Zondag 03/07/2022

InterviewErik de Soir

Traumapsycholoog Erik de Soir over bloedbad Boetsja: ‘Media kiezen er gelukkig bewust voor de gruwelijkste beelden niet uit te zenden’

Erik de Soir.  Beeld Karolien Coenen
Erik de Soir.Beeld Karolien Coenen

Het nieuws kan hard binnenkomen deze dagen. Hoe gaan we om met de gruwelijke beelden van neergeschoten burgers in Boetsja? Traumapsycholoog Erik de Soir geeft advies.

Yannick Verberckmoes

U hebt ongetwijfeld ook de vreselijke taferelen gezien. Welke impact hebben zij op getuigen ter plaatse?

Erik de Soir: “Als je daartussen loopt, zul je dat nooit meer vergeten. Zeker bij de Oekraïners blijven die beelden op het netvlies gebrand. Er zal dus veel psychologische hulp nodig zijn voor de lokale bevolking. Met een internationale groep van experts zijn we er vlak na de invasie al mee begonnen, door onder meer de protocollen voor psychologische eerste hulp naar het Oekraïens te vertalen.

“Maar ik maak me ook zorgen over de oorlogsverslaggevers, die te midden van al dat geweld hun job moeten doen. Als zij hun reportages maken, hebben ze geen tijd om bij hun ervaringen stil te staan. Dat geeft hen mentaal als het ware een functioneel pantser. Je kunt het vergelijken met brandweermannen en ambulanciers die naar een zwaar ongeval rijden. Door de stress zijn zij eigenlijk beschermd. Vaak komt de emotionele terugslag pas achteraf, wanneer de stress wegvalt.”

Wat kunnen nieuwsmedia doen om hun personeel te beschermen?

“Het is belangrijk journalisten op voorhand klaar te stomen voor zo’n opdracht. Voor vertrek moeten ze zich voorbereiden op wat ze op het terrein zullen zien. Als ze terugkeren, moeten ze ook de tijd nemen om hun ervaringen te plaatsen.

“Het leger gaf journalisten vroeger een voorbereidende cursus voordat ze naar oorlogsgebied vertrokken. Ze leerden daar uit te kijken voor boobytraps, of wat te doen als ze onder vuur zouden komen. In het kader van de EHBO-opleiding gaf ik les over eerste psychologische zorgen. Ik heb toen contact gehad met reporters als Rudi Vranckx, Stefan Blommaert, Tom Van de Weghe, Jens Franssen en Jan Balliauw.

“In de jaren 90, ten tijde van de eerste Irak-oorlog en de ineenstorting van Joegoslavië, heb ik ook onderzoek gedaan naar traumaverwerking bij nieuwsredacties. Ik ondervond dat niet enkel de journalisten of cameramensen ter plaatse getekend werden door hun ervaringen. Weet je wie men toen vergat? Dat waren de monteurs, die in de studio een stortvloed aan vreselijke beelden zagen binnenkomen. Zij waren er niet op voorbereid.”

Welke technieken bestaan er om hen te helpen?

“Uit het wetenschappelijk onderzoek zijn er enkele methodes naar voren gekomen om de impact te verminderen. Als je zulke beelden ziet en je speelt direct erna een videogame waarbij je moet nadenken, dan zal je die beelden minder duidelijk opslaan in je geheugen. Politieagenten die heel vaak beelden van pedofilie of misdrijven bekijken, gebruiken die techniek.”

Hoe moeten kijkers er zelf mee omgaan?

“Je kunt de vraag stellen of media die beelden moeten tonen. Maar volgens mij is het belangrijk dat kijkers weten wat er daar gebeurt, zodat ze het ware gelaat van de oorlog zien. Toch denk ik dat media die beelden beter gedoseerd uitzenden. Ook kijkers letten er beter op dat ze niet te veel van die beelden tot zich nemen.

“Media kiezen er gelukkig heel bewust voor de gruwelijkste beelden niet uit te zenden. Op televisie hebben we allemaal de lijken gezien in Boetsja, maar die komen enkel vanop afstand in beeld. Close-ups van de doden komen niet op de buis. Volgens mij is het beter zo. Op sociale media is het totaal anders. Daar circuleert een stortvloed aan filmpjes over de oorlogsgruwel. In het kader van propaganda gaan de Oekraïners die nog eens zoveel mogelijk verspreiden.”

Zijn zulke beelden schadelijk voor kinderen?

“Ik denk dat ouders waakzaam moeten zijn als ze met het gezin naar het nieuws kijken. Bij kinderen komen die beelden hard binnen. In het slechtste geval kunnen ze allerlei angsten ontwikkelen. Voorzichtigheid is dus geboden.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234