Maandag 30/01/2023

analyse

Trump en de Tomahawks: voor een keer meer ratio dan emotie?

De Amerikaanse president Donald Trump sprak eerder deze week al zijn afschuw uit over de gifgasaanval in Syrië. Beeld REUTERS
De Amerikaanse president Donald Trump sprak eerder deze week al zijn afschuw uit over de gifgasaanval in Syrië.Beeld REUTERS

Trump lijkt vooral door afschuw gedreven met zijn tegenaanval op de Syrische luchtmachtbasis. Maar dacht hij eigenlijk wel na over de gevolgen?

Tine Peeters

"Geen enkel kind van God zou ooit zo moeten lijden." Met die larmoyante zin verantwoordde de Amerikaanse president zijn gerichte militaire aanval op het vliegveld in Syrië vanwaar de chemische aanval van dinsdag zou zijn gelanceerd. Daarbij vielen tientallen burgerslachtoffers, waaronder vele kinderen.

Het lijkt daardoor alsof Donald Trump (alweer) een extreme emotie met een extreme reactie beantwoordde. Alsof hij weer in een opwelling regeerde. Toch blijkt deze actie beter overwogen dan ze op het eerste zicht lijkt.

Zo kreeg Trump al net na de aanval met saringas door Assad al enkele suggesties van zijn minister van Defensie en veiligheidsadviseur om militair in te grijpen. De president ging daar niet meteen op in. Hij wachtte 72 uur én koos voor een beperkte optie; vanop oorlogsschepen op de Middellandse Zee nam hij specifiek die luchtmachtbasis onder vuur, vanwaar de gifgasaanval zou zijn uitgevoerd. "Dit is een traditionele militaire aanval waarmee Amerika tegelijk vergelding zoekt en zijn vijand afschrikt", zegt defensiespecialist Sven Biscop. "Alles hangt er nu vanaf hoe hij deze aanval diplomatiek kadert en benut."

Telefoontje naar het Kremlin

De aanval van de meer dan 50 Tomahawk-raketten was precies: het Russische deel van de basis bleef gespaard. Rusland werd op voorhand ingelicht over de Amerikaanse plannen zodat er geen Russische slachtoffers vielen of legermateriaal beschadigd raakte. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson benadrukte wel dat de VS Rusland niet om toestemming vroeg. Had Amerika Rusland niet ingeseind, dan was er zeker een zware escalatie van het conflict gekomen.

Of dit nu vermeden is, valt wel nog af te wachten. Rusland heeft, ondanks de contacten vooraf, Amerika al hard veroordeeld. Deze ochtend zegde het Russisch ministerie van Buitenlandse Zaken het akkoord op met de VS waarmee ze elkaar inlichten over hun manoeuvres in het Syrische luchtruim. Op de Russische radio Vesti viel zelfs te horen dat deze aanvallen "de loop van de geschiedenis zullen veranderen".

Applaus van de bondgenoten

Trump bracht nog een aantal andere landen op de hoogte zodat zij zich niet gepasseerd konden voelen. Onder meer Michael Fallon, de Britse minister van Buitenlandse Zaken, maakte al openbaar dat Groot-Brittannië op voorhand ingelicht werd, en juichte de "zeer beperkte en gepaste actie" van Trump toe.

Blijft de vraag: Als Trump dan toch zoveel internationale steun zocht voor zijn aanval, waarom liet hij zijn Congres dan niet op voorhand stemmen? Dat moet nu nog post factum gebeuren. Voor oorlogsdaden moet er altijd toestemming komen van de Congresleden. "Amerikaanse presidenten zijn zeer creatief in het passeren van het Congres", zegt defensiespecialist Biscop. "Trump heeft niks ongebruikelijks gedaan. Of het nu Republikeinse of Democratische presidenten zijn, maakt niks uit. Allemaal vullen ze hun bevoegdheden ten volle in."

Uit het Democratische kamp kreeg Trump behoorlijk wat positieve commentaar, al riepen ze hem wel op zo snel mogelijk de aanval te laten stemmen in het parlement. Zij eisen ook dat hij nog meer actie onderneemt en Syrische vluchtelingen opvangt op Amerikaans grondgebied. Trumps inreisverbod staat daar echter haaks op.

Sp.a-parlementslid Dirk Van der Maelen vraagt zich wel af of er voldoende grondslag is in het Amerikaanse en internationale recht voor deze aanval. Hij had liever gezien dat de VS via de Verenigde Naties een onderzoek had gesteund naar de gifgasaanval. "Ik heb echt mijn twijfels of dit wel kan volgens het internationaal recht", zegt hij. "Daarom wil ik dat de commissie Buitenlandse Zaken en Defensie zo snel mogelijk samenkomt. Ik ben echt bezorgd dat door deze aanval het conflict volledig uit de hand zal lopen. De spanning met Rusland zal alleen maar hoger oplopen."

Dominosteen op het golfterrein

Dat Trump reageert terwijl de Chinese top bezig is op zijn golfresort Mar-a-Lago, is al helemaal strategie. Met één welgemikte aanval in Syrië maakt Trump de Chinezen duidelijk dat er bepaalde rode lijnen die met deze president niet te overschrijden vallen.

Barack Obama werd met dezelfde rode lijn geconfronteerd in 2013, toen Assad ook chemische wapens inzette tegen zijn eigen bevolking, maar hij heeft toen niet gereageerd. Met dit dominosteentje heeft Trump dus veel andere stenen op het geopolitieke speelveld aangetikt.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234