Donderdag 20/02/2020

Interview

"Tranerigheid zal niemand helpen"

Beeld Stefaan Temmerman

Ja, hij is nog altijd kapot van drama's zoals de dood van drie kinderen in Lennik deze week. En ja, het moet anders en beter. Maar niet snel en ondoordacht. Minister van Welzijn Jo Vandeurzen (CD&V) blijft de tegenpool van de perceptiepoliticus. "Wie niet emotioneel betrokken is, heeft niets te zoeken op Welzijn."

"Kleine politici schrijven grote boeken, grote politici schrijven kleine boeken." Vandeurzen (56) zegt het lachend, terwijl hij ons bij het naar buiten gaan een folder toestopt over welzijn. Dat die folder van hem een groots politicus maakt, wil hij niet gezegd hebben. Wel dat zes jaar als minister van Welzijn van hem een beter politicus en een beter mens hebben gemaakt.

Voelt u zich verantwoordelijk voor het gezinsdrama in Lennik?
"Als ik mij altijd en overal volledig verantwoordelijk zou voelen, zou ik dit niet lang volhouden. Ik mag mij niet laten opjagen of verlammen. Door het nieuwe decreet Jeugdhulp zouden de alarmbellen nu vroeger moeten afgaan, en kunnen hulpverleners beter en gerichter interveniëren. Dat is de grootste omwenteling van de laatste twintig jaar in deze sector. Helaas zal ik wel nooit kunnen zeggen: 'Zo'n drama zal niet meer gebeuren'."

Kinderarts Johan Marchand (UZ Brussel) zegt net het omgekeerde. Volgens hem gaat het decreet te veel uit van 'de vrijwilligheid' van de ouders. Die alarmbellen werken niet.
"Dat is een misverstand. Het kind gaat altijd voor. Als de hulpverleners, het parket of de politie oordelen dat het kind in gevaar is, dan kunnen zij ingrijpen."

Hoe kon het dan toch fout lopen? Er waren toch al vijf processen-verbaal?
"Het is te delicaat en te respectloos om schuldigen aan te duiden. Maar we zullen dit drama uiteraard grondig analyseren."

Moet er geen expertencommissie komen die, zoals in Groot-Brittannië, een onafhankelijk onderzoek doet?
"Wij hebben al een Vlaams Forum Kindermishandeling, met partners zoals Justitie, en we onderzoeken die Child Death Review Teams (zie hiernaast)."

Blijft de basis niet dat u veel te weinig geld hebt? Begin deze week sloot nog een Antwerps crisiscentrum de deuren uit geldgebrek.
"Vorige week, nog voor de sluiting van dat centrum in de krant stond, hadden we samen al beslist negen nieuwe mensen aan te werven voor die centra."

Ook in de gehandicaptenzorg is er een tekort van een half miljard euro.
"Ons meerjarenbudget is 330 miljoen. Dat is het dubbele van de vorige legislatuur."

De 300 euro aan basisondersteuning voor mensen met een handicap lijkt slechts een zoethoudertje.
"Voordien kregen de mensen alles of niets. Nu kiezen we ervoor om de personen op de wachtlijst alvast 300 euro te geven. Omdat we weten dat zij aan hun limieten zitten. Met die som kunnen ze zichzelf organiseren. Wie meer zorg nodig heeft, kan een beroep doen op extra ondersteuning. Daarvoor heb ik nog 198 miljoen extra. Uiteraard zal die 300 euro niet genoeg zijn voor een man die, bijvoorbeeld 24 op 24 zijn vrouw met een zware handicap moet bijstaan."

Dit geeft niet het beeld van een warm Vlaanderen. Het lijkt op 'trek uw plan'. Is dat de visie van de regering-Bourgeois?
"Dat is echt zuur. Het decreet is gemaakt in de regering-Peeters. Er is geen plotse koerswijziging. Drie jaar terug kregen we alle lof omdat we de mensen zelf voor hun zorg lieten kiezen. Zonder ingewikkelde procedures.

"Toen was dat emancipatorisch, nu is het 'trek uw plan'. De sector én de vzw's zeggen net: 'Bemoei u niet. Geef ons de middelen om ons te organiseren.' Ik ben christendemocraat en dan krijg je meteen het cliché dat je wel voor de instellingen zult rijden. We maken nu een hele shift in de financiering. Meer vraaggestuurd. En er is steun. Ook van de voorzieningen. Mijn visie gaat net uit van vermaatschappelijking: wij willen geen twee aparte maatschappijen: eentje voor de mensen die zorg behoeven en eentje voor de hardwerkende Vlamingen."

Die filosofie heeft uw collega-minister Liesbeth Homans (N-VA) wel met één zinnetje over aparte crèches voor arme kinderen tenietgedaan. Heeft u toen gevloekt?
"(lacht) Wat ik in mijn hoofd doe, zal ik niet aan uw neus hangen. Ik heb met Homans goede afspraken. Wat mij betreft, is de zaak daarmee gesloten."

