Maandag 14/10/2019

Rusland-onderzoek VS

Trump deelt gretig presidentiële pardons uit. Verleent hij zichzelf straks ook gratie?

President Trump besprak de gratieverlening aan Alice Johnson vorige week in het Witte Huis met realityster Kim Kardashian, die pleitte voor haar vrijlating Beeld the white house

Hoewel Amerikaanse presidenten normaal gesproken pas aan het eind van hun termijn gratie verlenen, deed Trump dat gisteren al voor de zesde keer. Een vrouw die veroordeeld was voor drugshandel, liep toen de gevangenis uit. Volgens tegenstanders is zijn gretig gebruik van het middel een voorbode: van de president die zichzelf vrijuit laat gaan in het Rusland-onderzoek.

Een dolblije Alice Johnson (63) stak gisteren de weg over, uren nadat president Trump haar na 21 jaar gevangenschap in vrijheid had gesteld. De gevangenisdeuren in Aliceville in Alabama zwaaiden open en de vrouw die levenslang had gekregen wegens drugshandel, haar eerste veroordeling, reed met een busje naar haar familieleden.

‘Het was voor het eerst in 21 jaar dat ik ongeboeid in een auto zat’, aldus Johnson, die volgens Trump een tweede kans verdiende. Ook haar gevangenisdirecteur was die mening toegedaan, net als realityster Kim Kardashian, die vorige week de president bezocht om voor Johnson te pleiten, en zoveel anderen die voor haar opkwamen. Met één pennenstreek zorgde Trump ervoor dat ze een nieuw leven kon beginnen, iets wat de regering-Obama nooit had overwogen.

"Mevrouw Johnson heeft  de verantwoordelijkheid genomen voor haar gedrag in het verleden" aldus het Witte Huis in een verklaring. "Ze was een modelgevangene in de afgelopen twintig jaar. Wie zijn schuld heeft terugbetaald aan de maatschappij, verdient een tweede kans." Zelfs een van de grootste tegenstanders van Trump, commentator Ana Navarro, complimenteerde de president. "Trump deelt volop gratieverleningen uit, maar dit is iets goeds" tweette Navarro. 

Modelgevangene

Sinds Trump 504 dagen geleden het Witte Huis betrok, verleende hij ook clementie aan onder anderen een overleden zwarte bokser, een militair, een conservatieve filmmaker en een oud-medewerker van een vicepresident. 

Gratieverlening is een van de weinige voorrechten van de Amerikaanse president waarvoor oeverloos overleg met het Congres niet nodig is. En Trump, die zich voortdurend op de borst klopt dat hij zaken gedaan kan krijgen, maakt gretig gebruik van het presidentiële pardon. Naar verluidt overweegt de president nog zo’n dertig gratieverleningen in de komende maanden. 

Typerend voor Trump is dat hij zich niets aantrekt van hoe zijn voorgangers te werk gingen met het middel. Een advies van het ministerie van Justitie wachtte hij, in tegenstelling tot de regering-Obama, in de meeste gevallen niet af. De gratie aan Johnson was binnen een week na Kardashians bezoek aan het Oval Office een feit. Zo ging het ook met de postume gratie voor de zwarte bokser Jack Johnson, na een interventie van acteur Sylvester Stallone. 

De bokskampioen werd in 1913 veroordeeld omdat hij een blanke vrouw, zijn vriendin, van de ene naar de andere staat had vervoerd. Dat mocht toen niet. De boodschap van Trump met beide gratieverleningen is duidelijk, onder andere richting zwart Amerika onder wie hij nog altijd weinig aanhangers heeft: wat alle presidenten in al die jaren niet voor elkaar kregen, ook Obama niet, is mij in korte tijd wel gelukt.  

President Trump maakt in het bijzijn van acteur Sylvester Sallone de gratieverlening bekend aan Jack Johnson, de eerste zwarte Amerikaanse bokser die kampioen werd in het zwaargewicht. Beeld EPA

Onterecht aangepakt

Maar er is een andere categorie gratieverleningen, die aan zijn politieke geestverwanten, waarmee de president een meer politieke boodschap wil afgeven. Wie in het verleden door Justitie, die de president nu al 504 dagen op de korrel neemt vanwege het Rusland-onderzoek van speciaal aanklager Robert Mueller, onterecht is aangepakt, kan namelijk op de volledige steun van Donald Trump rekenen. 

Met name Trumps vroegere campagnemedewerkers die al door Mueller zijn aangeklaagd, onder wie oud-voorzitter Paul Manafort, putten uit deze serie presidentiële pardons hoop dat ze straks een celstraf kunnen ontlopen. Zo ‘rehabiliteerde’ de president vorige maand de conservatieve filmmaker en Obama-criticus Dinesh D'Souza, die in 2014 werd veroordeeld tot vijf jaar voorwaardelijk vanwege een illegale contributie aan een verkiezingscampagne. "Hij werd niet rechtvaardig behandeld door onze regering", aldus Trump.

Deze week gaf de president zijn tegenstanders, die roepen dat Trump met de gratieverleningen de weg vrijmaakt om zichzelf een ‘pardon’ te geven na een Mueller-aanklacht, munitie in handen. "Ik heb het volledige recht om mijzelf gratie te verlenen", twitterde de president. Het werd opgevat als een waarschuwing aan Mueller. Zelfs bij de Republikeinen in het Congres wekte de tweet de nodige wrevel. "De president staat niet boven de wet", waarschuwde senator Susan Collins. "Het zou een enorme misbruik van zijn macht zijn, als hij dit zou doen."

Ondertussen is Trump alweer bezig aan een nieuwe serie gratieverleningen. Op zijn lijst, zo gaf hij onlangs toe, staat onder anderen tv-kok Martha Stewart. Pikant: Stewart, verdacht ooit van handel in aandelen met voorkennis, werd onder meer veroordeeld wegens het tegenwerken van Justitie. Dezelfde aanklacht die Trump mogelijk boven het hoofd hangt in het Mueller-onderzoek. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234