Zaterdag 16/01/2021

Triomfen en frustraties

Tony Blair is de kersverse premier van het Verenigd Koninkrijk. Cherie is blij en trots, maar als zelfstandige carrièrevrouw heeft ze het moeilijk met de ondergeschikte rol die nu van haar verwacht wordt.

"De eersten die ons in Downing Street officieel kwamen bezoeken, waren - zeer gepast - de Clintons. Tony was net een maand aan het werk als premier. Ik herinner me dat iedereen opgetogen was. De kinderen, het kindermeisje, mijn zus en mijn moeder, iedereen wilde Bill dolgraag ontmoeten. In plaats van een uiterst formeel diner in Downing Street besloten we het gouden duo mee te nemen naar een restaurant. Een veel persoonlijkere manier om elkaar te leren kennen, vond Tony. De Pont de la Tour was fraai gelegen aan de rivier, met uitzicht op de Tower Bridge. Het restaurant maakte deel uit van een verbouwd magazijncomplex. Bij aankomst hingen de mensen uit de ramen en stonden ze op de stoep te juichen voor Tony en Bill, die uiteraard een grote internationale superster was.

"Bill is een buitengewoon gezellige man die het heerlijk vindt om over zijn ideeën en inzichten te discussiëren, maar die pas na tienen echt in zijn element raakt. Als de avond op gang komt, kun je gegarandeerd rekenen op een zeer interessante discussie, hoewel je er de volgende dag misschien wel spijt van hebt. Die avond kwam inderdaad goed op gang. Het was de eerste van een lange reeks avonden die we samen zouden doorbrengen. En zoals vaker zou gebeuren, werd het veel later dan we hadden voorzien.

"Hillary is van nature niet zo'n lichtgeraakt of gevoelig type. Ik vond haar veel warmer dan haar publieke optredens misschien suggereren. Ze is een bijzonder waardige vrouw en houdt zich gepassioneerd bezig met het gezamenlijke project van Bill en haarzelf: de VS moeten een land worden waar niet alleen de bevoorrechten kansen hebben, maar waar iedereen voldoende kansen krijgt.

"Een deel van het restaurant was die avond voor ons afgegrendeld, maar we hadden wel afgesproken dat we van de gewone menukaart zouden bestellen.

"Wat we gegeten hadden, zou later niet bekendgemaakt worden. Althans, dat was de bedoeling. Toch stond er de volgende dag op de voorpagina's: 'Cherie eet foie gras'. Het gevolg was een complete lading protestbrieven van dierenliefhebbers. De giftige toon die eruit sprak, raakte me tot op het bot."

Het incident met de foie gras is geen uitzondering. Cherie wordt om de haverklap onder vuur genomen door een vijandige pers. Het is lang niet de enige frustratie. Als ze zichzelf met Hillary Clinton vergelijkt, is ze zich bewust van het hemelsbrede verschil tussen haar functie en die van de Amerikaanse presidentsvrouw. Hillary kan het Witte Huis inrichten zoals ze het zelf wil, beschikt over haar eigen kantoorpersoneel, heeft een royaal budget en kan zichzelf op allerlei manieren nuttig maken voor het land. Cherie heeft al die mogelijkheden niet. Het leven in Downing Street wordt bepaald door allerlei tradities, regeltjes en een verstikkende ambtenarij. Cherie kan zelf geen initiatief nemen en hoewel ze als advocate blijft werken, stoort ze zich aan het gebrek aan inhoud van haar functie.

Het stoort haar ook dat iedereen in Downing Street haar als een soort aanhangsel van de premier beschouwt en haar als een klein kind behandelt, terwijl ze altijd de gelijke van haar man is geweest en in politiek opzicht niet voor hem moet onderdoen. Ze komt dan ook meer dan eens in aanvaring met Alistair Campbell, die als spindoctor het imago van het nieuwe kabinet bereddert en Cherie als een potentieel gevaar ziet. Zelfstandig en rechtdoorzee als ze is, kan ze Labour een slechte pers bezorgen. Gelukkig zijn er nog de buitenlandse reizen, de enige gelegenheden waarbij Cherie het gevoel krijgt dat ze een zinvolle rol kan spelen.

