Maandag 06/07/2020

Interview

Trixie Whitley: "Ik moet leren van de aller grootsten"

Beeld Athos Burez

Overgave aan het buikgevoel. Dat lijkt wel de sleutel tot Porta Bohemica geweest te zijn. De tweede langspeler van Trixie Whitley (28) rekent af met de zelfdestructieve twijfels van weleer en laat de intuïtie de vrije loop. La nouvelle Trixie est arrivée?

"Vlak voor ik moest bevallen, leek het alsof ik een vierkant door een cilinder probeerde te persen", zegt Trixie Whitley plots in het gesprek. "Begrijp je wat ik bedoel?" We knikken langzaam, maar de beeldspraak heeft ons vooral uit balans gebracht.

Trixie Whitley geeft zelf geen krimp. Ze spreekt dan ook graag en véél in kleurrijke of abstracte beelden. Dat vertaalt zich al eens naar zinnen die ze op de tast lijkt samen te stellen. Soms dooft zo'n gedachte ook halfweg uit. Een andere keer heeft ze het hakkelend over zichzelf en talent, bijna verontschuldigend. Tot haar gedachten plots opnieuw een mentale rotvaart nemen. Probeer haar dán nog maar eens bij te benen.

Wat dat vierkant en die cilinder betreft: dat ging - voor de goede orde - gelukkig niet over barensweeën, wél over songs die ze per se op haar nieuwste plaat wilde stansen. Alleen: de songs wrongen tegen. "Pas toen ik mijn intuïtie liet spreken, besefte ik dat dit gewoonweg nog niet het juiste moment was om die songs aan boord te hijsen op Porta Bohemica."

Publiekslievelingen als 'Surrender' haalden de plaat daarom dus niet, net zo min als 'Bullet For Love', 'Haze of a Pair' of 'The Shack' die ze eerder op het podium uittestte. "I'm never satisfied", zingt ze dan ook in het grandioze 'Salt', dat de nieuwe plaat overigens wel haalde. En ook: "It would be so nice to find a place to hide." Twee zinnen die letterlijk uit haar eigen leven geplukt lijken.

Trixie Whitley hield er immers een jarenlange, ongezonde traditie op na tijdens optredens. Vaak leek ze zich te willen excuseren voor haar aanwezigheid op het podium. Pas op Pukkelpop deze zomer liet de Gents-New Yorkse zich van een heel andere kant zien. De remmingen leken verloren. Méér nog: er kon zelfs een rondje crowdsurfen van af.

"Dat had ik vroeger inderdaad nooit gedurfd", lacht ze. "Maar nu ik moeder ben geworden, merk ik hoeveel veranderd is. Ik maakte al gauw voor mezelf uit dat ik niet het toonbeeld van de onzekere vrouw kon zijn voor mijn dochtertje. Dat was het gevolg van een zelfopgelegd schaamtegevoel. Ik voelde angst om het hoog in mijn bol te krijgen, zoals zo'n Kanye West die vindt dat hij net zo goed president kan worden (lacht). Hoe méér de buitenwereld me vertelde dat ik getalenteerd was, des te gegeneerder voelde ik me. Om die reden vond ik dat ik me van mijn meest fragiele, eerlijke, naakte kant moest laten zien. Alleen leverde me dat uiteindelijk vooral een gestoord zelfbeeld op. Mijn gebrek aan zelfvertrouwen werd echt destructief. Ik kon niet met mijn eigen talent omgaan, ik vond dat elke vorm van eigenlof een leugen was.

"Het gaat tot diep in de wortels van mijn stamboom terug: hele generaties van getormenteerde artiesten kom je daarin tegen. (glimlacht) Het blijft een voortdurend duw-en-trekspel om daar komaf mee te maken. Maar ik denk dat ik er steeds beter in word. Of dat hoop ik toch."

Beeld Athos Burez

Uitgebalanceerd

Fourth Corner was een therapeutische plaat, geeft ze vandaag grif toe. Veel woede, angst, onzekerheid en machteloosheid vonden hun weg naar dat debuut. Porta Bohemica klinkt dan weer meer uitgebalanceerd, gelooft ze, "al is deze ervaring net zo goed therapeutisch geweest voor mij. Hoe tormenterend muziek maken soms ook kan zijn, toch geeft het me erg veel terug. Ik voel dan ook altijd de noodzaak om te creëren: het is een uitlaatklep, een manier om te kunnen communiceren met deze wereld. Ook een vorm van zelfstudie, om mezelf beter te leren kennen, dichter bij mezelf te komen.

"Wat de luisteraar daar dan bij wint? (stil:) Ik deel iets met hen wat zo zuiver mogelijk is, waardoor je een innige verwantschap voelt: ik geloof dat je mensen over hun eenzaamheid of verdriet heen kunt helpen met een song die recht uit het hart komt. De grootste verantwoordelijkheid die ik draag, is dat ik mensen iets moet laten voélen. Iets wat echt en puur is."

