Maandag 14/10/2019

Spoorwegen

"Treintickets mogen nog duurder als de kwaliteit volgt"

Beeld photo_news

De NMBS krikt haar tarieven op en meteen klinkt er kritiek. Is die terecht? Worden treinreizigers bekocht? Of mogen we, als we naar de prijzen over de landsgrenzen kijken, eigenlijk niet klagen?

Lager, lager, laagst. Toen Jo Cornu nog topman van de NMBS was, foeterde hij in zowat elk interview over de lage prijzen van de treintickets. Hij verwees onder meer naar een benchmarkstudie uit 2015 die de kosten en inkomsten van onze spoorwegen met die van buitenlandse operatoren vergeleek. 

De NMBS verdiende volgens die studie gemiddeld 6,4 eurocent per kilometer die een reiziger aflegde. De gemiddelde Europese operator gemiddeld 9,7 eurocent. "Onze prijzen zijn de afgelopen jaren amper gestegen. We hebben de laagste tarieven in heel West-Europa", stelde Cornu afgelopen jaar in deze krant.

Uit een nieuwe, recentere berekening van de reizigersvereniging TreinTramBus blijkt dat de Belgische tarieven inderdaad laag zijn, maar niet de laagste. Betaal je in België 9,30 euro voor een rit van 50 kilometer, dan is dat in Luxemburg maar 2 euro (tenminste in een trein die er minder dan twee uur over doet). Belgen reizen op die afstand wel (iets) goedkoper dan Fransen, Duitsers en Nederlanders.

"Prijsvergelijkingen maken is niet simpel", benadrukt Kees Smilde van TreinTramBus. De tarieven die in onze buurlanden gehanteerd worden, hangen samen met het treintype en het moment waarop je een ticket koopt. "Landen als Frankrijk, Engeland en Duitsland houden de prijzen laag voor wie weken op voorhand een ticket koopt. Wie dat pas op het allerlaatste moment doet, betaalt meer." 

In Nederland is het nog iets anders. Smilde: "Daar betaal je tot 40 procent meer voor een enkel ticket als je je tijdens de piekuren verplaatst."

Kortingen

Ook in België heeft de NMBS plannen om met dal- en piekuren te werken. Veel zal afhangen van het nieuwe beheerscontract tussen de overheid en de spoorwegmaatschappij, waarover nog onderhandeld wordt. Het vorige contract is al sinds 2012 afgelopen, maar omdat de politiek het niet eens raakt, wordt het oude steevast verlengd.

Jochen Maes, transporteconoom bij het internationale onderzoeksbureau Ecorys, vindt de prijsstijging van 2,49 procent voor trajectkaarten en 1,49 procent voor andere vervoersproducten geen heisa waard. "Alles wordt duurder. Deze aanpassingen volgen voornamelijk het algemene prijsniveau in ons land, zodat ook onderliggende stijgende kosten als die van energie of lonen gedekt worden."

Je mag volgens hem ook niet vergeten dat in ons land een grote groep mensen met vermindering treint, zoals kinderen onder 12 jaar. Journalisten bijvoorbeeld mogen gratis reizen, grote gezinnen, mensen boven 65 jaar en militairen tegen een aanzienlijk voordeliger tarief. "De creativiteit die de NMBS qua kortingen aan de dag legt, zie je nergens in Europa. Je moet al pech hebben als je net in een categorie belandt waar je geen enkele korting krijgt."

Uithongering

De NMBS kan niet zomaar een prijsverhoging doorvoeren. De spoorwegmaatschappij mag dat volgens de bepalingen in haar beheerscontract alleen doen als haar toestellen stipt genoeg rijden. "Uithongering", noemde Cornu dat principe in 2016. Hij stelde toen dat de ticketprijzen in tien jaar tijd maar 6 procent waren gestegen, terwijl de inflatie in dezelfde periode 21 procent bedroeg.

Spoorspecialist Herman Welter benadrukt dat de NMBS ergens haar geld vandaan moet halen. “De NMBS moet bezuinigen van deze regering. Als ze de prijzen niet verhoogt, dan zou ze moeten snijden in het aanbod. En dat is geen optie. In het verleden zijn er al te veel vroege en late treinen weggesnoeid.”

Alleen focussen op de prijzen, heeft volgens Welter ook geen zin. “Tegenover onze buurlanden is de trein niet duur. Het verschil is alleen dat je in die andere landen een betere service krijgt."

Dat zegt ook Maes: "Een treinticket in Nederland mag dan aanzienlijk duurder zijn, bijna elk station wordt er om het half uur bediend. De frequentie is beter, de klantgerichtheid hoger." 

Treintickets mogen van Maes best duurder bij ons. "Er is nog ruimte voor verhoging, maar dan moet de kwaliteit wel volgen. Er moet iets in de plaats komen." Hij denkt in de eerste plaats aan de frequentie, "maar ook nieuwere toestellen zijn welkom".

Volgens Welter moet vooral de stiptheid omhoog voordat er nog prijsstijgingen kunnen volgen. “Nu wordt de lat toch wat laag gelegd", zegt Welter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234