"Na een paar weken al bezochten we onze eerste internationale topconferentie, de G7. Deze jaarlijkse bijeenkomsten worden georganiseerd door de zeven machtigste geïndustrialiseerde landen ter wereld: Canada, Frankrijk, Duitsland, Italië, Japan, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. In 1997 waren de Amerikanen de gastheren. Denver, Colorado, werd de locatie voor het eerste grote optreden van Tony op het podium van de wereldpolitiek.

"Het was allemaal zeer Amerikaans. De ontvangst werd opgeluisterd door een country-and-westernorkest. In aanwezigheid van de verzamelde hoogwaardigheidsbekleders van Denver werden de leiders en hun echtgenotes tijdens een ceremonie een voor een op het podium geroepen, in de volgorde die het protocol voorschreef. Eerst kwamen de staatshoofden, de langst zetelende als eerste, gevolgd door de regeringsleiders. Tony was de recentste en kwam dus als laatste. 'De premier van Groot-Brittannië en Noord-Ierland, de zeer geachte premier Tony Blair, en mevrouw Cherie Blair', kondigde een stem aan. Met de schijnwerpers op ons gericht betraden we onder daverend applaus het podium. Het was een onwerkelijke ervaring, net als een paar uur daarvoor, toen we de trap van de Concorde afdaalden en een orkest God Save the Queen begon te spelen."

Niet lang na de G7 vliegen Tony en Cherie naar Hongkong, dat eind juli 1997 overgedragen wordt aan China. "Het was zowel een politieke als koninklijke gebeurtenis, met een massale uittocht van hoogwaardigheidsbekleders uit Groot-Brittannië als gevolg, onder wie de prins van Wales. Daardoor ontstond een vervoersprobleem. Zoals de koningin beschikte over het koninklijke jacht de Britannia, zo had ze ook een eigen vliegtuig. Er werd besloten dat de premier het koninklijke vliegtuig zou gebruiken en dat de prins samen met de minister van Buitenlandse Zaken in een gecharterd vliegtuig van BA zou reizen.

"Dit was die gedenkwaardige gelegenheid waarbij prins Charles businessclass moest vliegen, omdat onze buitenlandminister Robin Cook, diens vrouw Margaret en de ambtenaren van zijn departement de eerste klasse hadden gereserveerd. In een zeer amusante, maar onbezonnen brief aan zijn vrienden klaagde de prins hoe weinig ruimte hij wel niet tot zijn beschikking had.

"Toen we boven Hongkong vlogen, gebeurde wat altijd gebeurt in die omstandigheden: er stond een lange rij voor het toilet. Ik wist inmiddels dat er een rode loper lag te wachten, dat er fotografen zouden klaarstaan en dat ik er piekfijn moest uitzien. Plots hoorden we: 'Cabinepersoneel, op uw stoelen, we gaan landen.' Maar ik zat nog op het toilet om te maken dat ik er netjes zou uitzien. Het vliegtuig was oud en het leed geen twijfel dat we met een flinke klap op de vreselijke landingsbaan van Hongkong zouden terechtkomen. Het enige wat ik kon doen, zo besloot ik, was voortdoen met datgene waarmee ik bezig was. Op het moment dat het toestel landde, stond ik op één been met mijn billen tegen de klapdeur gedrukt, en met mijn andere been op het toilet zelf, in een wanhopige poging mijn panty aan te trekken en daarna het officiële kostuum aan te doen waarmee ik van de trappen zou komen.

"Toen de officiële overdrachtsplechtigheid even voor middernacht van start ging, begon het te regenen dat het goot. Vol bewondering keek ik toe hoe prins Charles een boodschap van de koningin begon voor te lezen die door de tropische regenbui in zijn handen uiteenviel. Hij stond recht voor me. Zijn wit pak werd langzaam maar zeker doorzichtig, wat mij een interessant uitzicht bood op de toekomstige koning. Om middernacht werden de vlaggen van de volksrepubliek China en van Hongkong tegelijk gehesen, terwijl de onbekende klanken van het Chinese volkslied te horen waren. Toen het volksbevrijdingsleger in paradepas de hal in marcheerde, liepen de rillingen over mijn rug."

