Zondag 17/10/2021

Tsoenami of geen tsoenami, zaken gaan voor

Oké, het is erg wat daar in Zuidoost-Azië is gebeurd, maar zaken zijn zaken. Thailand is in een bitsige handelsoorlog verwikkeld met de Europese Unie. Uitgerekend op 31 december, vijf dagen na de ramp, legde de EU het land nog eens een zware invoerbeperking op die de doodsteek betekent voor de handel in het plantenextract cumarine in het juist zo zwaar getroffen Phuket. Geruzied wordt er verder ook nog over kippen, garnalen en passagiersvliegtuigen.

Douglas De Coninck

De kinderen in kleuterschool in de Hei in Neeroeteren hebben vorige week met hun rommelpotterij tijdens de carnavalsoptocht 100 euro ingezameld voor de slachtoffers van de ramp in Zuidoost-Azië. De JKAJ in Oetingen organiseert volgend weekend een fuif voor min-zestienjarigen waar per verkochte cocktail 50 eurocent opzij wordt gelegd voor Tsunami 12-12. Het schoolkoor in Vliermaal verzamelde deze week onder kerkgangers 280 euro met de verkoop van "aperitiefjes tegen democratische prijzen". Brigitta Callens schenkt haar Miss-België-kleed uit 1999 van de BV-veiling voor Tsunami 12-12 en auteur Pieter Aspe legt daar het originele manuscript van zijn in april te verschijnen boek Casino naast.

Allemaal prachtig, maar wat vanuit Europa aan financiële en andere hulp met de ene hand naar pakweg Thailand gestuurd wordt, wordt "met de andere hand weer ontnomen". Die uitspraak viel twee weken geleden op te tekenen uit de mond van een Britse zegsman van de niet-gouvernementele hulporganisatie Oxfam. Tsoenami of geen tsoenami: tussen de Europese Unie en Thailand woedt een handelsoorlog. Dat was al zo voor 26 december en dat is er achteraf niet op gebeterd.

Het geruzie gaat over vliegtuigen, garnalen, kippen en een plantenextract voor parfums. De genoemde bedragen maken de speculaties over wat het kleed van Brigitta Callens of de haren van Koen Wauters en Bart Peeters straks gaan opbrengen plots een beetje irrelevant.

"De timing was niet goed", zo wil de woordvoerder op het kabinet van EU-commissaris voor Europese Handel Peter Mandelson net nog wel toegeven. "En de communicatie misschien ook niet." Het was 31 december 2004, vijf dagen na de zeebeving en misschien wel dé dag bij uitstek waarop de wereld zich begon te vergewissen van de niet te vatten omvang ervan. Uitgerekend die dag vaardigde Peter Mandelson verordening 2005/3/EG uit. Met ingang van 3 januari 2005 geldt een antidumpingheffing op de invoer in de EU van cumarine "uit India of Thailand". Cumarine is een zeldzaam plantenextract dat in de parfumindustrie wordt gebruikt.

De heffing bedraagt 3.480 euro per ton. Volgens experts is dat niets minder dan de doelbewuste doodsteek voor de export vanuit die landen.

De verordening is niet meteen iets wat de vrije concurrentie zal bevorderen of aan banden leggen. In Europa is er maar één producent van cumarine van betekenis, de Franse multinational Rhodia. Op de mondiale cumarinemarkt zijn er verder maar enkele spelers en het lijkt duidelijk dat het Franse lobbywerk ertoe heeft geleid dat Rhodia niet langer hoeft te vrezen voor oostelijke concurrentie van goedkope cumarine. De handel in cumarine kende de laatste jaren een heuse boom in uitgerekend de haven van het zo zwaar getroffen Thaise Phuket. Bootjes varen er af en aan. De handel in cumarine heet er, buiten het toerisme, de voornaamste economische activiteit te zijn. "Wanneer landen voor ons uitgeteld op de grond liggen, is het gewoon crimineel om hen te belasten op wat ze nog kunnen verkopen", bekritiseerde Oxfam de verordening.

Op het kabinet-Mandelson denkt men er niet aan de maatregel in te trekken. "Aan dit besluit is een grondig onderzoek voorafgegaan", zegt woordvoerder Steven Adams. "Het komt hierop neer dat Thailand in 2003 minder dan een ton cumarine exporteerde en in 2004 plots honderden tonnen. Waar die zo plots vandaan kwamen? Simpel. Begin 2004 kwam er een antidumpingheffing op goedkope cumarine uit China. Omdat de Chinezen de hele markt kapot aan het maken waren met spotgoedkope cumarine. De haven van Phuket fungeerde sindsdien als een soort smokkelroute. Die cumarine is niet Thais maar Chinees. Dit heeft weinig te maken met de lokale economie in Thailand."

De verordening lag al een paar dagen klaar voor ondertekening. Het was zoiets dat op het kabinet nog voor het eind van het jaar de deur uit moest. Niemand heeft er stil bij gestaan dat het moment misschien niet zo goed gekozen was.

