Zaterdag 17/04/2021

Fipronil

Toxicoloog Jan Tytgat: "Ik verwacht antwoorden van het FAVV"

Pas na Tytgat zich uitsprak, nam de rimpeling op het fipronil-watervlak een stormachtige gedaante aan. Beeld jonas lampens
Pas na Tytgat zich uitsprak, nam de rimpeling op het fipronil-watervlak een stormachtige gedaante aan.Beeld jonas lampens

Wat begon als een rimpeling op het watervlak, is intussen een forse storm geworden. 'Fipronilgate' nam scandaleuze proporties aan toen professor Jan Tytgat, gerespecteerd toxicoloog aan de KU Leuven, de klok luidde en het FAVV opriep om open te communiceren.

De eerste fipronil-berichten doken twee weken geleden al op, u sprak zich er pas dit weekend over uit. Waarom?

"Ik was al op de hoogte, maar kon niet spreken. Ik ben door een verzekeraar aangesteld als onafhankelijk expert in een fipronil-kwestie. Het gaat over wie precies moet opdraaien voor geleden schade, meer kan ik er niet over zeggen. Ik voelde me betrokken partij en kon dus geen commentaar geven, maar vorige week stond mijn telefoon roodgloeiend: journalisten, bezorgde burgers. Ik voelde een zekere paniek ontstaan.

"Ik vroeg de verzekeraar of ik me, als wetenschapper, mocht uitspreken. Dat kon, als ik discreet blijf over de zaak in kwestie. Dat zijn we vorige vrijdag overeengekomen, dus heb ik me zaterdag uitgesproken, zoals ik dat eerder al deed rond de treinramp in Wetteren (Toen in 2013 een goederentrein vol chemicaliën ontspoorde en vuur vatte, BVSG). Ook toen heb ik mijn bezorgdheid uitgesproken over de communicatie en mogelijke gevolgen voor de volksgezondheid."

De Kamercommissie Landbouw en Economie buigt zich woensdag over de fipronil-affaire. Wat verwacht u daarvan?

"Twee belangrijke vragen verdienen een antwoord van het federaal voedselagentschap. Ten eerste: wat heeft het FAVV gedaan om verdachte loten eieren tegen te houden, om ervoor te zorgen dat ze niet in de winkel terechtkomen. In Duitsland en Nederland gebeurde dat zeker wel, op basis van de maximale residulimiet (MRL), de productnorm: maximum 0,005 milligram fipronil per kilogram eieren. Als die waarde wordt overschreden, is er nog altijd geen acuut gevaar, maar mag het ei niet in de rekken liggen. Heeft het FAVV het nodige gedaan om dat te garanderen?

"Ten tweede moet ook het misverstand worden uitgeklaard over de te hanteren normen. De norm voor eieren is één ding, de gezondheidsnorm voor mensen is een andere. Daar spreken we over de acute referentiedosis (ARfD). Die waarde is 0,009 milligram per kilogram lichaamsgewicht, terwijl het FAVV communiceert dat de Europese grenswaarde 0,72 milligram per kilogram eieren is. Dat vraagt nog toelichting."

Dus het FAVV ging in de fout?

(aarzelt) "Daarover wil ik voorzichtig zijn, maar dat hebben ze niet juist uitgedrukt. Ter vergelijking: als je vanavond op café gaat, dan bestel je ook geen 25 centimeter bier. Dat klinkt toch bizar, we moeten daar een antwoord op krijgen."

Alle Belgische stalen werden in Nederland geanalyseerd, omdat er in België geen erkende labo’s zijn voor dat soort proeven. Ontbreekt het ons aan knowhow?

"Zeker niet, er zijn meer dan genoeg labo’s die dat kunnen, maar geen van hen heeft de erkenning. Het is namelijk tijdrovend en prijzig om die administratieve rompslomp te doorlopen. Geen enkel labo wil die investering doen, want de kans is klein dat je die ooit terugverdient. Nu zijn er trouwens – ook dat is politiek – snel enkele laboratoria ad hoc erkend. Dat is de enige reden waarom die stalen naar Nederland moesten."

De Nederlandse labo’s blijken ook niet vlekkeloos. Vandaag communiceerde het FAVV over een tegenanalyse van een eerste staal: 0,92 milligram per kilo eieren. Het twaalfvoud van de oorspronkelijke analyse van die stalen.

"Dat vind ik zeer frappant. Zo’n groot verschil tussen beide stalen, dat zou niet mogen, in een erkend labo."

Een giftige stof, kippen en eieren, matige communicatie… Dat doet denken aan de dioxinecrisis. Gaat die vergelijking op?

"Op vlak van volksgezondheid alleszins niet. Er is momenteel geen enkel risico. Ik wil de mensen adviseren om eieren te blijven kopen en eten. Ik leef mee met de sector, de meeste getroffenen zijn mensen met goede bedoelingen. Misschien is dat wel een gelijkenis met de dioxinecrisis. Het lijkt er op dat enkele fraudeurs, met winstbejag, de regels breken. Zo brengen ze een goedbedoelende sector in de problemen, net zoals toen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234