"Prinses Diana was vastbesloten contact te houden met Tony. Kort nadat we verhuisd waren naar nummer 10, hoorden we dat de prinses hem graag opnieuw wilde ontmoeten en dat ze met William en Harry naar Chequers wilde komen. Alex Allan, het hoofd van het privésecretariaat, kreeg bijna een beroerte. Het zou niet goed zijn als Tony Diana eerder zou ontmoeten dan prins Charles, zei hij. Tijdens de paar weken die eraan voorafgingen, had Tony daarom een ontmoeting met de prins, waarna Diana en William op een zondag begin juli op bezoek kwamen in Chequers.

"Tijdens de lunch zei ze nogmaals dat ze een prominentere rol wilde spelen in het openbare leven. Ze was vastbesloten William een normale, moderne opvoeding te geven om hem zo "voor te bereiden op het koningschap".

"Opnieuw was ze zeer ontspannen. Ze praatte deze keer met mijn moeder en was erg lief voor Kathryn. Ze zei dat ze graag meer kinderen wilde en dat ze verlangde naar een dochtertje. We zaten op het gras, Kathryn zat tussen Diana's knieën, en samen keken we naar de drie jongens en Tony die op het noordelijke grasveld aan het voetballen waren.

"Later, toen zij en Tony een wandeling maakten, ging William met ons naar het zwembad, waar mijn kinderen zich enorm uitsloofden en William heel lief was voor Kathryn. Ze was helemaal gek op hem, niet omdat hij een prins was, maar omdat hij een knappe jongen van vijftien jaar was en zij was nog maar negen. De middag was een groot succes, vonden we. Het was ontspannen en normaal verlopen. Prinses Diana werd in het gezin Blair gezien als een aangename vrouw."

Enkele maanden later, eind augustus, slaat het noodlot toe. "Om 3 uur 's ochtends ging de telefoon. Ik herinner me vaag dat ik hem hoorde rinkelen, ergens ver weg, waarna ik weer in een diepe slaap viel. Kort daarop hoorden we buiten onze slaapkamer de intercom zoemen. Tony kwam na enkele minuten terug, zijn gezicht was lijkbleek. Het was de politie, zei hij. Er was een ongeluk gebeurd. 'Het is Diana. Een auto-ongeluk in Parijs. Ze ligt in coma. Ze denken niet dat ze het zal halen.'

"Hij was geschokt en gaf een verslagen indruk. De rest van de nacht zat Tony aan de telefoon of keek televisie. Er waren zoveel dingen waaraan hij nu moest denken. Er was de kwestie van de paparazzi, maar hij wilde geen voorspelbare reactie geven. Hij wist niet of hij met de koningin moest spreken of met prins Charles. Toen de kinderen wakker werden, vertelden we wat er was gebeurd. Ze waren er ondersteboven van omdat ze het gevoel hadden dat ze haar kenden en haar graag mochten.

"Tony zou een verklaring afleggen. Het was zonneklaar dat er een siddering door het land was gegaan en Tony moest iets zeggen wat het gevoel van de mensen goed zou weergeven. Tegen de tijd dat we aankwamen, stonden de tv-camera's al klaar. Tony sprak en - eerlijk is eerlijk - hij wist de juiste snaar te raken toen hij zei: 'Zij was de prinses van het volk.'

"Het huidige succes van de film The Queen heeft ervoor gezorgd dat dit de officiële lezing is van de buitengewone gebeurtenissen die week, maar toch klopt het niet helemaal. Vanuit schoolmeesterachtig perspectief bekeken, was de manier waarop nummer 10 werd afgeschilderd, volkomen onjuist. Om nog maar te zwijgen over de manier waarop Tony en ik werden neergezet: ik vloek nooit en Tony is een stuk groter dan Michael Sheen. Maar er zijn belangrijkere bezwaren aan te voeren.

"Ik heb nooit gemerkt dat er weerstand was vanuit het paleis tegenover de handelswijze van Tony. Het werd hem juist gevraagd zich ermee te bemoeien, met name door Lord Chamberlain. De zaak werd ingewikkelder omdat Robert Fellowes, die ik de eerste dag waarop we naar Buckingham Palace gingen had ontmoet, Diana's zwager was. Hij was getrouwd met haar zus Jane. Die eerste paar dagen was het de voornaamste zorg van de familie om de jongens uit de wind te houden. Ze waren nog zo jong en zo verward dat de familie niet wilde dat de twee met andere zaken geconfronteerd zouden worden.

"Dat is het enige waaraan ze dachten. Ze wilden dit binnen de eigen familie verwerken en zagen niet in waarom ze hun verdriet zouden moeten delen met de rest van de wereld. Waarom zouden ze ook? Ik denk dat ze hoopten dat ze gewoon konden voortgaan met hun leven. Aanvaarden wat er was gebeurd, doen wat er gedaan moest worden. Ik denk dat Tony dat ook wilde, maar in de loop van die dagen bleek dat het toch anders zou lopen.

"Tony was er al die tijd van overtuigd dat het voor hem als premier van het grootste belang was dat de monarchie geen schade opliep en dat het koningshuis er zonder kleerscheuren vanaf zou komen. Daar slaagde hij in."

"In januari 1998 barstte het Monica Lewinskyschandaal los. Ik had medelijden met Hillary, ook wegens de door Paula Jones aangespannen rechtszaak voor aanranding. Het was onvermijdelijk dat ik terugdacht aan al die jonge stagiaires, aan onze rondleiding in de West Wing door de president zelf, aan Oval Office en het kamertje daarnaast met het fotokopieerapparaat. Ik dacht vooral: 'Oh, Bill, hoe heb je dat nu kunnen doen?'

"Vanuit het standpunt van dat meisje kan ik me wel voorstellen hoe zoiets kan gebeuren. Bill is een bijzonder charismatische man die iedereen met wie hij spreekt het gevoel kan geven dat hij een en al oor is, wat uiteraard niet altijd het geval is. Ik vond het ongelooflijk dom van hem.

"Een paar weken later werden we verwacht in Washington: Tony's eerste officiële bezoek als regeringsleider. Daarvoor al was ik onder de indruk van Hillary, maar nu helemaal. 'Waardig' is nog te zacht uitgedrukt. Toch merkte ik hoe boos ze op hem was. Niet alleen omdat hij haar vernederd had, maar ook omdat hij hun gezamenlijke project had getorpedeerd. Ik merkte dat hij uit alle macht probeerde om weer bij haar in de gunst te komen.

"Sommige mensen hebben zich afgevraagd of Tony en ik ons in een moeilijke situatie geplaatst voelden, aangezien we christenen zijn. Dat had men zich een paar maanden daarvoor ook al afgevraagd, toen Robin Cook, Tony's minister van Buitenlandse Zaken, er door de pers van beschuldigd werd een buitenechtelijke relatie te hebben. Het antwoord luidt in beide gevallen nee. Het mag duidelijk zijn dat we allebei geloven in het huwelijk. Als die ring eenmaal rond je vinger zit en je hebt die belofte voor God gemaakt, zou trouw vanzelfsprekend moeten zijn. Maar wat anderen doen in hun leven, is uiteindelijk hun zaak.

"En wat Bill Clinton betreft, een Britse premier zal een Amerikaanse president nooit ondermijnen. Wat mezelf betreft, ik heb zelfs nooit een poging ondernomen om de zaak met hem te bespreken, en niet omdat hij de president van de Verenigde Staten is. Mij heeft hij niet bedrogen, en gezien de geschiedenis van mijn vader ben ik wel gewend aan mannen die ontrouw zijn.

"Ik sprak er wel over met Hillary. Volgens haar maakte het allemaal deel uit van een groter plan van hun vijanden om Bill in diskrediet te brengen. Het belangrijkste was dat het presidentschap niet in gevaar zou komen, zei ze. Op politiek-strategisch niveau was dat de lijn die ze zouden volgen. Het was een om politieke doeleinden te berde gebrachte kwestie die opgeklopt werd door lieden die het Democratische presidentschap wilden ondermijnen. Op persoonlijk vlak leed het geen twijfel dat ze razend en gekwetst was, en terecht."