Enkele weken geleden presenteerde de Frans-Britse vliegtuigbouwer Airbus zijn A380, 's wereld grootste en meest luxueuze passagiersvliegtuig. Bij die gelegenheid gaf Airbus lijsten vrij met luchtvaartmaatschappijen die bestellingen plaatsen voor de A380 en een optie tot aankoop ondertekenden. Op die lijst prijkte ook Thai Airways, waarmee vorig jaar een akkoord werd bereikt over de aankoop van zes A380's (en in één moeite door ook een A340-500 en een A340-600). Met het contract is 2 miljard dollar gemoeid.

Thai Airways is een overheidsbedrijf. Halfweg november kreeg de luchtvaartmaatschappij van premier Thaksin Shinawatra het bevel om de onderhandelingen met Airbus voorlopig op te schorten. "We willen eerst duidelijkheid van de Europese Unie", zei de Thaise premier op 24 november tijdens een persconferentie. "We willen dat men ons niet langer benadeelt, eerlijk is met ons en de markt opent voor onze landbouwproducten." Dat was voor de tsoenami.

Over de geplande deal met Airbus is inmiddels al wekenlang niks meer gehoord. Twee weken geleden voerde Thaksin Shinawatra wel nog eens de druk op: "De discriminerende heffingen van de EU op onze voornaamste exportproducten hebben onze economie sinds 1997 al meer dan 4,6 miljard dollar gekost. Dat is het dubbel van wat tot dusver werd vrijgemaakt aan hulp aan onze regio, sinds de ramp."

Ja, hij heeft dat misschien wel zo gezegd, klinkt het op het kabinet-Mandelson. "Volgens wat wij hoorden was dat evenwel off the record."

Dat Europa de grenzen liever dicht houdt voor Thaise kippen, sinds daar de vogelgriep is uitgebroken en die ook nog eens gevaarlijk blijkt voor de mens, daar kan de Thaise regering mee leven. Al houdt ze vol dat de epidemie inmiddels bedwongen is en de EU de vogelgriep nu gebruikt als drogreden. De Thaise garnalen daarentegen, die zijn niet ziek. Het is geen prettig vooruitzicht dat Thai Airways zich straks misschien moet zien te beredderen zonder die prachtige A380's. Maar, zei voorzitter Thanong Bidaya van Thai Airways: "Europa legt Maleisië een importheffing van 4 procent op voor garnalen en ons 12 procent."

Dat, klonk het tot voor kort in Brussel, is om de Noorse garnalenvisserij te vrijwaren tegen onmogelijke concurrentie uit het oosten. Peter Mandelsons woordvoerster Claude Veron-Reville hield het droogjes bij: "De aankoop van Airbus-toestellen moet gebaseerd zijn op commerciële gronden."

Thai Airways is er nog niet uit of het die zes fonkelnieuwe Airbussen nu wel of niet wil. Eerst even bezien hoe dat nu gaat evolueren met het toerisme, want de vlootvernieuwing was gepland met het oog op het openen van enkele nieuwe vliegroutes. Terwijl Europa lastig doet over kippen en garnalen is aan de andere kant van de oceaan een charmeoffensief aan de gang. Daartoe aangevuurd door de eigen directie zamelde het personeel van die andere grote vliegtuigbouwer Boeing in een maand 1,3 miljoen dollar in voor de slachtoffers van de tsoenami. Geheel zonder bijbedoeling, uiteraard, maar het is toch maar gebeurd en volgens de luchtvaartpers valt niet uit te sluiten dat Thai Airways alsnog gaat praten met Boeing.

In de nooit erg Europa-minded Britse, en vooral Schotse, pers werd Mandelson de afgelopen weken een reeks 'blunders' aangewreven. The Scotsman titelde: 'Tsunami-hit Thais told: Buy six planes or face EU tariffs.' Waren het nu de Thai die Airbussen gaan kopen zodra ze tegen een redelijk tarief garnalen mogen importeren, of is het Europa dat de Thai Airbussen wil opdringen in ruil voor vrijere doorgang van garnalen? Volgens waarnemers is het allebei een beetje waar. De veldslag lijkt inmiddels beslecht in het voordeel van de Thai.

Na druk van onder meer Oxfam en enkele andere ngo's publiceerde de Europese Commissie afgelopen donderdag een rapport vol hervormingen van de 'gsp's'. Dat staat voor Generalised System of Preferences. "Eurocratisch jargon voor steun aan zwakkere economieën", zegt Louis Bélanger van het Oxfam International EU Advocacy Office, meteen volmondig toegevend dat het "allemaal inderdaad erg ingewikkeld is". De hervormingen zijn specifiek bedoeld voor de door de tsoenami getroffen landen en gaan in per 1 april 2005, drie maanden vroeger dan eerst gepland.

Niet zonder gevoel voor diplomatie verspreidde de Europese Commissie donderdag een mededeling: "Deze hervorming laat verschillende ontwikkelingslanden toe te genieten van een verminderd tarief voor bepaalde producten. Zo zullen bijvoorbeeld Thaise garnalen door de Europese douanediensten nog slechts worden belast met 4,2 procent, tegenover 12 procent nu."

Het was ongetwijfeld een met de natte vinger gekozen voorbeeld.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234