Zondag 21/07/2019

politiek VS

"Trump gaat buitenlandminister Tillerson vervangen door Mike Pompeo"

Amerikaans minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson. Beeld REUTERS

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson wordt "binnen een paar weken" uit zijn functie ontheven en vervangen voor de huidige CIA-baas Mike Pompeo, schrijft The New York Times vandaag. Met Pompeo zou Trump een nieuwe medestander aan zijn zijde hebben.

Daarmee krijgt de kroniek van een aangekondigde politieke dood zijn beslag. Al maanden zoemt in Washington het gerucht rond dat Tillerson tegen het einde van het jaar weg zou zijn. Trump moest alleen nog een besluit nemen over een opvolger. Ook werd gespeculeerd dat Tillerson het jaar wilde volmaken, om nog enigszins eervol te kunnen vertrekken en te voorkomen dat hij belasting zou moeten betalen over de Exxon-aandelen die hij moest verkopen toen hij minister werd.

Maar het gelekte nieuws over het ontslag komt ook op een moment dat de Amerikaanse buitenlandpolitiek een ongekend ondiplomatiek niveau heeft bereikt. Trump ligt in de clinch met zijn belangrijkste bondgenoot, het Verenigd Koninkrijk, omdat hij antimoslimpropaganda van een extreemrechtse Britse partij heeft doorgetwitterd. Trumps VN-gezant Nikki Haley zei vannacht dat het Noord-Koreaanse bewind "totaal vernietigd zal worden" als er oorlog komt. En Trump is net terug van een tournee door Azië, trots op de goede relaties die hij onderhield met de autocraten daar, zonder dat hij enige politieke vooruitgang boekte.

Mike Pompeo staat momenteel aan het hoofd van de inlichtingendienst CIA. Beeld REUTERS

Met het vertrek van Tillerson en de komst van Pompeo zou Trump een nieuwe medestander hebben in die chaos.

Het Witte Huis ontkent het nakende ontslag van Tillerson voorlopig wel. De president hield zich op de vlakte toen hij vandaag vragen over de kwestie kreeg. "Rex is hier", zei hij slechts. Het Witte Huis verklaarde dat Tillerson het departement blijft leiden en dat er geen "persoonlijke aankondigingen" aan zitten te komen.

Teruggetrokken rationalist

Trump en Tillerson liggen elkaar niet. Hun verschil in karakter - Trump de impulsieve twitteraar, Tillerson de teruggetrokken rationalist - leidde ook tot een verschil in politieke opvattingen. De twee waren het oneens over de nucleaire deal met Iran (Trump tegen, Tillerson voor), over de toon tegen Noord-Korea (Trump dreigend, Tillerson diplomatiek), en over de houding tegenover Arabische bondgenoten (Trump viel Qatar af, Tillerson stond Qatar bij). Tillerson zou Trump een "halve gare" hebben genoemd, Trump vond dat Tillerson "zijn tijd verdeed" met zijn diplomatieke benadering van Noord-Korea.

Tillerson had geen enkele ervaring met deze gecompliceerde dossiers. Hij probeerde zaken te doen zoals hij dat deed als baas van ExxonMobil: achter de schermen, zonder pottenkijkers. Intussen verwaarloosde hij zijn ministerie, en werden carrièrediplomaten daar genegeerd of aan de kant gezet.

Met Pompeo als opvolger van Tillerson zou Trump weer een loyale generaal aan de borst drukken, nadat hij eerder John Kelly als stafchef van het Witte Huis benoemde. Als opvolger werd ook Haley vaak genoemd, de Amerikaanse gezant bij de Verenigde Naties. Maar zij heeft niet de band met Trump die Pompeo heeft.

Nikki Haley. Beeld AFP

Pompeo is een karakteristieke houwdegen, cum laude afgestudeerd aan de militaire academie West Point en met ervaring in tanks in Irak, die graag de grenzen aftast en oprekt. Als congreslid uit Kansas zei hij dat waterboarding geen martelen was, en noemde hij een hongerstaking in Guantánamo Bay een "politieke stunt". Hij vond nog steeds dat Hillary Clinton als minister van Buitenlandse Zaken schuld had aan de aanval op de Amerikaanse ambassade in Benghazi in 2012, ook nadat een (door een Republikein geleide) Congrescommissie dat niet bewezen had geacht.

Als CIA-directeur liet hij zelfs weten moe te worden van vragen over de Russische beïnvloeding van de Amerikaanse verkiezingen. "Dat is al de negentiende keer dat jullie daarnaar vragen", zei hij deze zomer tegen journalisten op het Security Forum in Aspen. De CIA heeft de rol van de Russen bevestigd, maar Trump vindt het onderzoek daarnaar nog steeds een heksenjacht.

"Onze relatie is, zoals ik het zie, fantastisch", zei Pompeo eerder dit jaar.

Pompeo krijgt de leiding over een uitgehold en gedemoraliseerd ministerie van Buitenlandse Zaken. Veel diplomaten met jarenlange ervaring zijn ontslagen of uit eigen beweging vertrokken. Tientallen belangrijke vacatures zijn nog niet gevuld. Tillerson was vooral bezig met powerpointpresentaties en grafieken met een nieuwe organisatiestructuur, zeiden bronnen afgelopen week tegen Politico.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden