Maandag 30/01/2023

Tour de force Karel van het Reve compleet

Je bent ervoor of je bent ertegen: een gulden middenweg lijkt niet mogelijk bij de lapidaire essays van Karel van het Reve (1921-1999), de hoogleraar-broer van Gerard Reve. Als geen ander verpakte hij zijn zienswijzen in klare, franjeloze taal. En of het nu over de "ongelooflijke slechtheid van het opperwezen", Darwin, Freud, literatuurwetenschap of de Russische letteren ging, Karel van het Reve mocht graag een vuurtje oppoken én de strijd aanbinden tegen drogredeneringen en valse merites. Hij vergezelde die oekazes steeds met droge humor. "Zoals de parodie van een vervelende tekst zelf geen vervelende tekst mag zijn, zo moet een geschrift over een ellendig onderwerp zelf zo min mogelijk sporen van die ellende dragen", zo ordonneerde de professor Slavische Letterkunde in Leiden ooit. In 1985 publiceerde hij zijn standaardwerk, de Geschiedenis van de Russische literatuur.

De voorbije jaren bracht uitgeverij Van Oorschot mondjesmaat zijn geannoteerd Verzameld werk uit. Met deel zeven is deze tour de force tot een eindpunt gebracht. Het bevat onder meer een cumulatief personenregister en nog wat later restwerk. Zo zijn er de columns 'Luisteraars!', "een praatje van drie à vier minuten". Apologie (uit 1996) bevat de reacties van Van het Reve op zijn liber amicorum. En Achteraf is de oogst van columns die hij tussen 1988 en 1996 in Het Parool publiceerde, "nu eens vrolijk, dan weer bespiegelend, tegendraads of weemoedig" over honderd en één onderwerpen, van Goethe en het openbaar vervoer tot Russische schrijfmachines. Van het Reve was werkelijk van alle markten thuis.

Als toemaatje en amuse-gueule heeft de uitgeverij ook nog een heus Van het Revefotoboek geconcipieerd. Voor Knip dan, toe dan! Karel van het Reve in beeld is geput uit vijf verhuisdozen foto's in familiebezit en uit de archieven van vrienden en bekenden, plus uiteraard uit de collectie van het Letterkundig Museum. De foto's zijn thematisch gerangschikt en documenteren zodoende leven en schrijverscarrière: Betondorp, Moedig Voorwaarts, Naar Rusland, Kameraden, Leiden, In Debat en Thuis. We zien beelden van de piepjonge Reve in Betondorp, "het dorp dat gebouwd was voor de betere arbeiders" en bij de communistische pioniers, waar hij later zo vehement over zou zijn. En van zijn huwelijk met schoolliefde Tini Israël, met wie hij zijn hele leven zal doorbrengen. Vaak ongerijmde en hilarische foto's zijn hier samengeraapt, zoals die waarbij Van het Reve uit zijn fonkelnieuwe auto wordt gered, die in 1970 pardoes in een Leidse gracht was beland. Vriend en schrijver Maarten Biesheuvel leende hem zijn droge broek zodat Karels college alsnog kon doorgaan. Voor de Van het Revefan smakelijke kost, dit boekwerkje, maar ook voor de beginnende Reveliefhebber een treffende appetizer tot zijn welgevulde bestaan.

Karel van het Reve
Verzameld werk. Deel 7
Van Oorschot, 900 p., 45 euro.

Jozien Driessen van het Reve
& Hella Rottenberg
Knip dan, toe dan! Karel van het Reve in beeld
Van Oorschot, 131 p., 25 euro.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234