Deze plaat is een zoektocht naar wie ze écht is, gelooft Trixie Whitley. "Ik heb altijd zoveel liefde in mijn hart gevoeld, voor de mensheid. Daarom moest ik mezelf nu dwingen om dichter bij mezelf te komen. Hoe kan ik immers een positieve bijdrage leveren aan deze wereld, als ik het niet eens kon opbrengen om mezélf graag te zien? Ik ben ook een perfectionist, maar besef ondertussen dat elk groeiproces een geval van trial-and-error is.

"Dat error-aspect schrikt heel wat mensen af, maar wie altijd op veilig speelt, kan nooit evolueren. Het leven zélf is een constant experiment. Ik probeer daarom zo intuïtief mogelijk in dit leven te staan. In deze maatschappij worden we nooit echt aangemoedigd om te vertrouwen op onze intuïtie: rede wint het van buikgevoel. Maar het moederschap heeft er voor gezorgd dat ik het onbekende beter leer omarmen. Er bestaat namelijk geen handleiding over hoe je een goede ouder wordt, zoals er ook geen gids bestaat om een goede plaat te maken. Het gaat om vertrouwen en loslaten.

"Dat lijkt voor veel mensen steeds moeilijker te worden, naarmate ze ouder worden. Zonde... we zouden veel grootsere zaken kunnen verrichten in de wereld, als we geen angstige controlefreaks waren."

Geen tijd

Maar dat is ze zelf toch ook? Op soundchecks heeft ze de reputatie onverbiddelijk te zijn over het minste detail dat niet goed zit. En in De wereld draait door zag je haar nét niet kraken en sterven toen ze live moest afrekenen met een technisch mankement. Ze sputtert tegen: "Als leider van een groep moét ik wel een controlefreak zijn. Mijn grootste gebrek is ook mijn zegen in dat opzicht: ongeduld. Ik dank er een ongelooflijke drive aan, maar helaas ook een grote rusteloosheid. Ik neem vaak te veel voor mijn eigen rekening, omdat ik geen tijd heb om op de rest van de band te wachten." (lacht)

Dat ze graag de touwtjes strak in handen houdt, is ook niet zo onlogisch, vindt ze, gezien haar voorgeschiedenis. "Ik heb hier eigenlijk nooit openlijk over gesproken, maar jaren geleden - nog lang voor Fourth Corner uitkwam - heb ik een deal met een major label getekend. Dat was... een bitterzoete ervaring, zeg maar. (lacht) Stel je gerust alle clichés voor die je maar kunt bedenken. Ik zat met een aantal producers samen om muziek op te nemen, maar dat werkte voor geen meter. Die labelmensen probeerden me in een soort 'megamachine' te proppen. Ze wilden van mij een nieuwe Amy Winehouse en Adele maken: ze vonden dat ik een big voice had, dus stippelden ze op die manier mijn toekomst uit. Ik hoefde ook geen eigen nummers te schrijven, ik moest alleen zingen en schoon wezen. Walgelijk.

"Ik vertelde hen dat ik muzikante ben, maar daar werd totaal geen rekening mee gehouden. Ik mocht zelfs mijn eigen band niet samenstellen. Alleen met drummer Joey Waronker (bekend van Beck, R.E.M., Atoms For Peace; gva) klikte het meteen, zowel muzikaal als emotioneel. Uiteindelijk zijn we elkaar jarenlang uit het oog verloren, maar op deze plaat heeft hij me geholpen. Ik bewonder hem om zijn muzikale intuïtie: hij is volledig in harmonie met de muzikale bron. Of ik hem daarom benijd? Nooit: ik ben nooit jaloers geweest op meesterlijke muzikanten, zoals Daniel Lanois bijvoorbeeld. In zo'n geval voel ik me altijd een student, iemand die hun ervaring als een spons opzuigt. Dat moét ook. Ik ben autodidact omdat ik niet binnen het keurslijf van een klassiek schoolsysteem pas. Dus moet ik leren van de allergrootsten."

Mannenbastion

"Als vrouw is het moeilijk om au sérieux genomen te worden. De muziekwereld, en bij uitbreiding de rest van de wereld, blijft echt wel een mannenbastion. Niet omdat vrouwen in de minderheid zijn, maar omdat ze niet dezelfde erkenning krijgen. Ik word nog vaak als 'zangeres' omschreven, hoewel ik verschillende instrumenten speel op het podium. Waarom is het dan zo moeilijk om me muzikant te noemen?

"Tijdens mijn zwangerschap werd ik pas écht met mijn neus op de feiten gedrukt. Zoveel seksisme! Er bestaat een globale verwachting over moederschap, en ik merkte hoe geconditioneerd ik ook zélf was. Als een man maandenlang op tour is en zijn gezin moet missen, wordt hij niet als een slechte vader afgeschilderd. Maar wanneer een vrouw zich op haar carrière stort, wordt ze al gauw beschouwd als een weinig zorgzame moeder.

