Zaterdag 23/10/2021

Update

Topoverleg over Oekraïne: de sleutel ligt in Poetins handen

Merkel, Porosjenko en Poetin ontmoetten elkaar eerder dit jaar tijdens de D-Day-herdenking in Frankrijk. Beeld REUTERS
Merkel, Porosjenko en Poetin ontmoetten elkaar eerder dit jaar tijdens de D-Day-herdenking in Frankrijk.Beeld REUTERS

De Oekraïense president Petro Porosjenko is aangekomen in de Wit-Russische hoofdstad Minsk, voor de met spanning verwachte crisisgesprekken met de Europese Unie en met Russisch president Vladimir Poetin.

Porosjenko is na zijn aankomst naar de ambassade van zijn land gegaan, aldus media in Minsk. Daar wil hij met de Europese Hoge Vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken Catherine Ashton spreken over de strijd tegen de opstandelingen in Oost-Oekraïne. De Europese delegatie, die door Ashton geleid wordt, landde kort na Porosjenko. Poetin zou in de vroege namiddag aankomen in de autoritair bestuurde, vroegere Sovjetrepubliek.

Behalve Porosjenko en Poetin worden ook de Kazachse president Nurusltan Nazarbajev en de Wit-Russische president Aleksandr Loekasjenko verwacht op de top in Minsk over de Euraziatische Douane-Unie. Na het gesprek met Ashton wil Porosjenko met Loekasjenko spreken.

Direct overleg
Na een onderhoud van een kwartier, met de Duitse bondskanselier Angela Merkel erbij, tijdens de herdenking van de landing van de geallieerden in Normandië drie maanden geleden, biedt het topoverleg in Minsk voor het eerst een kans op direct overleg. Zo'n gesprek is bittere noodzaak: Rusland en Oekraïne zijn de facto met elkaar in oorlog. Iedere toenadering moet als winst worden beschouwd.

Gisteravond nog liet Porosjenko het Oekraïense parlement ontbinden. Nieuwe verkiezingen in oktober moeten de weg vrijmaken voor vergaande politieke hervormingen, die nu worden tegengehouden door volksvertegenwoordigers van de partij van oud-president Viktor Janoekovitsj. Met een verkiezingscampagne in het verschiet is de chaos in Oekraïne compleet.

De aanval
Volgens de Oekraïense veiligheidsraad verhevigt Rusland intussen zijn militaire activiteiten in het buurland. De rebellen kiezen de aanval. Gisteren openbaarde zich een nieuw front bij de net bevrijde stad Marioepol. Rusland ontkent in alle toonaarden, ook al stapelen de bewijzen zich op. Als klap op de vuurpijl kondigde de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov gisteren aan opnieuw een konvooi met Russische hulpgoederen illegaal de grens over te zullen sturen.

De sleutel voor een einde aan het geweld in Oost-Oekraïne is in handen van één man: Vladimir Poetin. Hij wil praten over een wapenstilstand, humanitaire hulp en over de toestroom van vluchtelingen uit Oekraïne.

Koers is duidelijk
De kans is klein dat Kiev instemt met een staakt-het-vuren. Tijdens een vorig bestand wisten de rebellen zich te hergroeperen en werden legerposities bestookt. De Oekraïense koers is duidelijk: de rebellen moeten zich laten ontwapenen, gegijzelde soldaten moeten worden vrijgelaten, er komt een vrije doortocht voor rebellen richting Rusland en langs de Oekraïens-Russische grens komt een bufferzone. Deze twee posities lijken onoverbrugbaar.

In Minsk zal de Europese Unie de lange termijn in het oog houden. Daarbij gaat het niet alleen om de toekomst van Oekraïne, maar vooral om de toekomstige relatie tussen Rusland en het Westen. De winter staat voor de deur, een nieuwe gasoorlog laait al op. Als de leveringen aan Oekraïne in het geding komen, is ook de doorvoer richting Europa niet langer vanzelfsprekend.

Porosjenko maakte gisteren bekend het parlement te zullen ontbinden. Beeld REUTERS
Porosjenko maakte gisteren bekend het parlement te zullen ontbinden.Beeld REUTERS

De Krim
Dus is er ruimte voor onderhandelingen. Zo kan over de status van het schiereiland de Krim worden gepraat. Niet alleen in Brussel, ook in Kiev groeit het besef dat de Russische annexatie van afgelopen maart moeilijk ongedaan kan worden gemaakt. Merkel liet na haar bezoek aan Kiev dit weekend weten dat Oekraïne desgewenst toch lid zou kunnen worden van de Euraziatische Economische Unie (EEU), juist nu het een definitieve keuze voor Europa heeft gemaakt.

Zulke realpolitik is voor president Porosjenko moeilijk te verkopen, maar als het land in brand staat, zit er misschien weinig anders op. Met een federalisatie, waarbij verschillende regio's in Oekraïne een vorm van zelfbestuur krijgen, is in Kiev al eerder ingestemd.

Gezichtsverlies
Als Poetin de steun aan de separatisten intrekt, storten de zelfverklaarde volksrepublieken in Donetsk en Loehansk als kaartenhuizen ineen en maakt het Oekraïense leger korte metten met de opstandelingen. Het zou gezichtsverlies betekenen voor de Russische leider.

Als Rusland de rebellenbeweging blijft steunen, is de vertrouwensbreuk met het Westen compleet. Ook in Moskou zijn de gevolgen van de sancties merkbaar, en de gematigde fracties binnen het Kremlin maken zich ernstige zorgen om de toch al fragiele toestand van de Russische economie.

undefined

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234