Dinsdag 15/06/2021

Politiek

Transfers vanuit Vlaanderen blijven rond 6,5 miljard euro schommelen

Vlaams minister-president Geert Bourgeois. Beeld BELGA
Vlaams minister-president Geert Bourgeois.Beeld BELGA

Tussen 2014 en 2020 dalen de transfers van Vlaanderen naar de andere gewesten van 7,1 miljard euro naar 6,6 miljard euro. Maar eigenlijk schommelen de bedragen tussen 2000 en 2020 telkens tussen 6,1 en 7,1 miljard euro. Dat blijkt uit de studie 'Interregionale financiële stromen in België: 2000-2020' die de KU Leuven uitvoerde in opdracht van de Vlaamse regering.

Over de omvang van de geldstromen tussen de gewesten in ons land zijn in het verleden al verschillende studies uitgevoerd. Volgens die eerdere studies stroomt er jaarlijks, afhankelijk van de gebruikte methode, 6 tot 8 miljard euro van Vlaanderen naar de andere regio's.

Uit de nieuwe studie, uitgevoerd door André Decoster en Willem Sas van de KU Leuven, blijkt dat de transfer van Vlaanderen naar de andere gewesten tussen 2014 en 2020 daalt. Als de ambtenarenlonen mee in rekening worden gebracht, verkleint de transfer vanuit Vlaanderen van 7,1 miljard euro in 2014 naar bijna 6,6 miljard euro in 2020. Houdt men de ambtenarenlonen buiten het plaatje, dan gaat het om een daling van 6,8 miljard euro naar 6,3 miljard euro.

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest kent in de cijfers een minieme uitgaande transfer van 432 miljoen euro in 2014 en 718 miljoen euro in 2020. Wallonië is dan weer doorlopend netto-ontvanger in de cijfers, gaande van 7,5 miljard euro in 2014 tot 7,3 miljard euro in 2020.

Pensioenkosten

In de daling van de transfers vanuit Vlaanderen spelen verschillende factoren een rol. Zo is er de demografische evolutie. Vlaanderen vergrijst sneller dan Wallonië en Brussel, waardoor de pensioenkosten in Vlaanderen sneller stijgen en Vlaanderen netto-ontvanger wordt. Het bedrag dat Vlaanderen jaarlijks op pensioenvlak 'ontvangt' gaat van 481 miljoen euro in 2005 naar 1,4 miljard euro in 2015 en bijna 1,7 miljard euro in 2020.

Vooral in Brussel is er op dat vlak een omgekeerde beweging. Door de verjonging van de bevolking daar loopt de uitgaande pensioentransfer daar op van 283 miljoen euro in 2005 naar bijna 1,4 miljard euro in 2020.

Ook de zesde staatshervorming heeft een impact op de dalende transfers vanuit Vlaanderen, met name door de regionalisering van een kwart van de personenbelasting. Daardoor verdwijnt ongeveer 10 miljard euro uit de perimeter van de studie en verkleint het relatieve overgewicht van Vlaanderen in termen van inkomsten uit de personenbelasting. Op die manier is er dus ook een daling van de transfer vanuit Vlaanderen.

'Woonplaatsprincipe'

De studie vertrekt van het 'woonplaatsprincipe'. Dat was in eerdere studies ook doorgaans zo. Belastingen en uitkeringen worden nu eenmaal ook toegekend op basis van de woonplaats. Als het 'werkplaatsprincipe' zou worden toegepast, krijg je een heel ander beeld van de financiële stromen. De uitgaande Vlaamse financiële stroom bedraagt dan geen 7,1 miljard euro in 2014, maar 2,7 miljard euro. Vooral het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zou de financiële stroom zien groeien naar zelfs 11,1 miljard euro. Het Waals gewest blijft de grootste ontvanger met 13,8 miljard euro.

De onderzoekers benadrukken dat veel cijfers afhangen van de gebruikte parameters en ijkpunten. André Decoster geeft het voorbeeld van de geregionaliseerde kinderbijslagen. In de dotatie die Vlaanderen krijgt, wordt rekening gehouden met de bevolking tussen 1 en 18 jaar. Op die manier krijgt Vlaanderen 55 procent van de dotatie. Maar in de gebruikte methodiek wordt gekeken naar de volledige bevolking. Op basis daarvan zou Vlaanderen eigenlijk 57,5 procent van de koek moeten krijgen. Op die manier ontstaat er dus toch weer een soort 'transfer', want Vlaanderen ontvangt minder dan het zou moeten krijgen op basis van de bevolkingssleutel. "In mijn optiek is het logischer dat men rekening houdt met de bevolking tussen 1 en 18 jaar, maar dan zouden er geen transfers meer zijn", aldus Decoster.

Bourgeois: "Responsabilisering nodig"

De transferstudie is nog niet besproken binnen de Vlaamse regering. Vlaams minister-president Geert Bourgeois blijft ook voorzichtig met conclusies. Hij wijst er enkel op dat Vlaanderen "niet aan de knoppen zit" maar dat de transfers best wel "een thema kunnen zijn bij de volgende verkiezingen".

"Het is en blijft een groot bedrag", aldus Bourgeois. "Ik heb over al die jaren heen ook al verschillende Waalse ministers-presidenten horen zeggen dat ze de transfers zouden afbouwen. Elke keer zegt men: 'geef me nog tien jaar en de transfers zijn verdwenen'. We stellen vast dat ze hoog blijven. Eigenlijk zou er een responsabilisering moeten komen", aldus Bourgeois.

"De verleiding is alvast ook groot om te kijken wat we zouden kunnen doen met 6,5 miljard euro op het vlak van welzijn, mobiliteit, onderzoek en ontwikkeling,...", aldus Bourgeois. Volgens onderzoeker Decoster trekt Bourgeois daarmee echter een foute conclusie uit het rapport. "In Wallonië is de bevolking gemiddeld armer, in Vlaanderen gemiddeld rijker. Als je wil dat er geen transfers meer zijn, zou je het progressieve systeem in de personenbelasting moeten vervangen door een proportioneel systeem. Dat lijkt me niet de manier om over de studie te spreken", aldus Decoster.

De N-VA berekende na de voorstelling meteen dat de transfers een gemiddeld Vlaams gezin jaarlijks 2.590 euro kosten. "Dat betekent dat de modale Vlaming elk jaar meer dan een maand loon ziet verdwijnen om de transfers te financieren", zeggen N-VA'ers Sander Loones en Matthias Diependaele in een gezamenlijk persbericht.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234