"Omgekeerd merk ik ook dat vaders die liever thuis blijven, net zo goed scheef bekeken worden. Dat hokjesdenken is de grootste kwaal van de mensheid. Ik wil niet klinken alsof ik op de barricades sta, maar er is nog heel wat werk voor de boeg op emotioneel vlak. De mens houdt zich bezig met spitstechnologie, maar staat nog niet zover in zijn psychologische ontwikkeling."

Wat haar eigen ontwikkeling betreft: Porta Bohemica kondigde ze een paar maanden geleden aan als een soort wedergeboorte. Haar dochter heet dan weer Phoenix, merken we op: zoals de feniks die uit zijn as verrijst. Beide hebben echter niets met elkaar te maken, verzekert Whitley ons. Ze spreekt trouwens ook liever niet over haar "little guardian buddah", klinkt het beslist. Om een halve seconde later dan toch liefdevol te verzuchten: "Zij is écht een bron van wijsheid. Ze is nog zo jong, maar ik vind haar nu al verschrikkelijk fascinerend."

Of ze graag zou willen dat Phoenix in haar muzikale voetsporen treedt, net zoals zij in die van haar vader trad? "Nee", klinkt het beslist. "Ik kan haar alleen dwingen om zélf een vrije keuze te maken." Dat ze vandaag steeds minder vragen moet beantwoorden over haar vader, de betreurde cultmuzikant Chris Whitley, vindt ze een zegen. Niet iedereen blijkt daar helaas evenveel respect voor op te brengen. Twee jaar geleden deed Trixie nog een pijnlijke oproep op Facebook "om geen nummers van mijn vader aan te vragen tijdens mijn optredens en evenmin om platen van hem te laten signeren". Dat gebeurt nog altijd, zucht ze. "Eén keer legde een fan zelfs een uitgeprinte affiche met het gezicht van mijn vader aan mijn voeten op het podium. Zomaar, doodleuk. Dat is écht het laatste wat je wilt zien voor je aan je eigen optreden begint. Woedend werd ik.

"Maar tegelijk vond ik het ook vooral erg treurig dat zo iemand niet inzag hoe verschrikkelijk ongepast dat was. Veel van mijn onzekerheid had daar trouwens ook mee te maken. Ik dacht echt dat de wereld me nooit zou toelaten om mijn eigen identiteit te creëren."

Voor zichzelf maakte ze dan ook snel uit dat ze nooit op de erfenis van haar vader zou bouwen. "Eén keer, vlak na zijn dood, heb ik in het Amerikaanse Bellows Falls, met mijn nonkel Dan, een tribuutconcert gespeeld. Nooit meer, wist ik achteraf. Ik was nog volop aan het rouwen, wat het eens zo pijnlijk maakt. Maar verder voelde het ook aan alsof ik van mijn vader gebruik maakte. Ik vind het niet wijs om op basis van mijn familienaam carrière te maken."

Eerbetoon aan Harvest

Van andere hommages blijkt ze evenwel niet afkerig, vertelt ze met de volgende primeur: "Ik speel eigenlijk zelden tot nooit covers, maar onlangs heb ik een song voor een tribuutplaat opgenomen. Het wordt een eerbetoon aan Harvest van Neil Young. Ik zing 'The Needle and the Damage Done'. In andere songs hoor je Sufjan Stevens, Norah Jones en Bon Iver. Geen idee wanneer of op welk label die plaat uitkomt, maar het was wel geweldig om te doen. Misschien moet ik me maar eens meer gaan verdiepen in andermans werk. Wie weet wat die zoektocht me oplevert."

Tot slot willen we weten waarom de plaat werd genoemd naar een oude treinlijn tussen Hamburg en Praag. De Porta Bohemica is genoemd naar het punt waar de Elbe het Boheemse middelgebergte doorsteekt. "Ik voelde vooral een grote fascinatie voor de naam zélf. De plaat moest die titel krijgen, omdat de muziek ook een heel nomadisch traject heeft afgelegd. Deze songs zijn niet op één plaats geschreven of opgenomen. Nu eens gebeurde dat op een vrije dag tijdens de Fourth Corner-tour, dan weer kroop ik in Berlijn of Gent de studio in. Ik ben ook even in Tennessee geweest, heel veel muziek werd ingeblikt in New York, en uiteindelijk heb ik de plaat afgewerkt in Los Angeles. Als een echte bohemienne.

"Ik werk eigenlijk zoals ik leef: ik voel niet de drang om lang op éénzelfde plaats te blijven. Dat heeft dan weer niets met mijn onrust te maken, denk ik. Ik wil gewoon leven in het moment, en me laten meevoeren door de wind. Ik weet nooit waar ik zal belanden, maar onderweg zal ik wel proberen om zoveel mogelijk te beleven."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234