Donderdag 30/06/2022

Trailer zkt. lezer

Boektrailers. Het fenomeen lijkt een contradictio in terminis, een zaak van water en vuur, van filmliefhebbers versus het boekenvolk, maar blijkt hoe langer hoe meer 'likers' te vinden. Sofie De Smyter

De eerste filmische pogingen om boeken te promoten kwamen er in 2002 in de Verenigde Staten. Marketingvisionair Sheila Clover English van Circle of Seven Productions doopte de term boektrailer een jaar later om tot handelsmerk. Een decennium later levert een zoekactie op Google miljoenen resultaten op, een bewijs dat dromen niet altijd bedrog zijn: boektrailers wilden en zouden viraal gaan. Het fenomeen zou echter geen echt fenomeen zijn als het alleen maar fans had, en ook nu nog hebben velen het niet voor de combinatie van boek en film. Alle criticasters ten spijt, is de boektrailer aan een flinke opmars bezig en blijft de term kleven, precies omdat hij de lading zo goed dekt. Trailers moeten in de eerste plaats doen voor boeken wat die andere filmpjes doen voor films: volk lokken.

De manier waarop ze dat doen, verklaart waarom boektrailers de voorbije jaren zo sterk in aantal zijn toegenomen. Is het internet hun beste vriend, dan zijn de sociale media hun messias. Met de opkomst en doorbraak van Facebook, YouTube, Twitter, Vimeo en co. zijn de mogelijkheden om de blijde boodschap te verkondigen exponentieel toegenomen. Voeg daar auteurswebsites, sites van uitgeverijen, nieuwsbrieven en blogs aan toe en je trailer gaat als de wind de wereld rond.

Mensen handelen steeds meer van achter hun scherm, ook wat boeken betreft. We lezen recensies, downloaden e-boeken en kopen online. Dat ook de marketingafdelingen van uitgeverijen daarop inspelen, lijkt een logisch gevolg. Als je ze niet kunt verslaan, moet je ze maar gebruiken, moet ook Lane Smith gedacht hebben. De boektrailer voor haar populaire It's a Book is een heerlijk ironische belichaming van de strijd tussen digitale media en de papieren klassieker. In een digitale knaller van een minuut zien we hoe een computerende ezel een lezende aap vraagt of ook hij kan scrollen, teksten, tweeten en geluid maken. Dat het een ezel is - die bovendien tien keer in de aap past - die het opneemt voor het digitale tijdperk, zullen we maar als een geintje beschouwen.

Buzz

Ook de Nederlandstalige boekenmarkt sprong een aantal jaar geleden op de kar. In 2006 was er al de boektrailer voor Arnon Grunbergs Tirza, maar pas nu blijkt het fenomeen op volle kruissnelheid te komen. Aline Lapeire, redacteur print en online bij De Bezige Bij Antwerpen: "Zoals alle bedrijven proberen uitgeverijen in te spelen op de enorme groei van het internet, en meer specifiek de sociale media. Terwijl schrijvers zichzelf vroeger opnieuw en opnieuw moesten verkopen op talloze podia, hebben ze nu maar één inspanning nodig om een groot aantal mensen te bereiken."

Dat in de eerste plaats de usual suspects bereikt worden, weet ook Martine van As van uitgeverij Atlas Contact: "Trailers zijn altijd het resultaat van een afweging van het commerciële potentieel van een boek en de doelgroep. De jonge generatie en bloggers kun je makkelijker aan boord krijgen door die filmpjes dan een publiek dat niet zo bedreven is in de sociale media." Ook aan de andere kant van de oceaan merken ze dat dankzij hun trailers vooral jongeren warm lopen voor boeken. Vikki VanSickle, marketing specialist & outreach bij Harper Collins Canada, ziet dat het aantal boektrailers de afgelopen jaren vooral toegenomen is in de sectie Young Adults. De vele wedstrijden die worden uitgeschreven en samenwerkingen met het onderwijs sluiten daarbij aan. Het grootste voordeel is dat niet alleen lezende, maar ook niet-lezende jongeren bereikt worden. "Als een filmpje genoeg buzz creëert, trekt het ook de aandacht van niet-lezers, die verrast worden door een vorm die vroeger voorbehouden was voor film en televisie", aldus VanSickle.

De idee is dat mensen die willen lezen, hun weg naar het boek sowieso wel zullen vinden. Degenen die geen recensies of boekenbijlagen doorsnuisteren, en niet spontaan boekenwinkels of bibliotheken binnenstappen, zijn het ultieme doelwit van de extra aanmoedigingscampagnes. Als trailers gedeeld en geliked worden, zien ook zij het boek passeren. Wil dat zeggen dat ze het daarom ook effectief kopen of lezen? Niet per se, maar ze zullen het op zijn minst herkennen.

