Donderdag 19/09/2019

Verenigde Staten

Trump presenteert groots belastingplan met één nadeel: het moet worden uitgevoerd

Adviseur Gary Cohn (links) en minister van Financiën Steve Mnuchin gisteren op de persconferentie over Trumps belastingplan. Beeld Photo News

Het voorstel van Donald Trump om belastingen te verlagen zonder daar offers voor te brengen, is groots in zijn eenvoud. Het heeft wel een belangrijk nadeel: het moet ook worden uitgevoerd.

Met zijn "grootste belastingverlaging aller tijden", een voorstel dat gisteren door economisch adviseur Gary Cohn en minister van financiën Steve Mnuchin in het Witte Huis is gepresenteerd, komt president Donald Trump een belangrijke verkiezingsbelofte na. De lasten worden zowel voor de middenklasse als voor het bedrijfsleven stevig verlaagd. Daarmee heeft Trump een belangrijk resultaat geboekt, nog net op de valreep van zijn eerste honderd dagen als president.

Maar het is een papieren resultaat. Mnuchin benadrukte gisteren op een korte persconferentie dat het plan alleen uit grote lijnen bestaat en dat de gesprekken met het Congres nog gaande zijn - de volksvertegenwoordigers in het Huis en in de Senaat moeten het plan goedkeuren. Om daar een meerderheid te krijgen, zal het team-Trump nog weken, zo niet maanden moeten marchanderen over percentages en aftrekposten. "Als we daaruit zijn, komen we bij jullie terug met de details", zei Mnuchin, die de pers slechts een kwartier te woord stond en toen onder een spervuur van vragen het hazenpad koos.

De grote lijnen zijn simpel en helder. Het belangrijkste cadeau aan gewone Amerikanen is een verdubbeling van de belastingvrije voet: zij hoeven voortaan geen belasting meer te betalen over de eerste 12.000 dollar (24.000 per koppel) die zij verdienen. Daarmee worden veel kleine aftrekposten afgeschaft. Het aantal schijven gaat van zeven naar drie, het hoogste tarief van 39,5 naar 35 procent. Ook wil Trump de 'death tax' afschaffen, de successierechten over een erfenis.

Gekrakeel

Voor het bedrijfsleven zit er nog meer in het vat. De vennootschapsbelasting gaat van 39,5 procent naar 15 procent, bedoeld om Amerikaanse bedrijven terug te lokken naar eigen land. Omdat kleine ondernemers als boeren en winkeliers zich voortaan bedrijf mogen noemen gaat ook hun hoogste tarief van 39,5 procent (nu te betalen via de inkomstenbelasting) naar 15 procent.

"Dit is goed voor de economie, goed voor de gemiddelde Amerikaan, en goed voor Amerika", zei Mnuchin.

Hij verzekerde dat de hypotheekrenteaftrek en goededoelenaftrek blijven bestaan, maar dat andere aftrekposten worden afgeschaft - zonder specifiek te worden, want dat zou meteen een hoop gekrakeel hebben opgeleverd.

Een van de afschafbare aftrekposten is de belasting die Amerikanen aan hun staat betalen, wat in bijvoorbeeld New York en Californië grote bedragen zijn, die ze vervolgens van de federale aangifte mogen aftrekken. Afschaffing daarvan zal kiezers in deze (in meerderheid Democratische) staten duizenden dollars extra belasting kosten.

Een importheffing, een door de Republikeinse partijleider Paul Ryan voorgestelde manier om meer inkomsten te genereren, ziet Trump niet zitten. Dat zou de consument in de portemonnee treffen (duurdere avocado's!) en dat is juist niet de bedoeling van dit plan: dat is bedoeld om Trumps kiezers gunstig te stemmen.

Dat betekent dat de belastingverlaging vooral moet worden gefinancierd met economische groei. Tijdens de campagne had Trump het nog over 6 procent jaarlijkse groei, nu had Mnuchin het over 3 procent. Hij gaf verder geen onderbouwing voor deze voorspelling, noch voor hoe die groei genoeg belastinginkomsten oplevert om het begrotingstekort binnen de perken te houden.

Daarover bestaan grote twijfels; een commissie van het congres voorspelde dinsdag dat het plan het begrotingstekort zal vergroten. De daling van de vennootschapsbelasting alleen al zou de staatsschuld in tien jaar met 2.000 miljard dollar doen stijgen.

Republikeins Keynesianisme

De vraag is hoe ernstig het Congres daartegen bezwaar gaat hebben. Hoewel Republikeinen op papier altijd voor begrotingsdiscipline zijn, is onder recente Republikeinse presidenten het tekort altijd sterk gegroeid. Trump is zelfs een min of meer openlijke belijder van Republikeins Keynesianisme: de overheid moet geld uitgeven om de economie verder te laten groeien.

Met de miljarden die hij wil spenderen aan het leger, de muur, de infrastructuur, kinderopvang en dus ook belastingverlaging heeft Trump te kennen gegeven dat begrotingsdiscipline op het tweede plan komt. Ook als ondernemer leefde Trump op de pof: zijn imperium is gebouwd op leningen.

De discussie daarover is nu tot nader order uitgesteld. Trump heeft de Amerikanen iets moois in het vooruitzicht gesteld; als hun dat straks toch wordt ontnomen, zal dat niet zijn schuld zijn.

Het lijkt er overigens op dat het belastingplan (met het toptarief van 15 procent en de afschaffing van de successierechten) ook een mooi cadeau is voor Trump zelf en zijn familie.

Mnuchin ontliep vragen daarover. Eerst zei hij, nadat hem was gevraagd of Trump zijn eigen belastingaangifte eindelijk gaat vrijgeven, dat "het Amerikaanse volk daarover meer dan genoeg informatie heeft". Toen iemand vervolgens vroeg hoe het belastingplan voor Trump zelf uitpakt zei hij dat hij dat niet wist omdat hij "geen toegang had" tot de fiscale situatie van de president.

Kan het werken?

Volgens minister van financiën Steve Mnuchin betaalt het belastingplan zichzelf terug. Lees: als de tarieven omlaag gaan, groeit de economie; als de economie groeit, gaan de belastingopbrengsten omhoog.

Het zou in theorie kunnen werken, als de economie op een laag pitje draait. In de praktijk is dit 'inverdieneffect' nooit groot genoeg. Bij een gemiddeld belastingtarief van 25 procent moet elke dollar die consumenten door belastingverlaging extra kunnen uitgeven, 4 dollar aan extra welvaart genereren (om weer één dollar belastingopbrengst te genereren). Dat is aan de hoge kant. Bovendien is de economie al redelijk op toeren, waardoor extra uitgaven ook tot inflatie leiden. Verder komt een groot deel van Trumps belastingverlaging bij de rijken terecht, die geld eerder oppotten.

In een peiling uit 2012 zei geen van de ondervraagde economen dat de overheid een belastingverlaging vanzelf kan terugverdienen. De boekhouder van het Congres, de Joint Committee on Taxation, zei dinsdag dat Trumps voorstel het begrotingstekort (en de nationale schuld) vergroot. Wat zou betekenen dat het plan, als Trump het doorzet zonder steun van Democraten, maximaal tien jaar geldig mag zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234