Maandag 21/10/2019

Tragikomedie > (N)iemand/Nowhere Man HHH

De kater van een midlife-crimineel

Regie: Patrice Toye

Met: Frank Vercruyssen, Sara De Roo,

Koen De Graeve

Duur: 96 minuten

The Beatles wisten het al lang geleden, toen ze 'Nowhere Man' zongen. Sommige mannen beseffen hun eigen geluk niet. Ze zijn zo blind als maar zijn kan. Ze maken plannen die nergens heen leiden. Ze weten niet wat ze missen. Dat geldt hier dus ook voor Tomas, het hoofdpersonage in de tragikomedie (N)iemand van de Vlaamse cineaste Patrice Toye. door Jan Temmerman

Veertiger Tomas (rol van Frank Vercruyssen) is de Nowhere Man uit de (internationale) titel van deze tweede langspeler van Patrice Toye, die tien jaar geleden debuteerde met Rosie, waarin ze ook reeds met Vercruyssen en Sara De Roo samenwerkte. De ondertitel was toen 'Een duivel in mijn kop' en die zou hier ook niet misstaan. Want Tomas zit met zijn hoofd vol muizenissen. Hij heeft nochtans een job - toegegeven: hij straalt weinig arbeidsvreugde uit - een huis in een rustige, groene buurt en vooral: hij heeft een mooie, liefhebbende vrouw, Sara (rol van Sara De Roo), die zich wel eens luidop afvraagt wat er toch allemaal in dat hoofd van haar zwijgzame man omgaat. En die dan ook nogal zorgelijk kijkt als ze hem in de garage toevallig met een touw in handen ziet staan. Maar Tomas heeft geen zelfmoordplannen. Hij droomt wél van een ander leven. "Ik wou compleet iemand anders zijn", zal hij later in de film toegeven.

En dus ensceneert hij zijn eigen dood en verdwijnt naar een paradijselijk eiland in de Caraïben. Dat is althans de bedoeling, maar het eiland lijkt, na een of andere insectenplaag, meer op een tropische puinhoop. "Valt er hier iets te zien?", vraagt Tomas. "De enige attractie die ik zie, ben jij" krijgt hij als antwoord. Zijn even amateuristische als armtierige poging om een bar te openen is een kort leven beschoren. Zelfs het bordje 'Happy Hour' kan niemand bekoren. Vijf jaar en nog enkele tegenslagen later keert Tomas dan toch maar terug. Maar hoe zal (de inmiddels hertrouwde) Sara reageren als blijkt dat haar weduwschap een leugen was. Niet van haar, maar van haar 'midlife-crimineel' (dixit Toye) van een echtgenoot.

"Iedereen droomt wel eens van een ander leven. Van helemaal opnieuw beginnen. Maar iedereen draagt altijd ook zijn of haar verleden met zich mee", vertelde Patrice Toye na de wereldpremière van (N)iemand op het Festival van Venetië. "Ik ken die dromen zelf ook, maar ik kan ze realiseren in een film. Ik ben niet zo moedig als mijn personage."

Maar is Tomas eigenlijk wel zo moedig? Is hij niet veeleer een laffe dromer? Iemand die bang is dat zijn vrouw hem zal verlaten omdat hij niet kan geloven dat "zij met zo weinig content zou zijn". En die haar daarom dan maar zelf in de steek en aan haar lot overlaat.

(N)iemand is een eigenzinnig soort tragikomedie. Het Amerikaanse vakblad Variety noemde het terecht een 'existential dramedy'. Het uitgangspunt, namelijk de onvrede met een blijkbaar vastgelopen leven, is pijnlijk en dramatisch, maar dat belet niet dat er ook grappige dialogen en absurde scènes in de film zitten. Zoals bij voorbeeld het baardige gesprek in de lift. De film glijdt ook naadloos heen en weer tussen werkelijkheid en verbeelding, zoals bij die die erotisch getinte dagdromen over een privérecital door een toplesspianiste. Of de ontmoeting met die vrouw op de luchthaven die tegen Tomas zegt dat zij hem toch zo'n bijzondere man vindt. En vraagt of ze hem mag kussen. Of ook nog, later in het verhaal, dat zonnige zandstrand... in een flat!

De sequenties op het Caraïbische eiland stralen dan weer de verhevigde werkelijkheid uit van een koortsdroom, met veel symbolen en metaforen. Zoals de paardenbeet in de troostende hand van Tomas. Dezelfde (verminkte) hand waarmee Sara zich later laat/doet strelen.

(N)iemand mag zeker niet bekeken worden als een realistisch verhaal, maar als een parabel. Met zijn eigen ellipsen en onwaarschijnlijkheden (zoals de nogal onhandig geënsceneerde brand, waarin Tomas verdwijnt). De zorgvuldig gekadreerde cameravoering maakt van de film soms een (nauwelijks bewegend) beeldverhaal en de gitaar van John Parish zorgt hier en daar voor weemoedige accenten. Wat de film nochtans een beetje uit balans haalt, is het feit dat hier eigenlijk twee aparte verhalen worden verteld. Er is de midlife-fantasie van het andere leven en de nieuwe identiteit in het eerste deel. En dan, na de terugkeer van Tomas, een ander soort fantasie, dat we de kijker liever zelf laten ontdekken. Het emotionele register waarmee Tomas zich kan/wil uiten, is ook nogal beperkt, wat de vertolking van Frank Vercruyssen veeleer repetitief maakt. Sara De Roo krijgt wat dat betreft meer reikwijdte en gebruikt die dan ook.

"Ik weet dat Nowhere Man een kwetsbare en geen gemakkelijke film is. Fragile et pas facile", zei Patrice Toye ook nog in Venetië. Wel, dat klopt helemaal.

Patrice Toye:

Iedereen droomt wel eens van een ander leven. Ik kan die dromen realiseren in een film

n Frank Vercruyssen op het zandstrand in zijn flat: de film glijdt naadloos heen en weer tussen werkelijkheid en verbeelding.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234