Zondag 07/03/2021

Archief

Trump is op weg om Obamacare af te schaffen. In Tennessee noemen ze dat een 'massamoord'

Jimmy Whitman herstelt van een lichte hersenbloeding, maar vertrouwt zijn president.
Jimmy Whitman herstelt van een lichte hersenbloeding, maar vertrouwt zijn president. "Trump is al zijn beloftes nagekomen, hij zal ook deze nakomen."Beeld Clement, Rene

De Amerikaanse Senaat heeft gestemd voor een debat over intrekking van de zorgwet van de vorige president Barack Obama. Twee van de 52 Republikeinse senatoren stemden tegen, evenals alle 48 Democraten. Eerder dit jaar ging correspondent Michael Persson naar de staten Tennessee en Kentucky. Daar zijn de gevoelens gemengd. U kan het verhaal hier teruglezen.

Als het ergens is misgegaan met Obamacare is het wel in de heuvels en bergen van Tennessee, in Knoxville en omgeving. Daar houdt straks de allerlaatste ziektekostenverzekeraar het voor gezien. 

Hier, in een regio waar ze vijf à zes jaar minder lang leven dan de gemiddelde Amerikaan, hebben veel inwoners vanaf volgend jaar niemand meer die de dokter voor hen betaalt. Het zorgverzekeringsstelsel Obamacare, een van de grote prestaties van de vorige president, loopt hier op zijn laatste benen.

De American Health Care Act, het alternatief van de Republikeinen, is er evenmin populair. "Het maakt een slecht plan alleen maar slechter", zegt Nathan Higdon (38), een ondernemer uit Maryville, een dorpje onder Knoxville. "Dat plan lost niets op, en creëert alleen maar nieuwe problemen."

"Het is een massamoord", zegt Kerry Reed (49), sociaal werkster en alleenstaande moeder met drie geadopteerde kinderen, die vanaf 1 januari onverzekerd is. "Ik ben zelf hoe dan ook verneukt, maar als ze nu miljoenen oudere Amerikanen laten vallen, dan is dat echt gewetenloos."

Vandaag gaan 800 kilometer verderop in Washington de 435 volksvertegenwoordigers in het Huis van Afgevaardigden stemmen over het belangrijkste Republikeinse wetsvoorstel onder president Donald Trump tot nu toe: de vervanging van de Affordable Care Act, alias Obamacare, door de American Health Care Act, alias Trumpcare - of beter: Ryancare. Zo hopen de Republikeinen onder partijleider Paul Ryan te beginnen met de vervulling van een lang door hen gekoesterde wens, die door Trump tot een van de belangrijkste beloften van zijn verkiezingscampagne werd gemaakt.

De uitslag is onzeker, en dan moet het voorstel ook nog door de Senaat, waar de uitslag nog ongewisser is. Want ineens vragen ook sommige Republikeinse volksvertegenwoordigers zich af: wie wordt hier eigenlijk beter van?

Meerdere effecten

Van staat tot staat, van jong tot oud, van arm tot rijk heeft het nieuwe zorgplan verschillende effecten op verschillende Amerikanen. Sommigen gaan erop vooruit, de meesten gaan erop achteruit. Toch zijn er een paar overkoepelende conclusies te trekken, zo blijkt uit een doorrekening van het Congressional Budget Office.

Een: de gemiddelde premies gaan op termijn omlaag, maar ouderen gaan veel meer betalen. Twee: de allerrijkste Amerikanen krijgen gemiddeld 200.000 dollar belastingverlaging (zo'n 185.000 euro). Drie: het plan bespaart de overheid de komende tien jaar zo'n 337 miljard dollar (of 312 miljard euro). Vier: zo'n 24 miljoen Amerikanen extra zullen straks geen verzekering meer hebben. Het aantal onverzekerde Amerikanen verdubbelt bijna: van 11 naar 19 procent van de bevolking onder de 65. En verzekeren was het hoofddoel van Obamacare.

Hier in Tennessee en Kentucky, twee staten op de grens tussen noord en zuid, pakte dat op twee heel verschillende manieren uit. De staten mochten van Obama zelf beslissen of ze Medicaid zouden uitbreiden, de in 1965 bedachte zorgverzekering voor ouderen, naar minder draagkrachtige Amerikanen. Kentucky heeft dat gedaan, Tennessee niet. In Kentucky is het aantal verzekerden daardoor sterk gestegen, in delen van Tennessee is daardoor het hele plan omgevallen.

"Ik hou van Obamacare", zegt Linda Wells (59), die voor het ziekenhuis van Bowling Green (Kentucky) in haar rolstoel naar het aankomende onweer zit te kijken. Een deel van haar longen is weggehaald, en ze wacht op een scan waaruit moet blijken hoeveel ervan over is. "Ik betaal nu een paar dollar per maand en krijg daarvoor 733 dollar (zo'n 678 euro) aan medicijnen. Hoe zou ik dat anders moeten betalen?"

Wells is een van degenen voor wie Obamacare heeft gewerkt. Jaren was ze onverzekerd, nu krijgt ze medicijnen en kan ze zich laten opereren. "Nu kan het nog", zegt ze. "Ik zou me dit nooit kunnen veroorloven. Weet Trump eigenlijk wel wat hij doet?"

Trump weet het niet precies. Hij erkende al dat de zorg 'gecompliceerd' is. Hij wist tijdens de campagne dat hij van Obamacare af wilde, maar wist niet wat ervoor in de plaats moest komen. Wel beloofde hij dat niemand zijn verzekering zou verliezen, en dat het voor niemand duurder zou worden - twee beloften die volgens de congressionele rekenkamer onhoudbaar zijn met het plan dat Ryan heeft bedacht.

En buitenproportioneel veel Trump-stemmers zullen slachtoffer worden van het plan. Het zijn vooral armere, oudere, rurale burgers voor wie de zorg duurder wordt. Voor hen gaan de premies omhoog (ouderen moeten straks vijf keer zoveel betalen als jongeren), de subsidies omlaag, en de ziekenhuizen dicht, omdat er te weinig betalende patiënten over zijn.

De tv in de kantine van een ziekenhuis in Tennessee toont een president die de hele Amerikaanse gezondheidszorg dooreen wil schudden. Beeld Clement, Rene
De tv in de kantine van een ziekenhuis in Tennessee toont een president die de hele Amerikaanse gezondheidszorg dooreen wil schudden.Beeld Clement, Rene

Maar Jimmy Whitman, een elektricien van 44 uit Lewisburg, heeft vertrouwen in de president. "Hij is zijn beloftes allemaal nagekomen. Hij zal ook deze nakomen." Whitman herstelt van een lichte hersenbloeding - hij stond bij een geldautomaat en had ineens geen idee meer wat hij daar deed. Toen zijn ogen vijf dagen later nog steeds wazig waren, ging hij maar eens naar de dokter - maar vindt Obamacare veel te duur. Ja, zelf heeft hij er baat bij, maar zijn zoon vindt het maar niets. "Die betaalt liever 1.000 dollar (926 euro) boete dan dat hij 4.000 dollar (3.704 euro) premie betaalt. Hij is gezond, hij neemt de gok, en ziet wel hoe het uitpakt."

Het is de kern van elk zorgverzekeringsplan: hoe krijg je genoeg gezonde mensen zover om een premie te betalen waarmee de kosten van de zieken kunnen worden gedekt? Obamacare probeert mensen te dwingen zich te verzekeren, op straffe van een boete. Desondanks kiezen sommigen toch voor de boete - waardoor verzekeringsmaatschappijen de premies moeten verhogen om uit de kosten te komen.

Onrealistisch lage premies

In Tennessee werd de prijsstijging nog verergerd doordat sommige verzekeraars met onrealistisch lage premies waren begonnen, zegt Chris Coleman, een hoogleraar en advocaat bij het Tennessee Justice Center in Nashville. Prijsstijgingen waren onvermijdelijk, maar werden Obamacare in de schoenen geschoven. 

Belangrijker was het probleem dat Tennessee niet meedeed aan de uitbreiding van Medicaid, het ziekenfonds van de overheid. Dat zou normaal de kosten van de armere en ziekere Amerikanen hebben gedekt, die nu echter bij de particuliere verzekeraars terechtkwamen. Die kregen daardoor te maken met ziekere klanten dan ze hadden verwacht. En dus vertrokken ze uit de markt van Obamacare. Het bedrijf Humana doet op 31 december het licht uit.

"Ik ben terug bij af", zegt Kerry Reed in Knoxville, die in 2004 nog voor Bush stemde, de jaren daarna op de libertariër Ron Paul, om vorig jaar bij Clinton uit te komen. Voordat Obamacare bestond werd ze uit haar verzekering gezet, omdat de verzekeraar vond dat ze te vaak naar de dokter was geweest - ze had last van een nieuwe allergische reactie, na beten van kleine kevertjes. De verzekeraar zei dat ze die allergie had verzwegen bij het aanmelden. Ze was daarna tien jaar lang onverzekerd, en kreeg in die tijd longontsteking en nog meer last van de allergie. Om de behandeling te betalen moest ze haar huis verkopen. Dankzij Obamacare kon ze zich weer verzekeren, tegen een lagere premie dan vroeger, met dank aan de subsidies. "Dat zien velen niet", zegt ze. "Ze klagen dat de premies door Obamacare duurder zijn geworden, maar vergeten te kijken naar de subsidies."

Nathan Higdon weet ook nog niet waar het gaat eindigen. Hij krijgt medicijnen tegen een reuma-achtige aandoening en een middel dat hiv moet voorkomen. Prijskaartje: 20.000 dollar (18.500 euro) per jaar. "Dat krijg ik straks niet meer vergoed. Volgens mij zijn de farmabedrijven het grootste probleem. Ik ben zelf ondernemer, ik ben een groot fan van de vrije markt, maar weet dus ook alles van inhaligheid. Op sommige vlakken moet je de markt beteugelen."

Volgens Coleman is de bezuiniging die het nieuwe plan oplevert maar schijn. "Als je mensen niet behandelt, krijg je meer gezondheidskosten en maatschappelijke kosten in de toekomst. Tenzij je hoopt dat ze sneller doodgaan. Dat is natuurlijk de goedkoopste zorg."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234