Woensdag 30/09/2020

Persfotografie

"Traditionele persfotograaf bestaat niet meer"

Bas Bogaerts aan het werk in Afghanistan. "Ik ga soms mee op reportage met Defensie in het buitenland. Dan heb ik zo'n perskaart nodig."Beeld Bas Bogaerts

Persfotografen die naast hun journalistieke werk ook commerciële opdrachten doen, dreigen hun perskaart te verliezen. Moet de wet, die al uit 1963 stamt, niet worden aangepast aan het huidige freelancersklimaat?

"In vijf jaar tijd heb ik meer dan tweeduizend opdrachten gedaan voor de krant. Dat zijn er ongeveer twee per dag." Fotograaf Bas Bogaerts, die met een foto voor De Morgen vorig jaar de Nikon Press Photo Award won, werkt hoofdzakelijk als persfotograaf. Maar omdat hij daarnaast ook nog commerciële opdrachten aanneemt, dreigt hij zijn perskaart te verliezen.

"Ik schat dat ongeveer 98 procent van het werk dat ik doe, voor de krant is", legt Bogaerts uit. "En daarnaast doe ik ook wel eens een opdracht voor een ngo, breng ik bedrijfsconferenties in beeld, of portretteer ik een politicus. Maar één zo'n opdracht betaalt vaak evenveel als een week voor de krant werken."

Bogaerts staat niet alleen met zijn verhaal. Ook collega's als Stefaan Temmerman, Bob Van Mol of Franky Verdickt beschikken niet over een perskaart, omdat zij naast hun werk voor media als De Morgen, de Volkskrant, De Tijd, Trends of Knack ook commerciële opdrachten doen. "Twee keer een perskaart aangevraagd, twee keer op een 'nee' gestoten", is het verhaal van de een. "Gigantisch veel gedoe, en bij mijn collega's merk ik dat ze toch niet erkend worden", is het verhaal van een ander.

Belangenvermenging

Maar het speelt hen wel parten. "Bij de ontruiming van het vluchtelingenkamp in Calais geraakte ik aanvankelijk niet binnen, omdat ik geen perskaart had", vertelt Verdickt. "Ook bij het staatsbezoek van Barack Obama zorgde dat voor moeilijkheden." Om dezelfde reden ziet Bogaerts het niet zitten dat zijn erkenning als beroepsjournalist wordt ingetrokken. "Ik heb zo'n perskaart nodig, omdat ik voor de krant vaak beelden moet maken in het paleis, in het parlement of mee op reportage ga met Defensie, in het buitenland."

Toch wijkt de Erkenningscommissie voor Beroepsjournalisten niet. "Wij passen gewoon de wet toe", verzekert voorzitter Raymond De Craecker. "En de wet voorziet dat commerciële activiteiten onverenigbaar zijn met het journalistieke werk dat een fotograaf of journalist verricht." 

De reden is simpel: het risico op belangenvermenging. "Als een journalist ook een boek schrijft, of als een fotograaf ook beelden maakt voor een ngo als bijvoorbeeld Artsen Zonder Grenzen, is er geen probleem: dat werk is niet onverenigbaar met journalistieke opdrachten", legt De Craecker uit. "Maar als ook een bedrijf je betaalt voor opdrachten, hoe kun je dan als journalist of fotograaf berichten over datzelfde bedrijf wanneer het bijvoorbeeld in slechte papieren zit?"

Bogaerts is het daar niet mee eens. "Ik snap het principe wel. En dat je als journalist geen copywriting-opdrachten aanneemt, kan ik begrijpen. Maar ik maak gewoon foto's. Wij berichten niet positief of negatief, maar wij brengen de dingen gewoon in beeld."

Bijkomend probleem is: voor veel fotografen zijn commerciële zijsprongetjes nodig om brood op de plank te brengen. "Met een commerciële opdracht verdien je soms evenveel als tien opdrachten voor de krant", klinkt het bij de een. "Er zijn weinig mensen die enkel met perswerk hun geld kunnen verdienen", klinkt het bij de ander. Vrijwel alle persfotografen vandaag zijn freelancers. De loontrekker is een zeldzame uitzondering. "De traditionele persfotograaf bestaat niet meer", stelt Verdickt. "Dat zie ik bij mezelf, en bij mijn collega's."

Gedateerde wet

Maar de wet in kwestie stamt uit 1963, toen freelancers nog de uitzondering waren. Moet die wet dan niet herzien worden? "Dat staat los van ons werk", zegt De Craecker. "Dat is een zaak voor de sector, voor de Vlaamse Vereniging voor Journalisten (VVJ), en voor de wetgever."

"Of de wet niet gemoderniseerd moet worden, is een vraag die meer en meer gesteld wordt", erkent Pol Deltour, secretaris van de VVJ. "Wij zijn hierover in overleg met minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA). Maar het is nog te vroeg om te zeggen wanneer concrete resultaten uit de bus zullen komen."

Lijkt een geüpdatete versie, met meer mogelijkheden voor freelancefotografen en -journalisten, dan toch een mogelijkheid? "Meer dan vroeger moet het mogelijk zijn om verschillende activiteiten te combineren", vindt ook Deltour. "Zolang de onafhankelijkheid niet in het gedrang komt, natuurlijk." Hij raadt fotografen als Bas Bogaerts dan ook aan om hun zaak te verdedigen voor de commissie. "Wie goed kan argumenteren dat journalistiek zijn hoofdactiviteit is en dat nevenopdrachten het journalistieke werk niet beïnvloeden, zal erkend moeten worden."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234