Zaterdag 18/01/2020

Handelsverdrag

TTIP-teksten gelekt: "Belangen multinationals boven mens en milieu"

Greenpeace stelde de documenten vanmorgen voor. Beeld REUTERS

Documenten over de onderhandelingen rondom het handelsverdrag TTIP zijn gelekt. Greenpeace heeft het materiaal vanmorgen vrijgegeven. Volgens de milieuclub blijkt uit de documenten dat het handelsakkoord tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten funest is voor milieu en voedselveiligheid. De bevoegde EU-commissaris wijst de kritiek van de hand. "Dit zijn slechts documenten over onderhandelposities."

Het gaat om 13 van de 17 onderhandelingsteksten over het handelsverdrag. Volgens Greenpeace tonen de documenten aan dat de zorgen die veel mensen hebben over TTIP terecht zijn. "De EU en VS lijken de belangen van multinationals boven de bescherming van mens en milieu te stellen", stelt de organisatie.

Om de EU te dwingen toegeeflijker te zijn in de TTIP-onderhandelingen en meer Amerikaanse landbouwproducten te kopen, zou de VS dreigen om een versoepeling van de exportregeling voor Europese auto's tegen te houden, zo berichtten de Süddeutsche Zeitung en tv-zender ARD op basis van de Greenpeace-documenten. Volgens hen tonen de documenten aan dat de VS veel meer druk legt op de EU dan tot nu toe werd aangenomen.

Het Nederlandse RTL Z, dat eerder ook al inzage had in de gelekte documenten, bevestigt dat de EU en de VS niet op een lijn zitten, zeker wat betreft voedselveiligheid. Amerikaanse producten die nu nog worden geweerd van de Europese markt omdat ze niet aan de Europese standaard voldoen, zouden bij een overeenkomst wel kunnen worden verkocht in de EU. Het gelekte materiaal zou aantonen dat de onderhandelingen hiervoor uiterst moeizaam verlopen.

Greenpeace eist dat de onderhandelingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten worden gestaakt. De organisatie maakt zich zorgen omdat belangrijke milieumaatregelen dreigen te worden geschrapt.

Kwaliteit onder druk

Het handelsverdrag is in de eerste plaats bedoeld om de verschillen in producteisen recht te trekken. Omdat in de VS op sommige vlakken de regels soepeler zijn, bijvoorbeeld in het geval van chemicaliën, vrezen tegenstanders dat de kwaliteit van producten onder druk komt te staan.

Naast kwaliteit gelden in de VS ook andere milieustandaarden. Zo zou volgens RTL Z cosmetica mogen worden geïmporteerd waarvoor dierproeven zijn gehouden, wat in Europa verboden is. En de tot nu toe voor Franse boeren beschermde naam 'champagne' zou ook door Amerikaanse wijnboeren mogen worden gebruikt.

Ook wordt gevreesd voor een 'invoer' van de Amerikaanse claimcultuur. Bepalingen in het ontwerp van het handelsverdrag, de zogeheten ISDS, stellen bedrijven in staat om in sommige gevallen overheden aan te klagen bij onafhankelijke tribunalen als hun handelsbelangen worden geschaad. Volgens RTL Z zit er nog weinig schot in de hervorming van dat systeem, getuige de documenten.

Beeld REUTERS

"Werkdocumenten"

Oud-Europees commissaris voor de Handel, Karel De Gucht, is niet te spreken over de gelekte documenten. "Dit zijn werkdocumenten die men in de media gooit", zei hij op Radio 1. "Wat in een onderhandeling telt, is wat eruit komt."

"Het is een doelbewuste strategie van Greenpeace om dingen die nog in discussie zijn, als vaststaande feiten te presenteren." En dat kan niet, zegt De Gucht.

"Storm in een glas water"

Geen enkel vrijhandelsakkoord zal de Europese normen over consumentenbescherming, voedselveiligheid of milieubescherming verlagen, zegt ze nogmaals. "Alarmerende krantenkoppen" over de documenten zijn volgens haar veelal "een storm in een glas water". De Commissie erkent wel dat het lek het vertrouwen tussen de onderhandelaars flinke schade kan toebrengen.

"Ik doe niet aan het verlagen van normen", reageert Malmström op haar blog. Ze stipt aan dat Greenpeace "geconsolideerde teksten" lekte. Die weerspiegelen de onderhandelingsposities van de twee partijen, niet het uiteindelijke resultaat. Blijken die standpunten te ver uit elkaar te liggen, dan komt er ook geen akkoord op dat domein. "In die zin zijn vele alarmerende krantenkoppen een storm in een glas water."

Vertrouwen geschaad?

De Europese hoofdonderhandelaar Ignacio Garcia Bercero verwijst naar de documenten over landbouw, waaruit volgens hem duidelijk blijkt dat de EU niet wil onderhandelen over versoepelingen aan het Europees beleid rond genetisch gemanipuleerde gewassen. In andere gevallen zijn de conclusies van Greenpeace volgens Garcia Bercero "simpelweg verkeerd". Zo wordt er volgens hem wel degelijk verwezen naar het voorzorgsprincipe.

Garcia Bercero erkent wel dat het lek "niet goed is voor het vertrouwen tussen de onderhandelaars". De EU maakt haar eigen onderhandelingsposities openbaar, maar de VS doet dat niet en verwacht dat de EU vertrouwelijk omspringt met de Amerikaanse input. "We moeten dit verder onderzoeken. Er is reden tot bezorgdheid dat deze documenten op die manier gelekt zijn."

VS: "Misleidend"

De Verenigde Staten noemen de conclusies van Greenpeace "op z'n best misleidend en op zijn slechtst helemaal verkeerd."

TTIP "zal onze sterke standaarden op het vlak van consumenten, milieu en gezondheid vrijwaren, niet ondermijnen" en het verdrag "zal de EU en de VS laten samenwerken om de normen over de hele wereld op te tillen", zo stelt de Amerikaanse handelsgezant Michael Froman in een mededeling. Froman kijkt naar eigen zeggen uit naar "een discussie gebaseerd op feiten, over wat met TTIP bereikt zal worden en wat niet".

"Lek is belangrijker dan inhoud"

Het feit dat de teksten gelekt worden, is belangrijker dan de inhoud, zegt de Gentse professor Europees handelsbeleid Ferdi De Ville (UGent).

Professor De Ville verduidelijkt dat het om heel recente informatie gaat uit de 12de onderhandelingsronde, maar niet de meest actuele uit de 13de onderhandelingsronde van vorige week. Alles samen worden op ttip-leak.org bijna 300 bladzijden gelekt, hoogstens de helft van de teksten die momenteel uitgewisseld werden, weet professor De Ville.

"Vaak staat er al informatie in die we al wisten, nieuw is wel dat het gaat om zogenaamde geconsolideerde documenten, waarin hier en daar de positie van de Verenigde Staten in staat, en die hebben we nog niet kunnen inzien. De Europese Commissie heeft als reactie op het protest tegen TTIP al redelijk wat van haar documenten gepubliceerd." Ook wijst De Ville er nog op dat ook het standpunt van de Verenigde Staten in verschillende kwesties duidelijk was.

Het feit dat de teksten gelekt werden, is belangrijker dan de inhoud, zegt de professor Europees handelsrecht. "De onderhandelingen verlopen nog steeds achter gesloten deuren, dat men nu 300 documenten kan vrijgeven, is belangrijk als signaal en qua impact."

Professor De Ville schat dat de onderhandelingen voor het vrijhandelsverdrag halverwege zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234