Dinsdag 28/09/2021

PostuumTweede Wereldoorlog

Tot het einde vertelde hij over verschrikkingen in kamp Breendonk: ‘Laatste getuige’ Louis Boeckmans overleden

Louis Boeckmans overleefde drie kampen maar bleef positief: 'Het is ongelofelijk hoeveel kracht en warmte hij uitstraalde. Hij was iemand die zulke verschrikking had meegemaakt en toch positief bleef', aldus historicus Pieter Serrien. Beeld Thomas Sweertvaegher
Louis Boeckmans overleefde drie kampen maar bleef positief: 'Het is ongelofelijk hoeveel kracht en warmte hij uitstraalde. Hij was iemand die zulke verschrikking had meegemaakt en toch positief bleef', aldus historicus Pieter Serrien.Beeld Thomas Sweertvaegher

Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakte Louis Boeckmans de gruwel van drie kampen mee: Breendonk, Buchenwald en Dora. Boeckmans was de laatste die over de verschrikkingen kon getuigen. Hij overleed zondag op 98-jarige leeftijd.

“We hoorden de sleutels rammelen. De poort naar de gang ging open. Ik dacht: ai, ai, wat nu weer? (...) De deur ging open. Twee SS’ers kwamen binnen en ze hadden een persoon bij. Ze gaven hem af aan onze kameroverste Louis. (...) Zijn gezicht was helemaal kapot.

“Ze deden zijn vest uit en lieten zijn broek zakken. Ik heb dat nooit willen zeggen, maar zijn geslachtsdelen... dat was niet om aan te zien. Zijn hele lichaam was blauw, rood, zwart. Er was geen plek op zijn lichaam die niet verbrand of kapotgeslagen was.”

Louis Boeckmans moest een traan wegvegen toen hij vertelde over de dood van Dirk Sevens. De man werd in 1944 in het kamp van Breendonk vermoord, toen Boeckmans daar ook als gevangene zat. 75 jaar later sprak Boeckmans vanuit zijn zetel over zijn belevenissen voor de camera van historicus Pieter Serrien, die zijn verhaal neerschreef in het boek De laatste getuige.

Boeckmans trok tot voor de coronapandemie van school tot school om over die verschrikkelijke ervaringen te getuigen. Hij is zondag, omringd door zijn familie en na een kort ziekbed overleden. Zelfs tot zijn laatste dagen bleef hij vertellen over de verschrikkingen die hij had meegemaakt.

Verzet

Tijdens de oorlog gaat Boeckmans als 19-jarige in het verzet. Hij deed vooral spionageopdrachten en liet zich onder meer aanwerven om voor de Duitsers aan de Atlantikwall te werken, de lange verdedigingsgordel van bunkers aan de kust.

Maar in juli 1944, enkele maanden voor de bevrijding, werd Boeckmans verklikt door zijn buurmeisje. Hij werd beschuldigd van wapenbezit en zijn broer van het luisteren naar de Britse radio. Voor de twee begint dan een helletocht. Samen worden ze, met nog een aantal inwoners van Laakdal-Vorst en Tessenderlo, opgepakt en naar het Fort van Breendonk gestuurd.

“We wisten nooit op voorhand wat er met ons zou gebeuren”, vertelde Boeckmans daarover in een interview met De Morgen. “Er werden regelmatig mensen geëxecuteerd. Zouden we de dag nadien nog leven? We wisten het niet.”

In het kamp voerden de Duitse bewakers samen met Vlaamse SS’ers een terreurbewind. De gevangenen werden geslagen en afgebeuld. Ook vonden er executies plaats. Uit documenten blijkt dat er 3.590 mensen in Breendonk zijn opgesloten. 303 mensen stierven ter plekke, 1.741 gevangen zouden uiteindelijk nog het leven laten in andere concentratiekampen.

Ook televisiemaker Arnout Hauben kon Boeckmans nog spreken voor zijn reeks over de bevrijding van Vlaanderen, die in 2019 werd uitgezonden. “Soms hoorde je het geroep als ze ‘s nachts aan het folteren waren”, herinnerde Boeckmans zich, die toen in Breendonk met Hauben sprak. “Als de SS’ers dronken waren, kwamen ze ‘s nachts de poort opendoen en met de sleutels rammelen om ons bang te maken. Je kon niet slapen.”

Boeckmans bleef slechts twee weken in Breendonk, dan moest hij de trein op richting Duitsland. De bestemming: Buchenwald, waar de geur van verbrande lijken hing. Boeckmans wist op dat moment niet wat er met de joden gebeurde, die in het kamp werden gedood. Nog eens enkele weken later stapt hij weer een trein op, dit keer naar Blankenburg, een deel van het beruchte kamp Mittelbau-Dora.

Boeckmans moet er mee tunnels graven. In die tunnels bouwen de Duitsers V1 en V2-raketten, de gevreesde ‘vliegende bommen’, die in de laatste maanden van de oorlog nog op ons land regenden. Op een ochtend na een nachtshift, zag Boeckmans op de terugweg naar zijn barak een appel liggen. Hij raapt hem op, maar een Duitse kapo had hem gezien. Straf: 25 stokslagen. “Die heeft hij voor de ogen van zijn medegevangenen moeten ondergaan”, vertelt Serrien. “Het moet ontzettend pijnlijk geweest zijn.”

Een andere keer kan hij aan diezelfde straf ontsnappen. Een bewaker nam hem mee, maar deed enkel alsof hij hem sloeg. Boeckmans moest van de kapo nadien veinzen dat hij mankte.

Germaine

Door die maanden heen in de concentratiekampen hield Boeckmans vol. Zijn broer heeft het hele traject samen met hem afgelegd, van Breendonk tot Dora. En dat was voor hem een enorme steun. Maar er was ook Germaine, zijn lief, aan wie hij onophoudelijk dacht. De gedachte aan haar zorgde ervoor dat hij kon volhouden.

Als Boeckmans eind april 1945 in het noorden van Duitsland wordt opgevangen door het Rode Kruis weegt hij nog 38 kilo. Na de oorlog trouwt Boeckmans met zijn Germaine, met wie hij drie kinderen krijgt. Zij ligt naast hem, terwijl Boeckmans nog jarenlang last heeft van de nachtmerries, waarin hij alles herbeleeft.

Boeckmans werkte in de industrie en werd later postbode, maar over de oorlog heeft hij lang gezwegen. Pas op hoge leeftijd doorbrak hij de stilte. Hij schreef zelf zijn memoires neer en werkte daarna mee aan het boek van Serrien.

“Wat me bijblijft, is zijn enorme vergevingsgezindheid”, zegt de historicus. Boeckmans sprak mild over het buurmeisje dat hem verraadde en over gewone Duitse soldaten. Alleen SS’ers die voor hun plezier mensen kapot maakten waren “door en door slecht”, zei hij tegen De Standaard. Serrien: “Het is ongelofelijk hoeveel kracht en warmte hij uitstraalde. Hij was iemand die zulke verschrikking had meegemaakt en toch positief bleef. Daar lag voor mij het belang van zijn getuigenis.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234