In die eerste jaren van de Labourregering bezoeken Tony en Cherie Japan, China, het Midden-Oosten en Zuid-Afrika. Maar een van de reizen die de grootste indruk maakte op Cherie was een bezoek aan Macedonië, in het voorjaar van 1999.

"Onder Slobodan Milosevic hadden de Servische strijdkrachten de etnische repressie in Kosovo opgevoerd, maar aan het einde van de jaren negentig was Servië vooral bezig aan het thuisfront en vrijheidsstrijders uit Kosovo vochten terug. Aan het einde van 1998 begon de situatie kritiek te worden. De eis dat Servië het probleem zou oplossen, bleek in dovemansoren te vallen en de gevechten werden heviger. Aan beide kanten vonden gruweldaden plaats en als gevolg daarvan stroomden grote groepen vluchtelingen het land uit naar Macedonië, in het zuiden. De hoop was dat Servië zich zou terugtrekken, nadat gedreigd werd met luchtaanvallen. Tony was er, net als de Britse legerleiding, van overtuigd dat alleen een dreiging met de inzet van grondtroepen Milosevic op andere gedachten zou kunnen brengen. Maar de VS hadden geen trek in bodybags.

"Begin mei 1999 waren Tony en ik in Macedonië. Met een helikopter vlogen we naar een groot vluchtelingenkamp aan de grens met Kosovo. Overal waar je keek, zag je witte tenten die in rijen stonden opgesteld en die tot aan de horizon reikten. Op het moment dat ze beseften wie er op bezoek was, begonnen ze te roepen: 'Tony! Tony! Tony!' Vervolgens werden we naar de grens gebracht, waar we het niemandsland zagen liggen, met wat verderop een rij vluchtelingen die stonden te wachten tot ze naar Macedonië konden, naar het veilige kamp. De rij reikte tot aan de horizon. Iedereen was beladen met koffers en bundels, waarschijnlijk kleren en beddengoed. We werden naar het begin van de rij gebracht, waar de mensen ons de hand wilden schudden. De tolk ging met Tony mee en ik sprak met mensen die Engels konden en dus goed opgeleid waren. Terwijl ik langs die eindeloze rij mensen liep, wier gezichten getekend waren door uitputting en angst, was ik diep geschokt. Deze mensen werden lastiggevallen wegens hun religie, omdat ze moslim waren. Waar was Europa in godsnaam mee bezig?

"Drie maanden later, eind juli 1999, keerde Tony terug. Deze keer ging hij naar de Kosovaarse hoofdstad Pristina, waar hij onthaald werd als een ware held. Zijn plan had gewerkt. De VS hadden ermee ingestemd grondtroepen beschikbaar te stellen en op dat moment had Milosevic de strijd opgegeven. Het schijnt dat er honderden jongetjes in het nieuwe, onafhankelijke Kosovo rondlopen genaamd Tony.

"Die zomer hadden we genoten van een heerlijke vakantie in Italië en Tony voelde zich ontspannen. De energie die hij in de kwestie-Kosovo had gestoken, had vruchten afgeworpen. Terwijl we daar zaten en een glaasje champagne dronken, was er maar één wolkje aan de stralende hemel: mijn menstruatie. Waar was die?

'Het is een beetje raar', zei ik tegen Tony, toen hij me die avond vanuit Chequers belde. 'Normaal gezien ben ik de regelmaat zelve.'

'En wat betekent dat?'

'Waarschijnlijk niets', zei ik. 'Waarschijnlijk is het mijn leeftijd. Maak je geen zorgen.'

Maar het is de leeftijd niet. Cherie is op haar vijfenveertigste voor de vierde keer zwanger. Voor de Britse tabloids is dat voorpaginanieuws en voor een keer zijn alle reacties positief. Cherie en Tony zijn dolblij met de nieuwkomer, maar net als tijdens haar vorige zwangerschappen is Cherie niet van plan om te stoppen met werken. Meer nog, samen met enkele collega's begint ze haar eigen kantoor.

"Nadat Labour in 1997 de verkiezingen had gewonnen, werd er in de eerste troonrede voor gepleit de Europese Conventie op het gebied van mensenrechten in onze eigen rechtbanken te behandelen in plaats van in Straatsburg. Dat zou worden verwezenlijkt in oktober 2000 en vanaf 1998 spraken gelijkgestemden over de mogelijkheid een interdisciplinair advocatenkantoor op te zetten, gespecialiseerd in mensenrechten. Het lag in de bedoeling de zaak internationaal te benaderen, waarbij zaken over mensenrechten ook in rechtbanken buiten het Verenigd Koninkrijk zouden worden behandeld.

"De plannen kwamen in oktober 1999 in een stroomversnelling terecht. De eerste officiële vergadering vond plaats in het Russell Hotel aan Russell Square. Er waren zo'n tien mensen aanwezig. Ik was de enige Queen's Counsel. Terwijl we discussieerden, hoorden we dat het oude politiebureau aan het einde van Gray's Inn, dat de laatste jaren gebruikt was door de parkeerpolitie, verbouwd zou worden tot een kantorencomplex. Nu dit buitenkansje zich aandiende, moesten we het met beide handen grijpen, al waren we nog niet helemaal klaar. We vertelden het op onze verschillende kantoren en de teerling was geworpen.

"Hoe zouden we ons kantoor noemen? Clare Montgomery, een succesvolle strafpleiter op het gebied van fraude, kwam met de naam Matrix, waarvan ze de definitie in een woordenboek had gevonden: kruispunt van ideeën. De balie was inmiddels steeds meer verdeeld in strafrecht- en civiele specialisten. Wij deden het tegenovergestelde: we brachten de verschillende disciplines bij elkaar, maar richtten ons op mensenrechten en burgerlijke vrijheden. Een tweede betekenis van 'matrix' bleek vruchtbaarheid te zijn. Aangezien ik zwanger was, net als vier andere collega's, leek dat een goed voorteken. Maar Matrix zonder meer vonden we een beetje te radicaal klinken. Daarom werd het Matrix Chambers. Op 1 mei 2000 konden we ons kantoor betrekken. Ik voltooide mijn laatste zaak op 17 mei.

"De baby werd verwacht op 23 mei, maar in de ochtend van de negentiende voelde ik de weeën beginnen. Mijn andere kinderen werden allemaal zonder al te veel gegil en geschreeuw geboren, maar dat heb ik met Leo even goed rechtgezet. Ik herinner me dat het verplegende personeel zei dat ik me geen zorgen moest maken over het lawaai, want de kamer was geluiddicht. 'Niemand hoort er iets van', beweerden ze. Pas later besefte ik dat de kamer helemaal niet geluiddicht was. Leo werd even na middernacht geboren.

"Voor Tony was dit de mooiste geboorte, want ze verliep helemaal op natuurlijke wijze. Die van Euan was eng, omdat ze een verlostang hadden gebruikt. Die van Kathryn was ook eng omdat ik opengesneden was en die van Nicholas, de enige bevalling die rustig en op natuurlijke wijze was verlopen, had hij volledig gemist."

Morgen

Met de geboorte van de kleine Leo is het millennium mooi begonnen

Maar nu volgen de crisissen elkaar op: 9/11, de oorlog in Afghanistan, de nakende invasie in Irak. Ook dichter bij huis zijn er problemen, want Cherie heeft een miskraam en wordt door de pers beschuldigd van financieel geknoei.

De dag na een diner met de Clintons stond er op de voorpagina's: 'Cherie eet foie gras'. Ik kreeg een hele lading protestbrieven van dierenliefhebbers. De giftige toon raakte me tot op het botIk heb nooit een poging ondernomen om de

zaak-Lewinsky met Bill te bespreken, en niet omdat hij de president van de VS is. Mij heeft hij niet bedrogen en door mijn vader ben ik gewend aan ontrouwe mannen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234