Zondag 05/12/2021

Nucleair afval

Tot drie keer meer leukemie in Mol-Dessel

null Beeld wim kempenaers (wkb)
Beeld wim kempenaers (wkb)

Rond de site van Mol-Dessel, waar nucleair afval wordt verwerkt, hebben kinderen tussen nul en veertien jaar twee tot drie keer vaker leukemie dan gemiddeld, zo wijst onderzoek uit. "We kunnen een causaal verband niet uitsluiten."

Gedetailleerde resultaten van een epidemiologisch onderzoek toont dat kinderen die in een straal van vijftien kilometer rond de site van Mol-Dessel leven twee tot drie keer meer leukemie hebben dan leeftijdsgenootjes elders. "Bovendien is er een verband gevonden met de afstand tot de site en met de windrichting waarin radioactieve gasuitstoot zou waaien", zo staat in het artikel, gepubliceerd in het wetenschappelijke vakblad European Journal of Cancer Prevention.

In de nucleaire zone Mol-Dessel wordt al jaren nucleair materiaal gemaakt, verwerkt en opgeslagen als afval.

Aanleiding voor de studie is een grootschalige Duits rapport dat in 2008 een significante verhoging van het aantal kankers bij jonge kinderen tot vijf jaar liet zien in de buurt van een welbepaalde nucleaire site.

Handvol

Het Belgische onderzoek is er niet veel later onder politieke druk gekomen en de eerste resultaten zijn in 2013 aan de toenmalige Minister van Volksgezondheid overgemaakt en vervolgens aan een parlementaire commissie voorgesteld. Een beetje meer leukemiegevallen bij kinderen in en rond Dessel-Mol en wat meer schildklierkankers en in en rond Fleurus, het kleinere broertje van Mol-Dessel, zo klonk het.

Aan de precieze cijfers over Mol-Dessel is toen echter erg weinig ruchtbaarheid gegeven, "wellicht omdat ze tot onrust zouden kunnen leiden terwijl we niet zeker zijn of dat wel terecht is", aldus een onderzoeker. Rond de andere sites werd namelijk geen verhoogd risico gevonden. Nu staat in het wetenschappelijke vakblad hoe groot het verhoogde risico precies is.

Over het verhoogde aantal gevallen zegt Lodewijk Van Bladel, stralingsexpert bij het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) en co-auteur van het onderzoek: "Twee tot drie keer meer is veel en uiteraard verbaast ons dat en willen we het verder onderzoeken. Maar het aantal inwoners in Dessel, Mol en omgeving is wel zo klein dat ook het aantal leukemiegevallen bij kinderen voor de periode 2002-2008 zeer klein is. Het gaat om niet meer dan een handvol kinderen. Een verdubbeling of verdriedubbeling heb je dan wel al heel snel. Vervolgonderzoek bij een grotere groep is daarom nodig."

Dat zegt ook Els Cleemput, de woordvoerster van minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld): "Wij hebben hier weet van, maar het is statistisch nog niet stevig genoeg, dus er is vervolgonderzoek bezig."

Dat moet duidelijk maken wat deze zopas gepubliceerde gegevens lijken te suggereren, namelijk een verband tussen de kankers en de site. Van Bladel: "Dat verband hebben wij niet bewezen. Wel zien we op basis van gedetailleerde gegevens over de windrichting, de afstand tot de site en modellen over waar de atmosferische uitstoot van radioactieve stoffen precies een impact op de kinderen zou moeten hebben, dat er een mogelijke overeenkomst is. Het lijkt dus compatibel. Op de plaats waar de meeste van die stoffen hun invloed zouden laten gelden, zien we meer leukemie bij kinderen."

Maar er is een kans dat andere factoren spelen. Franse en Britse studies wijzen niet op een verband en ook de burgemeesters van Dessel en Mol melden dat het lokale cohorte-onderzoek geen significante verbanden met meer kankers oplevert. Internationaal onderzoek leert bovendien dat kankers nu eenmaal soms in 'clusters' voorkomen en dat blijkt ook in andere gemeentes waar geen nucleaire sites staan.

"Toch willen we geen enkel risico uitsluiten en valt het gewoon te zeer op dat er nergens anders, maar net rond Mol-Dessel meer leukemie voorkomt", zegt Van Bladel. "Alle hypotheses liggen nog open, zoals dus stom toeval met kankers die in clusters voorkomen, maar ook chemische vervuiling door andere zware industrie in de buurt, specifieke virusinfecties of toch een probleem met de site van Mol-Dessel. Die is nu eenmaal de meest complexe in ons land, met een veelvoud aan nucleaire activiteiten. We kunnen moeilijker inschatten wat de impact op de omgeving is dan bij de kerncentrales en we weten dat er in het verleden zaken zijn gebeurd met kernafval die niet door de beugel kunnen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234