Zaterdag 07/12/2019

Tot derde van 's werelds 'groene long' tegen 2030 verdwenen

Zelfs in het beste scenario, waarbij de beschermingsprogramma's goed werken, kan 20 procent van het Amazonewoud verloren gaan tegen 2030. Beeld UNKNOWN

In het hart van de Amazone, in Brazilië, is de ontbossing op een jaar tijd met 90 procent afgenomen. Althans, dat stelt het ministerie van Leefmilieu dat de houtkap in de groene long van de wereld streng volgt op basis van soms betwiste satellietbeelden. 'Het laagste ontbossingsniveau in 20 jaar', zo meldt het ministerie trots. Experts relativeren: door de wereldwijde afname van de vraag naar voedsel heeft de veeteelt nu gewoon minder ruimte nodig.

In Peru kostte de strijd om de natuurlijke rijkdommen van het Amazoneregenwoud te beschermen eind vorige week tientallen mensenlevens. Nog nooit stroomde in de regio zoveel bloed als gevolg van de kaalslag die zich ook in het Noord-Peruviaanse deel van de Amazone voortzet. Een vijfde van het totale Amazonewoud is al verdwenen en als dat zo doorgaat is een derde van 's werelds groene long tegen 2030 weggekapt.

Groene long
Tussen februari en april gingen 197 vierkante kilometer Braziliaans Amazonewoud in rook op, 90 procent minder dan in dezelfde periode vorig jaar. Het was met enige trots dat milieuminister Carlos Minc het nieuws aankondigde. De resultaten zijn gebaseerd op satellietbeelden, die soms wel door wolken verstoord kunnen zijn.De minister staat onder zware druk om de illegale houtkap in het Braziliaanse Amazonewoud in te dijken.

De groene long van de wereld bestrijkt 6,6 miljoen vierkante kilometer over negen Zuid-Amerikaanse landen waar 400.000 plantensoorten, 427 verschillende zoogdieren en 30 miljoen mensen 'huizen.' Meer dan de helft van het woud ligt in Brazilië en sinds 1970 is daar 700.000 vierkante kilometer woud verdwenen aan landbouw, (illegale) houtkap en mijnbouw.

Strenge controle
Na jarenlang dralen kondigde Brazilië vorig jaar aan dat het zich zou inspannen om de ontbossing in 's werelds grootste regenwoud met de helft te verminderen op tien jaar tijd. Minc, die zware tegenwind krijgt van de landbouwlobby, staat onder zware druk om de ontbossing tegen te gaan, zeker met het oog op de klimaattop in Kopenhagen in december.

Volgens Minc is de toegenomen politie-interventie bij illegale houtkap de reden voor het succes dit jaar. Experts stellen dat het vooral de gedaalde wereldwijde vraag naar voedsel is die voor minder ontbossing zorgt. Telkens de vraag naar soja en rundsvlees stijgt, slagen illegale houtkappers en ranch-houders erin kilometers woud in de as te leggen om plaats te ruimen voor, voornamelijk, veeteelt. Wanneer er weer minder vraag is, daalt ook de ontbossing tijdelijk.

Brazilië was er de voorbije drie jaar al in geslaagd dankzij een programma van strenge controle de kapwoede spectaculair te doen dalen. Van augustus 2003 tot juli 2004 ging meer dan 27.000 vierkante kilometer voor de bijl terwijl dat tussen juli 2006 tot juli 2007 nog amper 11.224 vierkante kilometer was. Niet veel later werd die 'inhaalbeweging' weer tenietgedaan. Vorig jaar verdween opnieuw tien procent meer bos dan in die Braziliaanse succesperiode.

Sojatelers
Dat heeft opnieuw alles te maken met de voedselprijzen. De voorbije jaren daalde de prijs van soja en had de Braziliaanse veeteelt nog te kampen met mond-en-klauwzeer, waardoor er minder akkers werden aangelegd. Maar ondertussen zijn de voedselprijzen weer toegenomen, smeden de sojatelers weer expansieplannen en is de illegale houtkap terug toegenomen, waarop de Braziliaanse regering, met het schaamrood op de wangen, een zoveelste miljoenenplan heeft gelanceerd om de ontbossing met 70 procent terug te dringen.

Dat is het gemiddelde percentage Braziliaans Amazonewoud dat tussen 1995 en 2005 'verdween'. Jaarlijks moet bijna 6000 vierkante kilometer per jaar, zowat de helft van de huidige jaarlijkse ontbossing, met nieuwe regels en meer controle en vooral politie-interventies gered worden.

Hoe dan ook is ruim 75 procent van de ontbossing te wijten aan veeteelt, een industrie in volle expansie in het Braziliaanse deel van het woud. Sinds 1990 is het aantal runderen die in het regenwoud gekweekt worden verdubbeld van 26 tot 57 miljoen.

Gewelddadige confrontatie
In het Peruviaanse deel van het Amazonewoud, zo werd eerder deze week pijnlijk duidelijk, wordt dan weer geaasd op olie, aardgas en mineralen. Minstens 54 mensen kwamen vorige week om in het Noord-Peruviaanse Bagua bij een geweldadige confrontatie tussen inheemse met speren gewapende indianen en de politie. Het was het trieste brandpunt van een al jarenlang aanslepend conflict in de regio waarbij de plaatselijke bevolking tot bloedens toe een vuist maakt tegen multinationals die er in dit deel van 's werelds grootste tropische regenwoud grondstoffen willen winnen.

Ondanks die kleine overwinning in Peru en de recente overwinning in Brazilië blijven milieubewegingen waarschuwen voor de ontbossing in het hele Amazonewoud.

Het goede nieuws is, zo stelt WWFin zijn laatste rapport, dat 80 procent van het woud nog intact is. Maar ondanks de vooral Braziliaanse inspanningen gaat jaarlijks nog steeds 27.000 vierkante kilometer, bijna de oppervlakte van België, in rook op door de vee- en sojateelt.

Toename CO2-uitstoot
In de meest recente projecties van het WWF staat dat een derde van het woud verloren zal zijn tegen 2030 als de ontbossing zich voortzet aan het tempo waartegen tussen 1998 en 2003 werd gekapt. Zelfs in het beste scenario, waarbij de beschermingsprogramma's van vooral de Braziliaanse overheid goed werken, kan 20 procent verloren gaan tegen die tijd.

De meest pessimistische voorspellingen hebben het over 40 procentverlies tegen 2050, wanneer niets gedaan wordt tegen de illegale houtkap voor vaak grote multinationals en wanneer ook geen herbebossings- en beschermingsmaatregelen worden genomen.

Niet alleen vernietigen die verliezen de biodiversiteit in de Amazone en zorgt dat voor meer droogte en minder regenval, het verdwijnen van zoveel bos zorgt voor enorm veel CO2-uitstoot. Ongeveer 22.000 ton CO2 komt vrij per vierkante kilometer bos die gekapt wordt. (Barbara Debusschere)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234