Maandag 16/09/2019

Fact check

Trump verkiest economie boven klimaat. Maar kloppen zijn argumenten?

Amerikaans president Donald Trump. Beeld AFP

Donald Trump stapt dus uit het klimaatakkoord van Parijs. Zijn argument is dat het de Verenigde Staten in een economisch keurslijf dwingt. Amerikanen zouden zwaar getroffen worden door de afbouw van de steenkoolindustrie. De groei zou stilvallen en banen en welvaart zouden verschuiven naar het buitenland.

Wat Trump niet deed donderdagmiddag in de Rose Garden was de wetenschap achter de klimaatverandering in twijfel trekken. De president gaf zelfs aan dat het akkoord van 194 landen niet ver genoeg gaat om de opwarming als gevolg van de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen.

Maar de toespraak van Trump – een mengeling van droge statistische gegevens en gevoelsargumenten – was erop gericht het akkoord punt voor punt in diskrediet te brengen. Nogal wat beweringen waren gebaseerd op bedenkelijke data en uit verband gerukte onderzoeksrapporten.

1. Uitstootbeperkingen

Zijn argumentatie vertrok van een foutieve premisse. Volgens hem zijn de uitstootbeperkingen volgens het akkoord van Parijs verplicht – ook al gaf hij op een bepaald moment aan dat ze vrijwillig zijn. "De Verenigde Staten", zei hij, "beëindigen de uitvoering van het niet-bindende akkoord van Parijs en het draconische financiële en economische juk dat het akkoord betekent voor ons land."

2. Banenverlies

Hij verwees naar een gepubliceerd onderzoek om te beweren dat het klimaatpact zou leiden tot "een verlies van 2,7 miljoen banen tegen 2025", waarvan 440.000 in de industrie. Tegen 2040 zou dat oplopen tot 6,5 miljoen industriële banen, een verlies van 3 biljoen dollar in economische omzet, goed voor een inkomensverlies van 7.000 dollar voor een gemiddeld gezin.

Critici uiten bezwaren tegen de methodologie van de studie van de National Economic Research Associates. Ze merken op dat ze werd uitgevoerd in opdracht van de American Council for Capital Formation en de U.S. Chamber of Commerce, twee notoire tegenstanders van klimaatreglementering.

Economen voeren aan dat het vooropgestelde banenverlies geen rekening houdt met de innovaties van de Amerikaanse economie om zich aan te passen aan de nieuwe regels. Onder meer Apple, Mars en Unilever meldden eerder dat de toepassing van het akkoord van Parijs nieuwe markten zou aanboren en jobs zou creëren.

Anderzijds stelt een resem andere studies – van milieuverenigingen, Citibank en de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling – dat niets doen aan de klimaatverandering de economie biljoenen dollars kan kosten. "China en Europa zijn al wereldleiders in de evolutie naar groene, duurzame ontwikkeling", zegt professor Hans Joachim Schellnhuber van het Potsdam Institute for Climate Impact Research, "en zullen hun positie alleen maar versterken als de Verenigde Staten zich terugplooien op nationaal niveau."

3. China

Om de oneerlijkheid van het akkoord nog wat te dramatiseren beweerde Trump dat het China, de grootste vervuiler, toestaat "de uitstoot nog een verbijsterende dertien jaar lang te verhogen. Dertien jaar lang kunnen ze doen wat ze willen."

De Chinese uitstoot zou inderdaad tot 2030 blijven toenemen, om daarna af te nemen. Maar aangezien zijn afhankelijkheid van steenkool kleiner wordt, is China goed op weg de deadline vroeger te halen. De Chinese regering heeft gezworen tegen 2030 20 procent van zijn energie uit niet-fossiele bronnen te halen. Dat is een heel ambitieuze doelstelling, waarvoor het minstens 800 gigawatt met zonne-, wind- en kernenergie op te wekken. Dat proces is al volop bezig.

4. Steenkool

Trump merkte op dat het akkoord China en India in staat stelt meer steenkoolcentrales te bouwen, terwijl Amerika zou moeten stoppen met de ontwikkeling van een propere steenkoolindustrie. "Het akkoord maakt geen einde aan steenkooljobs", zei Trump. "Het verschuift die banen alleen van de Verenigde Staten naar het buitenland."

Omdat het akkoord van Parijs niet bindend is, heeft het geen rechtstreeks effect op de steenkoolconsumptie in de Verenigde Staten. De steenkoolindustrie gaat er al lang op achteruit omdat er goedkopere alternatieven komen, zoals natuurlijk gas en hernieuwbare energie, en vanwege strengere vervuilingsnormen opgelegd door de regering-Obama. Trump probeert veel van die beperkingen in te trekken, en kan dat ook volgens het akkoord van Parijs.

Trumps economische topadviseur, Gary D. Cohn, geeft toe dat steenkool maar een beperkte rol speelt in de energiemix van het land. Vorige week zei hij: "Steenkool heeft slechts weinig in de pap te brokken."

5. Onderzoek MIT

Trump probeerde de waarde van het akkoord te minimaliseren door te verwijzen naar een onderzoek van het Massachusetts Institute of Technology, dat stelt dat als elk land zijn verplichtingen zou nakomen, dat zou resulteren in een vermindering van de globale temperaturen van slechts twee tienden van een graad Celsius tegen 2100. "Heel, heel weinig", zei Trump, terwijl hij zijn duim en wijsvinger naar elkaar bracht om zijn punt te onderstrepen.

Maar dat is niet wat het MIT-onderzoek concludeerde.

Het onderzoek keek naar het verschil tussen de klimaatbeloften die gemaakt werden bij eerdere onderhandelingen en de doelstellingen in de aanloop naar Parijs. Het stelde vast dat de Parijs-beloften tegen 2100 een extra opwarming met 0,2 graden Celsius zouden voorkomen.

Maar de MIT-onderzoekers keken ook naar het verschil tussen de klimaatbeloften van eerdere onderhandelingen en een business-as-usual-scenario waarbij de landen niets zouden doen. In een geüpdatete analyse uit 2016 stelden ze dat de bestaande klimaatbeloften zouden leiden tot een opwarming met 2,7 tot 3,6 graden tegen het einde van de eeuw. Bij een onveranderd beleid zou dat 3,3 tot 4,7 graden zijn, een verschil van bijna een graad. En het doel van het Parijs-akkoord was de engagementen na verloop van tijd nog groter te maken.

6. Groen Klimaatfonds

Trump schoot ook op het Groen Klimaatfonds, een programma van de Verenigde Naties waarbij rijkere landen geld geven aan armere landen om hen te helpen de gevolgen van de klimaatverandering op de vangen. "Leuke naam", zei hij. "Maar zo gaan we wel miljarden en miljarden en miljarden dollars betalen, en we geven al veel meer dan alle anderen. Veel andere landen hebben nog niets uitgegeven, en veel ervan zullen dat ook nooit doen."

De Verenigde Staten hebben 3 miljard dollar beloofd voor het fonds, wat in totaal het meeste is van alle landen. Maar Amerika is zeker niet de enige geldschieter, en ook niet de grootste per hoofd van de bevolking. Zweden geeft 581 miljoen dollar, of een beetje minder dan 60 dollar per inwoner, zes keer meer dan de Verenigde Staten.

7. "De properste"

Zelfs los van het akkoord van Parijs, stelde Trump, zullen de Verenigde Staten een voorbeeldige rol spelen. "We zullen de properste zijn", beloofde hij. "We zullen de properste lucht hebben. We zullen het properste water hebben."

Die optimistische verklaring wordt weerlegd door de jongste Environmental Performance Index van Yale University. De Verenigde Staten prijken op de 26ste plaats van 180 landen volgens de index, die een evaluatie maakt van de water- en luchtkwaliteit van een land, de biodiversiteit, de landbouwproductie en de inspanningen tegen de klimaatverandering. Op het vlak van luchtkwaliteit staat Amerika op de 43ste plaats, op het vlak van waterzuivering 22ste en op het vlak van het klimaat- en energiebeleid 44ste.

Zelfs na de recente beperkingen blijft de CO2-uitstoot per hoofd van de bevolking aanzienlijk groter dan die van China en India – landen die Trump brandmerkte als de grootste vervuilers ter wereld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234