Maandag 25/01/2021

President Trump

Trump steeds dieper in zijn schuttersputje: het afschrikken van Comey werkt averechts

Amerikaans president Donald J. Trump.Beeld EPA

Als president Trump niet besefte dat het ontslaan van FBI-directeur Comey een staartje zou krijgen, dan beseft hij het nu wel - misschien.

Donald Trumps reactie op dwarsliggers is altijd typisch Amerikaans geweest: sue the bastards. Genoegdoening is één motief, afschrikking een tweede. Vrijdag dreigde zijn advocaat de 'lekkende', ontslagen FBI-directeur James Comey voor het gerecht te slepen. Het past in de pogingen de deep state, het ambtenarenapparaat, het zwijgen op te leggen.

Verschillende media berichtten vrijdag over het dreigement, dat afkomstig was van bronnen rond Marc Kasowitz, de advocaat van Trump. Kasowitz had donderdag in zijn reactie op de hoorzitting van Comey de juridische stappen al gesuggereerd. Hij noemde Comey in één adem met 'de ambtenaren die deze regering proberen te ondermijnen met selectieve en illegale lekken'.

In zijn hoorzitting donderdag had Comey gezegd dat hij een notitie met een verslag van een gesprek met de president had doorgespeeld naar een bevriende hoogleraar, die het briefje op zijn beurt doorspeelde naar The New York Times. Het bericht dat de krant op basis daarvan schreef, leidde tot de aanstelling van een speciale aanklager voor het onderzoek naar de banden tussen team-Trump en Rusland - precies het effect dat Comey hoopte te bereiken, zei hij donderdag.

Trump zelf noemde Comey in een eerste reactie vrijdagochtend 'Wow, iemand die lekt!' Het is een van de twee manieren van het Witte Huis, de Republikeinen en de hun goedgezinde media om onwelgevallig nieuws te bestrijden; de andere is om het als onwaar weg te zetten, wat Trump in dezelfde tweet ook deed ('zo veel onware verklaringen en leugens').

Later op de dag beweerde Trump dat Comeys getuigenis had aangetoond dat hij nooit het Rusland-onderzoek van de FBI probeerde te dwarsbomen. Ook was volgens hem bewezen dat hij niet samenspande met Rusland om de presidentsverkiezingen te winnen. Hij verklaarde zich bereid om onder ede zijn versie van het verhaal te geven.

Eerder deze week arresteerde de FBI een inlichtingenmedewerker die een geheim document naar de media had gelekt. Hoewel dat zeker niet abnormaal is (ook Obama liet klokkenluiders vervolgen), werd ook dat door Trumps aanhangers en andere conservatieven aangegrepen om potentiële lekkers te waarschuwen. 'Eerste arrestatie in de diepe staat', kopte de Witte-Huisvriendelijke website Breitbart triomfantelijk, alsof er nog meer zullen volgen. En in The Washington Post schreef een voormalige Reagan- en Bush-medewerker dat de diepe staat 'nog springlevend' is - alsof die dood moet. "We moeten onszelf afvragen of we individuen die de president verafschuwen, geheime informatie kunnen toevertrouwen."

Executief privilege

Als Kasowitz inderdaad een aanklacht tegen Comey indient, zal die weinig kans van slagen hebben. Comey was een vrij burger, en zijn gelekte geheime memo bevatte geen geheime informatie. Dat had Comey met opzet gedaan, zei hij donderdag. Elke ex-ambtenaar kan zonder problemen zijn memoires prijsgeven, en dat is wat Comey heeft gedaan.

Marc Kasowitz, de advocaat van Trump.Beeld AFP

Kasowitz suggereerde dat Trump een beroep kan doen op een 'executief privilege' om de inhoud van gesprekken uit de openbaarheid te houden, maar dat houdt geen stand. Het privilege is een soort verschoningsrecht om niet gedwongen te worden informatie prijs te geven. Comey deed het geheel vrijwillig.

Trumps poging tot diskwalificatie van Comey had ook iets paradoxaals. In één zin twitterde hij dat Comey had gelogen en de waarheid had bevestigd van Trumps eigen uitspraken. Beide kunnen niet tegelijkertijd waar zijn.

Zo groef de president zich vrijdag verder in zijn schuttersputje in, maar groef daarmee ook een kuil waaruit hij steeds lastiger weg kan komen. Want de pogingen om via Comey andere klokkenluiders af te schrikken kunnen averechts uitpakken. "Ze proberen duidelijk mensen te ontmoedigen te praten over hun gesprekken met de president", zei klokkenluiders-advocaat Stephen Kohn. "Maar dat is illegaal. Dat is ongrondwettig."

Inmiddels heeft Trump laten weten dat hij bereid is zich onder ede te laten horen om zijn visie op de uitlatingen van Comey te geven.

Vrijdagmiddag werd bekend dat speciale aanklager Robert Mueller een specialist in obstructie van de rechtsgang heeft ingeschakeld om te helpen bij zijn onderzoek naar Trump en de Russische connectie. Het kan zijn dat de doofpot uiteindelijk een groter probleem voor Trump wordt dan wat erin zit.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234