Vrijdag 06/12/2019

Doodstraf

Trump haalt opnieuw bakzeil om doodstraf te hervatten, Hooggerechtshof nu aan zet

Een demonstratie in 2012 bij het Hooggerechtshof tegen hervatting van de doodstraf door de federale overheid. Beeld AP

Het plan van president Trump om de doodstraf nog dit jaar te hervatten op landelijk niveau, is opnieuw geblokkeerd door de rechter. Een jaar voor de verkiezingen moet het Hooggerechtshof oordelen of de federale overheid voor het eerst in 16 jaar weer de doodstraf kan uitvoeren.

Trump, een groot voorstander van de doodstraf, wilde met de hervatting een verkiezingsbelofte inlossen om criminelen harder aan te pakken. De doodstraf wordt in de VS nu alleen door een aantal staten uitgevoerd. De federale executies liggen sinds 2003 stil door een juridische strijd of de voltrekking, door middel van een dodelijke injectie, wel door de beugel kan.

Deze zomer kondigde minister van Justitie Barr aan dat nog dit jaar zou worden begonnen met de executies van moordenaars die vastzitten in federale gevangenissen. In ruim een maand moesten vijf gevangenen ter dood worden gebracht. Sinds de jaren zeventig zijn in de VS 1.510 gevangenen, zowel mannen als vrouwen, ter dood gebracht. De laatste twintig jaar is het aantal executies flink gedaald. 

De executie-ruimte van de San Quentin-gevangenis in Californië. Beeld AFP

Dit jaar waren er tot nu toe twintig, in zeven staten. Slechts drie staten, waaronder Texas, zijn verantwoordelijk voor ongeveer de helft van de federale gevangenen die op ‘death row’ zitten. Volgens Barr is hij het verplicht “aan de slachtoffers en hun families om het vonnis uit te voeren” die de federale gevangenen hebben gekregen.  Volgende week maandag moest de eerste gevangene met een dosis van het slaapmiddel pentobarbital ter dood worden gebracht.

Het gaat om Daniel Lewis Lee, die in 1999 werd veroordeeld voor de moord op drie leden van een gezin, onder wie een 8-jarig meisje. Lee sloot zich echter aan bij een rechtszaak die drie andere ter dood veroordeelden waren begonnen omdat het gebruik van het slaapmiddel in strijd zou zijn met een wet die de doodstraf regelt. De uitvoering van de doodstraf op federaal niveau ligt ook stil omdat gevangenen aanvoeren dat de procedure strijdig is met de grondwet die wrede straffen verbiedt. 

Barr haalt bakzeil

President Obama gaf in 2014 opdracht tot een onderzoek na een aantal mislukte injecties. Ook werd besloten op af te stappen van de gebruikte methode, waarbij in fasen middelen werden toegediend. In juli besloot Barr dat de doodstraf door de federale overheid gewoon weer kon worden voltrokken. Een rechter schortte dat besluit echter op.

De regering ging hiertegen in beroep maar maandag haalde Barr opnieuw bakzeil. Amerika’s hoogste rechters moeten nu gaan bepalen of de vijf gevangenen, en de anderen die de regering-Trump ter dood wil brengen, alsnog de straf krijgen die ze was opgelegd. Het Witte Huis hoopt dat het Hooggerechtshof, dat door Trumps benoemingen conservatiever is dan onder Obama, hem nu weer te hulp komt. 

De afgelopen jaren frustreerden lagere rechters ook andere regeringsbesluiten, zoals het omstreden inreisverbod voor burgers van diverse moslimlanden. Trump zei dat dit nodig was om terreuraanslagen te voorkomen. Uiteindelijk trok hij toch aan het langste eind omdat het Hooggerechtshof hem gelijk gaf. Een meerderheid van de rechters, vijf van de negen, is benoemd door Republikeinse presidenten. Twee van hen werden aangesteld door Trump.

Actie moeder slachtoffer

De president is erop uit om met de hervatting van de doodstraf te scoren bij zijn trouwe achterban. Uit peilingen blijkt dat 95 procent van de Republikeinse kiezers nu achter hem staat. ‘Law and order’ staat bij de Republikeinen hoog in het vaandel. De strategie van Trump is erop gericht om herkozen te worden met behulp van zijn achterban, aangevuld met Democraten die hun partij te links en te “soft” vinden, onder andere als het gaat om de aanpak van de misdaad. Trump haalt ook steeds uit naar illegale immigranten die moorden in de VS begaan.

Barr noemde Lee “een van de ergste criminelen” in de VS. Maar uitgerekend een Trump-stemmer voert nu actie om te voorkomen dat hij binnenkort ter dood wordt gebracht. Earlene Peterson (80), de bejaarde moeder van de vrouw die door Lee en zijn handlanger werd vermoord bij een roofoverval, heeft de president gevraagd zijn doodstraf om te zetten in levenslang. 

Volgens Peterson is het onterecht dat Lee’s handlanger, Chevie Kehoe, ervan af kwam met slechts levenslang. Hij zou het 8-jarig meisje hebben vermoord nadat Lee dit had geweigerd. “De regering doet dit niet voor mij want ik wil dit niet”, aldus Peterson, die volgend jaar wel opnieuw op Trump gaat stemmen. Ook de aanklager en de rechter die de zaak behandelden, steunen haar oproep

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234