Zaterdag 24/08/2019

VS

Trump kondigt noodtoestand af om zijn muur te kunnen bouwen. Wat betekent dit?

De Amerikaanse president kondigt een noodtoestand af om zijn muur op de grens met Mexico te gaan bouwen. Beeld Getty Images

De Amerikaanse president Trump kondigt een noodtoestand af om zijn muur aan de Mexicaanse grens te bouwen. Hij gebruikt de maatregel, die normaal alleen wordt ingezet bij rampen of acute dreiging, voor zijn persoonlijke politieke gewin. Daarmee ontsnapt hij uit een slepende politieke impasse, de vraag is alleen: tegen welke prijs?

Ergens halverwege zijn speech, in de tuin van het Witte Huis vrijdag, beschreef Donald Trump met een vermoeide intonatie wat er zou gaan gebeuren met zijn net uitgeroepen noodtoestand.

“Ik zal straks de definitieve papieren tekenen, en dan hebben we een nationale noodtoestand, en dan krijgen we een rechtszaak aan onze broek, en dan nog eentje in Californië, waar hij helemaal niet zou mogen zijn, en dan krijgen we waarschijnlijk een slechte uitspraak, en dan nog een slechte uitspraak, en dan eindigen we in het Hooggerechtshof, en dan krijgen we hopelijk een eerlijke kans, en dan winnen we in het Hooggerechtshof, net als met het inreisverbod, en dan ….”

Donald Trump tijdens zijn toespraak in de Rose Garden van het Witte Huis. Beeld EPA

Het was een van de meest coherente passages in Trumps toespraak, die zwabberde tussen de handelsonderhandelingen met China en de rooskleurige economische vooruitzichten van Noord-Korea, tussen de positieve effecten van de doodstraf voor drugshandelaren en het op handen zijnde einde van het kalifaat in Syrië. Pas na twintig minuten kwam bij uit bij het eigenlijke onderwerp: de noodtoestand.

Trump roept hem uit om geld vrij te spelen voor een barrière langs de grens met Mexico. In totaal denkt hij 8 miljard dollar bij elkaar te kunnen schrapen, vooral uit militaire potjes, om het bestaande hek op bepaalde plekken te verlengen, om drugs en karavanen en moordende illegalen tegen te houden en zo Amerika weer groot te maken, zo zei hij, refererend aan zijn verkiezingsleus.

Onbekend vaarwater

Het is voor het eerst dat een Amerikaanse president een nationale noodtoestand uitroept om iets te doen wat het Congres weigert te doen. Daarmee is het land in onbekend politiek en juridisch vaarwater gekomen, en een precedent geschapen dat consequenties kan hebben voor de verhouding der machten in de Verenigde Staten – ook onder een toekomstige Democratische president.

Maar het is, gezien de tijdrovende procedures die nu zullen beginnen, in eerste instantie een symbolische daad. Zelfs als het Congres en het Hooggerechtshof het besluit laten passeren, dan is het mogelijk dat het groene licht pas over jaren wordt gegeven, als er mogelijk een nieuwe president is. Die de noodtoestand weer net zo makkelijk kan intrekken.

Symbolisch of niet, het is Trumps ontsnapping uit een impasse die al vijf dagen na zijn inauguratie begon, toen hij een presidentieel decreet uitvaardigde om een grensmuur te bouwen. Het door zijn Republikeinse partijgenoten gedomineerde Congres wilde daar echter geen geld voor uittrekken. Bijna twee jaar lang pruttelde het probleem op een politiek warmhoudplaatje, tot Trump er in december weer een punt van maakte en een begroting afkeurde omdat er niet genoeg geld voor zijn muur in zat.

Daarmee begon de langste sluiting van de overheid in de geschiedenis van het land, eentje die eindigde met de aanstelling van een commissie van Democraten en Republikeinen die met een compromis zou komen voor de bewaking van de grens. Dat compromis, met 1,4 miljard dollar voor een grensbarrière, werd vrijdag óók getekend door de president – een onderhandelingsresultaat dat minder was dan de 1,6 miljard die hem in december geboden werd.

Bedrog

Dus nam hij zijn toevlucht tot de noodtoestand om zijn gezicht te redden. Of hij daarin slaagt is de vraag. Ann Coulter, een invloedrijke rechtse auteur die lange tijd een van de grootste fans was van Trumps harde anti-immigratiebeleid, twitterde vrijdag dat “het doel van de nationale noodtoestand voor Trump is om de stomste mensen in zijn harde kern nog twee jaar te bedriegen”.

Trump probeerde het uitroepen van de noodtoestand te normaliseren door erop te wijzen dat sinds de National Emergencies Act van 1976 dat in totaal 59 keer is gebeurd. In zekere zin verkeert Amerika in een permanente noodsituatie: er zijn er nog steeds 31 van kracht, waaronder de anti-terreurnoodverordening van 2001. De meeste andere behelzen de bevriezing van buitenlandse tegoeden.

Trump: “Nood is niet hoog”

Hoe normaal ook, toch had Trump moeite met het onderbouwen van deze noodtoestand – pas een maand uitgeroepen nadat hij de noodzaak had gesignaleerd. Vrijdag erkende Trump dat de nood niet zo hoog is. “Ik hoefde dit niet te doen”, zei hij, in één van de mijmeringen waarmee hij zijn toespraak doorspekte. “Maar ik wilde het graag sneller doen.” Om daaraan toe te voegen dat dat echt niet vanwege de verkiezingen was. Trump: “Ik heb al veel muur gedaan voor de verkiezingen van 2020.’”

(Dat is niet waar – er is geen nieuw stuk muur bij gekomen sind Trumps verkiezing. Wel heeft hij extra rollen prikkeldraad laten ophangen aan stukken van de bestaande schutting.)

Het wachten is nu op de politieke reactie van de Democraten. Afgevaardigde Alexandria Ocasio-Cortez liet vrijdag weten een zogeheten resolutie te zullen indienen die de noodtoestand afkeurt. Als die resolutie in het Huis een meerderheid haalt, zal ook de Senaat erover moeten stemmen. Daarmee zullen Republikeinen in een lastig parket gedwongen worden: scharen ze zich loyaal achter Trump of achter hun eigen inzicht dat een muur langs de grens niet nodig is?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden