Zondag 27/09/2020

Trauma's ontsnappen niet aan het geheugen

BRUSSEL l Seksuele trauma's of herinneringen aan misbruik in de kindertijd zijn volgens Amerikaanse wetenschappers onmogelijk te onderdrukken. Het enige wat wel kan, is dat ze simpelweg worden vergeten.

Door Stephen Rosé

Kan iemand de afgrijselijkste pagina's uit zijn leven doelbewust in zijn geheugen onderdrukken? En is een onderdrukt trauma een natuurlijk gegeven of is het enkel een product van onze cultuur? Dat was de vraag die een team van psychiaters van de universiteit van Harvard zich stelde. In het vakblad Psychological Medicine hebben ze hun antwoord klaar: de mens kan zoiets niet.

Om hun antwoord te staven gingen de vorsers op zoek naar bewijzen van dergelijke onderdrukking in de medische en fictieve literatuur van voor de negentiende eeuw. Pas sinds het jaar 1800 duikt het fenomeen frequent op in romans. De gedachte was dat als het een natuurlijk gegeven van de mens zou zijn, er dan ook al in de vroegere literatuur over gedocumenteerd moest zijn. Zo niet, zou het enkel aan de geest van novellisten zijn ontsproten als middel om een plot op te bouwen.

Allerhande voorbeelden stroomden bij het team binnen, gaande van Euripides' verhaal over Heracles, die in een woedeaanval zijn vrouw en kinderen vermoordt, maar dat vergeet nadat hij zelf verwond is geraakt, tot Shakespeares King Lear, die zijn eigen dochter Cordelia niet herkent als hij ontwaakt in het kamp van de Fransen. Geen enkel verhaal beantwoordt echter aan de strikte criteria, met name: een gezonde persoon onderdrukt een trauma om het enkele jaren later opnieuw op te rakelen.

Conclusie: we kunnen het niet. Het enige wat we wel kunnen, aldus de onderzoekers, is het echt vergeten of het niet als dusdanig herkennen, zoals bijvoorbeeld een misbruikt kind dat pas op volwassen leeftijd beseft wat er met hem is gebeurd.

Andere wetenschappers zijn het niet eens met de stelling van de geleerden uit Harvard. Ze betwisten de deugdelijkheid van het onderzoek en houden vol dat het wel degelijk mogelijk is. Het onthouden van kwade herinneringen, zo klinkt het, dient om te overleven, maar bepaalde herinneringen zijn zo gruwelijk dat ze wel moeten worden onderdrukt omdat het hele geheugensysteem van die persoon anders dreigt te breken.

herinneringen

vergeten worden

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234