Dinsdag 15/10/2019

Trump schrapt zijn topstrateeg

Na een aantal uitglijders op het gebied van buitenlandse politiek heeft de Amerikaanse president Donald Trump zijn extreemrechtse adviseur Stephen Bannon uit het topoverleg van de Nationale Veiligheidsraad (NSC) gezet. Grote vraag is of Trumps buitenlands beleid daarmee ook een andere wending neemt.

In de NSC schuiven nu vijf traditionele functionarissen aan tafel. De reorganisatie kan duiden op een meer klassieke opstelling van het veiligheidsteam, dat bepalend is voor het Amerikaanse buitenlandbeleid. Het zogeheten principal committee van de NSC kookt de belangrijkste diplomatieke en militaire beslissingen voor, waarna de president alleen nog zijn fiat hoeft te geven.

Bronnen binnen het Witte Huis noemen de degradatie van Bannon een 'logische evolutie, geen tegenvaller' voor Trumps chefstrateeg. Bannon zou zijn aangesteld om een oogje te houden op Mike Flynn, de impulsieve generaal die door Trump tot nationaal veiligheidsadviseur (en daarmee voorzitter van de Veiligheidsraad) was gebombardeerd. Ook zou Bannon de NSC van zijn Obama-geur hebben moeten ontdoen. Met het ontslag van Flynn en het achterlaten van een eigen geurspoor zou Bannons opdracht voltooid zijn. Hoe dan ook lijkt het ontslag een overwinning voor Herbert 'H.R.' McMaster, de nieuwe nationale veiligheidsadviseur, die Flynn opvolgde.

Populisten vs. New Yorkers

In bredere zin kan het inperken van Bannons invloed worden gezien als een overwinning van de gematigde vleugel in Trumps kabinet en staf, waar een strijd gaande is tussen populisten zoals Bannon aan de ene kant en de 'New Yorkers' aan de andere kant, zoals Trumps schoonzoon Jared Kushner en economisch adviseur Gary Cohn.

De benoeming van Bannon tot de NSC, eind januari, leidde tot veel ophef. Belangrijkste reden was dat de voormalige baas van de succesvolle rechtse provocateurswebsite Breitbart een ideologisch stempel zou drukken op de ratio van internationale diplomatie en nationale veiligheid. Bannon is de architect van de America First-doctrine met zijn protectionisme en dichte grenzen; zijn denken draait om het onwrikbare geloof dat het Westen in een existentiële strijd verwikkeld is met de islam. De aanstelling van Bannon kwam bovenop die van Flynn als nationaal veiligheidsadviseur, eveneens bekend om zijn anti-islamgevoelens.

De Amerikanen hebben de afgelopen twee maanden afstand genomen van hun bondgenoten en toenadering gezocht tot dubieuzere leiders. Angela Merkel kreeg bij haar bezoek aan het Witte Huis geen hand, de Egyptische autocraat Abdul al-Sisi wel. In de strijd tegen islamitische extremisten wordt een bottere bijl gehanteerd (zie de aanval in Jemen met tientallen doden, zie het bombardement op Mosoel met honderden doden). Zelfs de Syrische leider Bashar al-Assad werd getolereerd, zo bleek vorige week nog: het omverwerpen van zijn bewind was geen prioriteit meer, het bestrijden van IS ging voor. Typisch een Bannon-lijn.

Koerswijziging?

Dinsdag en woensdag echter, na de gifgasaanval, bezigde de Trump-regering ineens andere taal. Trump zelf noemde de aanval "verschrikkelijk" en zei dat zijn houding tegenover Syrië en Assad "heel erg veranderd" was. Volgens hem waren er "een heleboel lijnen overschreden". Haley sprak in de vergadering van de VN dreigende woorden: "Als de VN niet collectief kunnen optreden, dan worden we gedwongen zelf actie te ondernemen."

Was de gifgasaanval de nekslag voor Bannon? Heeft hij zich met zijn dictatorsvriendelijke houding geïsoleerd? Of was hij sowieso op weg naar de uitgang?

Hoe groot Bannons invloed is geweest is onduidelijk. Volgens bronnen van The Washington Post is hij maar één keer bij een vergadering van het comité geweest. Na het ontslag van Flynn, wegens zijn verzwegen contacten met de Russische ambassadeur, was de wind al gedraaid. McMaster, een generaal met een genuanceerde houding tegenover islamitisch extremisme, stelde de positie van Bannon meteen ter discussie, schreef The New York Times al in februari. Hij wachtte echter met de reorganisatie, omdat dat te kort na het ontslag van Flynn zou zijn gekomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234