseerd is in de geschiedenis en vooral de sociaal-culturele achtergronden van de tuin.

William Wheeler, Le Potager du Roi, Somogy Editions d'Art, Parijs, 245 Franse francs, ISBN 2 85056 301 3

Dit boek schetst de geschiedenis van de gigantische moestuin bij het kasteel van Versailles, die in opdracht van Louis XIV werd aangelegd door de La Quintinie. Het geeft er een goed beeld van hoe de (moes)tuincultuur in de loop der eeuwen evolueerde. Na jarenlange verwaarlozing wordt de Potager du Roi gerestaureerd en is hij sinds kort ook opnieuw open voor het publiek.

Marie-Françoise Valéry & Deidi von Schaewen, Jardins de France en fleurs, Taschen, Keulen, ISBN 3 8228 8118 X

Schitterend fotoboek over de rijke Franse tuincultuur, uitgegeven door de Duitse specialist van (goedkope) kunstboeken. De tekst is uiterst summier, maar de fotografie is adembenemend.

Mic Chamblas-Ploton, Les Jardins d'André Gide, Editions du Chêne, ISBN 2 84277 075 7

De Franse schrijver en Nobelprijswinnaar literatuur André Gide was een gepassioneerd tuinier én een groot tuinliefhebber. De tuin, zo schrijft Mic Chamblas-Ploton, was voor Gide op de eerste plaats geassocieerd met een ervaring van geluk en genot. Herhaaldelijk duikt dat thema op in zijn werk, in zijn beschrijvingen van het Parc de Luxembourg of Le Jardin de la Bagatelle in Parijs, van de grote renaissancetuinen die hij in Italië bezoekt of de palmbomen in de oasen van Algerije of Marokko.

Maar Gide genoot niet alleen van de tuin, hij was ook een verwoed tuinier die in zijn dagboeken en romans herhaaldelijk over de praktische kanten van het vak schrijft. Bovendien toont hij zich een scherpzinnig observator van de architectuur van tuinen en parken.

Over al die aspecten en de tuinen waarin hij zelf heeft geleefd en gewerkt en de vele tientallen publieke parken en tuinen van vrienden in binnen- en buitenland, die hij in zijn boeken en dagboeken vaak uitgebreid beschreef, gaat dit prachtig en uitvoerig geïllustreerd boek.

José Cabanis & Georges Herscher, Jardins d'Ecrivains, Actes Sud, ISBN 2 7427 1365 4

Aan de hand grotendeels van citaten van zo'n 50-tal schrijvers wordt in dit schitterende boek een beeld geschetst van de tuinen van die auteurs. Het is bijna een wandeling door onze westerse cultuurgeschiedenis die begint bij Cicero en Plinius de Jongere en die gaat over Petrarcha, Boccacio, Montaigne, Rousseau en Goethe, Walter Scott, Balzac, Georges Sand, de gebroeders Goncourt, Tolstoï en Thomas Hardy, tot auteurs van deze eeuw zoals Karen Blixen, Maurice Maeterlinck, Gabriele D'Annunzio, Louis Aragon en Elsa Triolet, Michel Tournier, Madeleine Chapsal, enzovoort, enzovoort. Boeiend is vooral de manier waarop al die auteurs over hun tuin schrijven. Soms in de meest lyrische of poëtische termen, zoals men van romanciers en dichters mag verwachten. Maar vaak ook op een veel prozaïscher, veel minder verheven en veel gewonere manier. Over de regen die alles verzuipt of de zon die alles verbrandt, over de slakken of de katten die de bloemen teisteren, over de narcissen en de tulpen die besteld of geplant zijn, over de tuinier die de bomen verkeerd heeft gesnoeid of de verkeerde planten heeft gewied...

Zoals een tuin, net als een huis, meestal een stukje verraadt van de persoonlijkheid van de maker of eigenaar, heeft dit boek niet alleen voor de tuinliefhebber, maar ook voor de literatuurfanaat heel wat te bieden.

Jean Giono, L'Homme qui plantait des arbres, Gallimard, Parijs, 39 Franse francs, ISBN 2 07 051791 8

Een heruitgave (in de serie Folio Cadet voor jongeren) van het klassieke moderne sprookje van Jean Giono over een herder die in de loop van de jaren duizenden bomen plant en nieuw leven schenkt aan een dorre, onherbergzame streek in de Provence. Met als resultaat dat de streek, die langzaam maar zeker ontvolkt raakte, opnieuw aantrekkelijk wordt voor de mens.

Georges Jean, L'Arbre en poésie, Gallimard, Parijs, 34 Franse francs, ISBN 2 07 051586 9

Ook dit boekje verscheen in een poëzieserie voor jongeren, maar de groteren onder ons zullen ongetwijfeld genieten van de prachtige gedichten van ondermeer Victor Hugo, Paul Claudel, Jean Cocteau, René Char, Jean Racine, Emile Verhaeren en vele anderen over bomen.

De meeste van deze boeken behoren niet tot het standaardassortiment van de gewone boekhandel. U zal ze dus meestal moeten bestellen.

Een aantal van deze boeken worden in ons land gedistribueerd door Exhibitions International, Kol. Begaultlaan 17, 3012 Leuven

Boekhandels Malpertuus in Tervuren, Copyright in Gent en Bramante in Antwerpen hebben een ruime keus van anderstalige tuinboeken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234