Beeld Stefaan Temmerman

Bent u niet wat minder thuis in deze regering?
"Kijk, er zijn drie elementen: het regeerakkoord, de staatshervorming en de besparingen. Of ik mij daar goed bij voel? Denkt u dat 'welzijn' en 'besparen' een leuke combinatie is? Natuurlijk niet. Wij, christendemocraten, zijn van mening dat er moet worden geïnvesteerd in de samenleving, en dus zeker in welzijn en onderwijs. Wij geloven dat mensen zelfredzaam en gelukkig worden door samen te leven. Dat is de kern van onze ideologie, meer dan bij N-VA en Open Vld."

Die houding is nu toch niet lonend voor CD&V?
"Wilt u een regering die elke dag aan de hand van opiniepeilingen en de waan van de dag haar strategie bepaalt? Ik wens u veel succes. Dit land gaat kapot aan het op elk moment zoeken naar 'toch maar een draagvlak'. Op een bepaald moment mag je niet meer aarzelen, maar moet je doorduwen."

Het is geen probleem dat vicepremier Kris Peeters (CD&V) negatief in de media komt?
"Kris heeft met het sociaal akkoord een huzarenstuk voor elkaar gekregen. Daarvoor heeft hij absoluut niet de gepaste eer gekregen. Ook het ACV verdient waardering. Het vergt toch meer moed om een akkoord te steunen dan om aan de kant te blijven staan? Toen CD&V in de oppositie zat, ten tijde van het Generatiepact, heeft ACV eenzelfde moed getoond.

"De tax shift, waar de beweging om vraagt, wordt zeker een van dé debatten van de komende weken. Daar kun je gewoon niet omheen."

Houdt die tax shift een verhoging van de btw in? Dat is alleszins waar financiënminister Johan Van Overtveldt (N-VA) voor pleit.
"Ik ga geen aanleiding geven tot een nieuwe rel. (lacht) Anders schrijft u morgen: 'Kijk, die heeft de reputatie dat hij niets zegt en nu doet zelfs hij zijn mond open.' Wat ik heb geleerd, is dat je altijd correct en geloofwaardig moet blijven. Dat kan alleen als je toont dat je een ploegspeler bent in een coalitie."

En daarmee gaat u de verkiezingen winnen?
"Het is me niet aan te zien, maar ik heb al veel verkiezingen gewonnen. Dat doe je als je vasthoudt aan je idealen en authentiek blijft. Met slogans los je niets op. Wij kunnen ons ook niet anders gedragen. Onze christendemocratische genen staan dat niet toe."

Wordt u nog kwaad van die 'perceptiepolitiek'?
"Niet meer. Dat ik het meer van mij af kan zetten, heeft niets te maken met mijn ontslag, nee. (Vandeurzen nam ontslag als federaal justitieminister in de Fortiszaak,TP/JM) In de vorige legislatuur is het omgeslagen. Ik heb hier al zo vaak met ouders van kinderen met een handicap gezeten. Met tranen in de ogen.

"Dat is het meest pakkende wat je kunt meemaken. Ouders die zich afvragen wat er met hun kinderen zal gebeuren wanneer de zorg voor hen te zwaar wordt. Die mensen lopen tegen de muren op omdat alle regels het onmogelijk maken goed voor hun kind te zorgen."

Is ratio dan beter dan emotionele betrokkenheid?
"Je moet emotioneel betrokken zijn, anders heb je op Welzijn niets te zoeken. Maar dan moet je stevige keuzes durven te maken. Tranerigheid helpt niemand. Ik ben hier een ander mens geworden, ja. Wat ik in één dag meemaak, is onwaarschijnlijk. Dan begin ik in een centrum waar ze personen met dementie uitstekend opvangen, en rijd ik verder naar een kinderopvang die een gepensioneerde idealist heeft opgericht.

"En helaas bots ik dan op diezelfde dag op een schrijnend verhaal van een kind dat we nog niet perfect kunnen helpen."

Maakt die ervaring van u een beter politicus?
"Ik praat niet zo graag over mezelf. Maar onlangs zat ik op een vergadering, keek ik rond en besefte ik dat daar wel zonen en dochters van ouderen met dementie bij moesten zijn. Wel, één man op mijn kabinet heeft voor die ouderen een uitzonderlijk goed plan uitgewerkt. Onlangs ben ik ook geconfronteerd met iemand die zelfdoding heeft gepleegd. De verwevenheid tussen wat je meemaakt en wat je kunt doen, is erg groot.

"Er wordt nu veel rond getoeterd over 'te hoge belastingen'. Maar dan bedenk ik meteen: 'Kijk eens op de factuur van het topziekenhuis waar u, uw ouders of uw kinderen hebben gelegen hebben'."

Krijgt u dat nog uitgelegd?
"Laat mij duidelijk zijn: als ik mijn visie niet had teruggevonden in dit regeerakkoord, dan had ik het niet gedaan. Dat weet de partij ook. Dan had ik mezelf echt ongeloofwaardig gemaakt. Maar ik kan nog in de spiegel kijken. Het gaat er dan niet om dat ik de wijsheid in pacht heb. Het gaat erom dat processen niet stilvallen."

U solliciteert al naar een derde termijn?
"Och, daar is het nog veel te vroeg voor. (lacht) God weet wat ik in deze termijn nog allemaal zal doen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234