Hits maal tien

Delen en liken alleen zijn één ding, maar het helpt natuurlijk ook als de ruchtbaarheid aangescherpt wordt door de traditionele media. Zo ging Het Bamischandaal van P.F. Thomése vorig jaar de nieuwssites rond met een trailer waarin de bami-trashing uit het boek de Chinezen tot rebelleren aanzet. Het gevolg? De trailer heeft op YouTube ruim tien keer meer hits dan de gemiddelde Nederlandstalige boektrailer. Ook het filmpje bij het non-fictieboek Oogklepdenken van Ruben Mersch kreeg de nodige persaandacht. Vlaanderens favoriete combinatie van quiz en BV - Lieven Scheire speelt een belangrijke rol - bleek opnieuw te scoren. Aline Lapeire: "Mensen werden geconfronteerd met hun eigen denkfouten, en slechts 14 procent van de deelnemers kon alle vragen beantwoorden. De overige 86 procent had dus baat bij een aankoop: als dat geen verkoopargument is (lacht)."

Het voordeel van trailers is niet enkel dat ze veel mensen bereiken, maar ook dat de verspreiding ervan relatief goedkoop is. De circulatie via sociale media en het net is simpel en voordelig. "Doordat er meer manieren zijn om trailers te verspreiden, durven uitgeverijen er ook meer geld en tijd in te stoppen. Vroeger kwam zo'n filmpje enkel op hun sites terecht, nu komt het overal. En meer uitgeverijen hebben nu ook een audiovisuele poot om op te steunen", vertelt Ann Verlinden, redacteur media bij WPG België. In de VS wordt ook vaak buzz gemaakt via de televisie, maar dat valt dan weer duurder uit. "Met onze middelen is tv-publiciteit vaak alleen mogelijk voor boeken die aan een tv-programma zijn opgehangen, zoals Het gezicht van de oorlog van Rudi Vranckx", aldus Aline Lapeire.

Ook het maken van trailers hoeft niet per se duur te zijn. Niet alleen de sociale media zijn erop vooruitgegaan, ook de videosoftware is enorm verbeterd, waardoor zowat iedereen met een beetje pc- en camerabehendigheid in theorie filmpjes kan maken. Sommigen besteden het uit, anderen doen het zelf: "In feite hebben uitgeverijen, meer dan meubelwinkels of frisdrankproducenten, het materiaal bij uitstek in huis om interessante filmpjes te maken: vertellers en verhalen. Onze auteurs schrijven soms zelfs een volledig script voor hun boektrailers", vertelt Aline Lapeire. "Voor een uitgeverij is het ook belangrijk een huisstijl te ontwikkelen en ervoor te zorgen dat er kwaliteit geleverd wordt", voegt Verlinden eraan toe.

Voor de vertaalde boeken kunnen Nederlandse en Vlaamse uitgeverijen gebruikmaken van bestaande trailers. "Dat is een optie, maar niet altijd de interessantste", stelt Martine Van As. "Als er te veel Frans gebruikt wordt, bijvoorbeeld, kan dat onze lezers afschrikken. Bovendien is het ook zo dat de buitenlandse editie opgevoerd wordt, en dat de vertaling er vaak anders uitziet. We willen dat de lezers het boek herkennen en zo schieten we ons doel voorbij."

Leve de verbeelding

Het resultaat van al die inspanningen? Een bonte mengelmoes van boektrailers: van kort tot lang, van sprankelend tot dodelijk vermoeiend. Er zijn trailers in zoveel vormen als er filmformaten zijn. Van bijna halve filmtrailers tot opeenvolgingen van stille beelden en teksten op klassieke muziek.

De gedachte 'Beoordeel een boek niet op basis van de trailer' schiet soms weleens door je hoofd, maar er zitten ook echte parels tussen. In de trailer die de New Zealand Book Council maakte van Maurice Gees Going West, bijvoorbeeld, komt het verhaal letterlijk uit het boek tot leven (zie cover). Het leverde hen meer dan terecht een van de eerste boektrailerprijzen op.

Sterke boektrailers doden de verbeelding niet, maar zijn net bedoeld om ze aan te wakkeren. Een trailer moet triggeren. En als er op het einde van het verhaal meer gelezen wordt, dan kunnen we daar alleen maar blij om zijn. Hoe nieuwsgieriger naar boeken hoe beter. Niets wat ons tegenhoudt trouwens om ook boekenbijlages te blijven lezen én te liken.

www.cosproductions.com

Bekijk dit op YouTube:

Van ginder...

1. Maurice Gee - Going West

2. Patrick DeWitt - The Sisters Brothers

3. Emma Donoghue - Room

4. Lane Smith - It's a Book

5. Jon Klassen - This is Not My Hat

...en hier

1. Yves Petry - De Maagd Marino

2. Griet Op de Beeck - Vele hemels boven de zevende

3. Peter Delpeut - Kruisverhoor

4. P.F. Thomése - Het Bamischandaal

5. Arnon Grunberg - Tirza

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234