Dinsdag 07/07/2020

'Tsjetsjeense homo's bestaan niet', maar worden wel gefolterd

Tweehonderd gevallen van foltering en minstens drie doden. De stoottroepen van de Tsjetsjeense president Ramzan Kadyrov hebben letterlijk de jacht geopend op holebi's. Zes vragen over deze terreurcampagne.

1 Wat zijn de feiten?

Op 1 april publiceerde Novaya Gazeta een artikel over een grootschalige terreurcampagne tegen holebi's in Tsjetsjenië. Volgens deze onafhankelijke Russische krant arresteerden gewapende mannen meer dan honderd homoseksuelen om hen vervolgens op te sluiten en te folteren. Een aantal van hen werd in de val gelokt met een nepafspraakje op sociale media.

Een groot aantal is nog steeds vermist, anderen werden zwaargewond vrijgelaten. Zeker drie slachtoffers zouden bezweken zijn aan hun verwondingen, maar verschillende bronnen gewagen van twintig doden.

De informatie werd ondertussen bevestigd door mensenrechtenorganisaties als Human Rights Watch, Amnesty International en International Crisis Group. Human Rights Watch spreekt van tweehonderd slachtoffers. "De feiten in Novaya Gazeta zijn consistent met rapporten die wij ontvingen van talloze betrouwbare bronnen", zegt Tanya Lokshina, HRW-programma-directeur voor Rusland. "Het aantal bronnen en de consistentie van de getuigenissen nemen alle twijfel weg over het feit dat deze verschrikkelijke gebeurtenissen zich daadwerkelijk hebben voorgedaan."

Wel voegt Lokshina eraan toe dat haar organisatie uit veiligheidsoverweging geen namen van slachtoffers kan vrijgeven. "De angst voor represailles is zo groot dat we zelfs geen details over specifieke gevallen kunnen vrijgeven."

2 Wat was de aanleiding voor de holebiterreur?

De arrestatiegolf kwam er nadat de Moskouse holebiorganisatie Gay Russia.ru in verschillende regio's Gay Parades wilde organiseren. Hoewel er geen intentie was om ook in Tsjetsjenië een pro-holebimanifestatie te houden, waren er verzoekschriften voor vier steden in de Noord-Kaukasus-regio. De sensibiliseringscampagne van Gay Russia zorgde voor haatreacties die vooral in Tsjetsjenië gewelddadig bleken.

3 Waarom zijn holebi's zo gehaat in Tsjetsjenië?

Tsjetsjenië is een ultraconservatieve islamitische republiek waar homoseksualiteit taboe is en homofobie wijdverspreid. Die homohaat wordt aangewakkerd door het feit dat Tsjetsjenië een post-conflict-regio is waar voormalige krijgsheren de macht hebben en een extreme machocultuur installeerden.

De Russische president Poetin vertrouwde de macht in de semiautonome republiek toe aan een absolute medestander: de oud-krijgsheer Ramzan Kadyrov die de vrijheid kreeg om een totalitaire maffiastaat uit te bouwen waar veelal totale straffeloosheid heerst.

Kadyrov is zelf homofoob en moedigt buitengerechtelijke executies aan van holebi's door hun eigen familieleden. In het verleden werden gearresteerde holebi's al versneld vrijgelaten opdat ze door hun eigen familieleden vermoord zouden kunnen worden.

4 Hoe reageert de Tsjetsjeense sterke man Kadyrov?

Een woordvoerder van Tjetsjeens president Kadyrov omschreef de berichten van Novaya Gazeta als "absolute leugens en desinformatie". De man verklaarde dat het onmogelijk is homoseksuelen in Tsjetsjenië te folteren "omdat er hier geen homoseksuelen wonen". Hij voegde eraan toe dat de Tsjetsjeense politie nooit de kans krijgt holebi's hard aan te pakken. "Als er al zulke mensen zijn in Tsjetsjenië, hoeven veiligheidsdiensten niets tegen hen te ondernemen omdat hun familie hen hard zal aanpakken en hen naar een plaats zal sturen vanwaar je nooit terugkeert."

Daarmee moedigt Kadyrov openlijk de praktijk van bloedwraak aan tegen holebi's. Bloedwraak is een gewelddadige traditie in Tsjetsjenië waarbij verwanten een ander familielid vermoorden omdat die de reputatie van de familie ten schande zou maken.

Grozny Info, het door Kadyrov gecontroleerde nationale persagentschap startte een moddercampagne tegen Novaya Gazeta omdat die "het Tsjetsjeense volk in diskrediet brengt", "sodomie aanmoedigt" en "traditionele waarden ondermijnt".

5 Wat doet het Poetin-regime?

Tot verrassing van velen verklaarden de Russische autoriteiten dat er een onderzoek wordt geopend naar de homoterreur in Tsjetsjenië "ook al hebben wij geen informatie die de claims kunnen staven".

Er zijn nogal wat twijfels over de oprechtheid van deze belofte. Ten eerste omdat Poetin zijn Tsjetsjeens handlanger Kadyrov nooit in het openbaar zal afvallen. Ten tweede omdat homofobie ook in Rusland een groot probleem is. Meer dan zeventig procent van de Russen vindt homoseksualiteit onaanvaardbaar en kant zich tegen anti-discriminatiemaatregelen voor holebi's. Geweld tegen homo's is in Rusland schering en inslag.

6 Haalt internationale druk eigenlijk iets uit?

Boris Dittrich, advocacy directeur holebirechten bij Human Rights Watch geeft toe dat het niet evident is om druk uit te oefenen op de regimes in Moskou en Grozny. "Maar we startten ook intense lobbycampagnes in de VS, Canada, Australië en verschillende Europese landen om Tsjetsjeense holebi's die voor hun leven moeten vrezen humanitaire visa te verlenen. Ook België zal aangezocht worden."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234