Woensdag 23/06/2021

Cinemagie

Topfilmjaar 2015 bewijst dat de verbeelding nog lang niet dood is

Michael Keaton in 'Birdman', een film met een ronduit geniale beeldtaal. Beeld rv
Michael Keaton in 'Birdman', een film met een ronduit geniale beeldtaal.Beeld rv

Het is een goed filmjaar geweest, met in alle genres toppers die gezien mochten worden. Hollywood staat eind 2015 nog altijd voor entertainment. Als het iets meer mag zijn, dan kun je beter in Europa of elders ter wereld terecht.

Aan het begin van de filmmarkt in Cannes heerste er nog een zekere paniek. De grote directeur van Netflix had er met veel tromgeroffel verkondigd dat films niet per se een carrière meer nodig hadden op het grote scherm, vooraleer ze op kleinere schermen konden geconsumeerd worden.

Producenten vreesden even dat ze hun bioscoopfilms niet meer gefinancierd zouden krijgen, maar aan het eind van de markt was er optimisme alom. De filmmarkt wou nog altijd films in het groot zien. Ook Hollywood gelooft nog in bigger than life. Maar sinds zelfs een ster als Johnny Depp uit de hemel is gevallen, is het vertrouwen in de A-list acteurs niet toegenomen.

Hollywood zet liever in op effecten, ontploffingen en marketing. De studio's concentreren zich nog meer op franchises, en de cijfers geven hen gelijk. The Lost World was zo'n marketingmonster dat alle kassa's tilt deed slaan. Ook Avengers 2, Mission Impossible 5, Fast & Furious 7, Magic Mike XXL, James Bond en onlangs nog Star Wars 7 ontgoochelden niet aan de kassa en konden zelfs behoorlijk wat critici bekoren.

The Diary of a Teenage Girl, over de seksuele perikelen van een tiener in de jaren 70. Beeld Despina Spyrou
The Diary of a Teenage Girl, over de seksuele perikelen van een tiener in de jaren 70.Beeld Despina Spyrou

De indrukwekkendste film van de hele reeks franchiseproducten was zonder meer Mad Max: Fury Road, met adembenemende actie, maar ook een verhaal dat best ontroerend en grappig was. En met naast Tom Hardy ook Charlize Theron in een sterke vrouwenrol.

Ook het jongere grut krijgt vooral franchiseproducten te verorberen. The Divergent Series, The Maze Runner en The Hunger Games: Mockingjay - Part 2. Jong geleerd, is afgericht voor verder gebruik. Je had kunnen hopen dat ze ook The Diary of a Teenage Girl waren gaan bekijken, een film over een jong meisje dat geniet van de ontdekking van haar eigen seksualiteit, Of Me, Earl and the Dying Girl, een onsentimentele kijk op een jong leven met kanker. Maar het is bij de jongeren niet anders dan bij de ouderen: het zijn niet de beste films die massaal worden bekeken.

Uit het oog, uit het hart

Er kwamen dit jaar bijna vierhonderd langspeelfilms uit in de Belgische bioscopen, waaronder een vijftiental Vlaamse. Films zonder een mediacampagne of een megamarketingbudget vallen al te vaak tussen de plooien. De betere drama's, zoals The Theory of Everything of Still Alice, waarin kameleons als Eddie Redmayne en Julianne Moore zichzelf overtreffen om mensen met een handicap of ziekte neer te zetten, hebben een patent op de Oscars en vinden nadien nog wel een bescheiden publiek.

Maar oerdegelijke cinema, zoals Whiplash en A Most Violent Year, heeft het moeilijk om een zaal te vinden. Zelfs Spielbergs Bridge of Spies kon niet echt de brug naar de grote massa slaan. En als grootmeesters als Paul Thomas Anderson zich aan eigenzinnige en ontoegankelijke films als Inherent Vice begeven, is zo'n titel vaak al van de affiche verdwenen voor je wist dat hij erop had gestaan.

En toch kan ook de massa enige verbeelding op prijs stellen. Er wordt vaak gezegd dat ieder verhaal al verteld is, maar hoe sommigen dat verhaal weten te verpakken, grenst aan het geniale. Alejandro González Iñárritu vertelt al zijn hele carrière het verhaal van mensen die altijd maar blijven gaan, hoe hard ze ook in de klappen delen. Mensen blijven dromen, gaan soms zweven, zoals in zijn Birdman, maar vroeg of laat komen ze weer met hun voeten op de grond. De beeldtaal van Birdman was hallucinant. En nog geen jaar later steekt diezelfde Mexicaanse regisseur met The Revenant (starring Leonardo DiCaprio) de western in een nieuw kleedje te steken, en is hij wellicht weer een topkandidaat voor de Oscars.

Actueel

In Europa, waar durf en creativiteit gesubsidieerd worden, bedacht László Nemes een nieuwe beeldtaal om het meest onmenselijke te tonen wat mensen elkaar ooit hebben aangedaan. Son of Saul gaat over de Holocaust en waagt zich zo ver in het duister dat niet iedereen kan of wil volgen.

Beestachtig aan je einde komen, kon ook in The Lobster. Een absurde komedie, al kon je tussen de lijnen van alle absurditeiten die in Yorgos Lanthimos opdist, ook commentaar ontwaren op zijn eigen tragische Griekse geschiedenis. Europa laat diversiteit toe. Toch in zijn films.

'The Lobster', een absurde komedie die ook commentaar levert op de Griekse geschiedenis. Beeld Despina Spyrou
'The Lobster', een absurde komedie die ook commentaar levert op de Griekse geschiedenis.Beeld Despina Spyrou

Jacques Audiard voelde dat er meer vluchtelingen zouden komen. Hij maakte Dheepan, waarin blijkt wat de actualiteit pijnlijk beklemtoond heeft: dat ook Frankrijk niet het beloofde land is. Jammer dat Audiard het nodig vond om er een cowboyfilm van te maken. Maar dat kon niet beletten dat hij de Gouden Palm kreeg waar hij al veel langer recht op had. Al had Paolo Sorrentino met zijn Youth evenmin op dat podium misstaan.

Feit is dat Europa het continent blijft waar auteurs aan de slag kunnen. De Thai Apichatpong Weerasethakul zou zijn Cemetary of Splendour niet hebben kunnen maken, de Turkse Deniz Gamze Ergüven haar Mustang niet, en El Club van de Chileen Pablo Larraín zou er evenmin geweest zijn zonder Europese steun.

Alles mag dan verteld zijn, een andere kijk op de dingen is altijd welkom. Zo zijn we er dankzij Jaco Van Dormael achter gekomen dat de wereld er een stuk aangenamer zou uitzien met een vrouw in de hemel. Als Le tout nouveau testament straks genomineerd raakt voor de Oscars, is België zowat het enige land ter wereld dat drie nominaties in vijf jaar wist te versieren in de categorie buitenlandse film. De Belgische kijk op de dingen wordt almaar meer op prijs gesteld. En dan zijn we nog niet eens over Black, D'Ardennen en andere meesterwerken van bij ons begonnen.

Laten we gewoon concluderen: ja, het gaat goed met de Vlaamse film. Al moeten we het er ooit nog eens over hebben dat vooral de ongesubsidieerde film de kassa's laat rinkelen. Hoe grappig zouden onze komedies dan niet zijn, mochten ze wel gesteund worden?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234