Zaterdag 04/12/2021

Toto en Juju in Brussel

Brussel speelde een grote rol in het leven van Julienne Gauvain. Onder de artiestennaam Mademoiselle Juliette maakt zij in 1828 haar debuut op de planken van het Théâtre du Parc, de 'kleine zaal' van de Munt. De voormalige femme entretenue die als model voor kunstenaars poseerde, was tweeëntwintig en leerde nooit acteren, maar het bijrolletje in de vaudeville Simple histoire leverde haar aanmoedigende kritieken op, en zelfs een contract in Parijs.

Meer dan twintig jaar later, in december 1851, kwam Juliette aan in het Zuidstation op het huidige Rouppeplein. Zij was Hugo achterna gereisd, die door haar toedoen op het nippertje was ontsnapt uit het woelige Parijs waar Louis-Napoléon Bonaparte zijn staatsgreep had gepleegd. Vermomd als de letterzetter Lanvin en met een werkmanspet op was Hugo twee dagen eerder in Brussel beland; Juliette had voor het valse paspoort gezorgd, de reis geregeld en de manuscripten van haar halfgod in veiligheid gebracht. Vandaag krijgt de pet in Parijs een plaatsje in een vitrine, als een reliek.

De Grote Volksschrijver betrok een appartement op de Grote Markt naast het Broodhuis; nu is er een kantwinkeltje gevestigd. Voor de held van de republiek was alleen het mooiste plein van de hoofdstad goed genoeg. Juliette logeerde samen met haar meid Suzanne Blanchard bij een bevriende actrice in de Prinsengalerij, de zijgang van de Sint-Hubertuspassage waar anderhalve eeuw later boekhandel Tropismes en restaurant Het Ogenblik de dienst uitmaken. Elke dag bracht Suzanne de schrijver een kannetje warme chocolademelk. Hugo had Juliette beloofd dat hij drie keer per week met haar zou dineren; hoogst zelden brachten zij samen de nacht door. Hij werkte aan Histoire d'un crime over de revolutie in Parijs, en drong erop aan dat Juliette haar herinneringen aan die woelige dagen zou opschrijven. Als een nijvere mier kraste zij bladzijden vol, "een dikke laag stof" waaruit haar aanbedene wel de mooiste steentjes zou plukken. Toen het boek een kwarteeuw later verscheen, bleek dat de geniale pikkendief hele passages letterlijk had overgenomen. Het was niet de eerste keer.

Maar Brussel had meer te bieden dan hard werken en verlangen naar een amant die nooit kwam. Op 29 maart 1852 beklaagde Juju er zich in een van haar talloze briefjes aan Toto over dat het al een eeuwigheid geleden was dat zij nog met elkaar naar bed waren gegaan: "Voici deux mois révolus que nous ne nous sommes pas fait une seule caresse." Haar dagboek van de revolutie was klaar, en de volgende dag gingen ze samen in een appartement van de Sint-Hubertusgalerij naar de nieuwe toeristische attractie kijken: echte Chinezen uit Kanton. In haar derde briefje van de volgende dag beloofde Juliette aan Victor dat zij haar verslag van het bezoek zou schrijven zodra het linnen opgevouwen was. Als een ervaren journaliste had zij alles gezien: de horrible difformité van de kleine ingebonden vrouwenvoetjes, de kapsels, het feit dat Chinezen noch de 'r', de 'ch' of de 'v' over hun lippen krijgen, de brede mouwen van hun jurk, de opiumpijp. Het gezin bestond uit een man met een lange vlecht, zijn twee echtgenotes, een schoonzus en een dienstbode. Zij brachten lokale producten aan de man, maar mon Victor ving bot toen hij een zwaard wilde kopen.

Hugo, de man die schreef dat het gekraak van het bed in de meidenkamer "le bruit du paradis" was, verbleef later nog vaak in Brussel. In zijn dagboek passeren de nieuwe Vlaamse dienstbode Jeannette en de hospita van zijn logement in de Noordstraat de revue. We vernemen dat je in een straatje bij het Barricadenplein een sigaar, een glaasje brandewijn, een kop koffie en een vrouw kon krijgen voor 25 centimes. In 1861 viert Victor de verjaardag van de slag bij Waterloo in bed met de Hollandse Hélène. Zijn samenvatting: "Bataille gagnée."

In het Hôtel de la Poste bijt Juliette haar tanden stuk. (EM)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234