Zaterdag 19/09/2020

OpinieJoost Vandecasteele

Tomatengooien? Gun hen het clichébeeld niet dat ze zo graag opvoeren in hun lui arsenaal van verwijten

Joost Vandecasteele: ‘Gun rechts het clichébeeld niet dat het zo graag opvoert in zijn lui arsenaal van verwijten.’Beeld Thomas Sweertvaegher

Joost Vandecasteele is schrijver en stand-upcomedian.

Deze subsidieslurper verslikte zich in zijn slavernijvrije koffie toen hij in zijn krant van gerecycleerd papier – ja, ik doe mijn best – las dat Jan Jambon (N-VA) als schaduwminister van Cultuur bij de Ultimas opnieuw boegeroep moest aanhoren, als verre echo’s van het gejoel dat hem overspoelde tijdens de MIA’s. Maar een exacte kopie was het deze keer niet. Want de culturele sector doet niet aan herhalingen, om elke vergelijking met FC De Kampioenen te vermijden. Nee, culturo’s doen aan hernemingen en haalden daarom Aktie Tomaat uit 1969 van onder het stof en schimmel. Vijftig jaar geleden was dat een teken van onvrede door een nieuwe generatie theaterstudenten die het beu waren oubollige rommel te bekijken. En uit angst dat de tomaten nog te subtiel als symbool gezien zouden worden, riep nog iemand schril “fascist”. Ik wacht wel tot u klaar bent met geeuwen.

Met als resultaat dat de minister-president achteraf in de camera kon verklaren dat in een vrije samenleving vrijheid van meningsuiting bestaat, om mee te dingen naar de titel van staatsman van de week. Om dan ‘zie je wel’ tegen zijn chauffeur te fluisteren op weg naar huis, waar een gele handdoek op hem wachtte.

De woede is niet onterecht, want er wordt bespaard zonder enig overleg. En elke verwijzing naar exuberante uittredingsvergoedingen wimpelen ze af met de leugen dat politici na hun pluchen parlementair bestaan nergens nog welkom zijn, los van ontelbare raden van bestuur. En ik weet het, het is de N-VA die het V-teken het liefst gebruikt om in onze ogen te steken opdat we niet zouden opmerken dat zij de partij zijn van Christophe D’Haese met zijn “In Aalst lachen we met alles, behalve met wat we zelf hebben meegemaakt”, van Annick De Ridder met haar “Pesten is fout, kinderen, behalve als ik het doe” en Michael Freilich die filmpjes maakt als een twaalfjarige die net een smartphone cadeau heeft gekregen. Maar de wrok die ze ooit koesterden na al die tikken op de billen toen ze als kind betrapt werden op Vlaams praten op de speelplaats is nu getransformeerd in een misprijzen voor enige tegenspraak. Maar alstublieft, gun hen het clichébeeld niet dat ze zo graag opvoeren in haar lui arsenaal van verwijten, waarbij elk modewoord van de afgelopen vijf jaar de revue passeert, van snowflake tot cuck, van gutmensch tot poco.

We zitten verwikkeld in een cultuuroorlog. De enige soort oorlog die men wint door zogezegd te verliezen, door de vijand af te schilderen als de ware machthebbers. Ja, ook na jaren van regeren blijft deze partij teren op nooit mogen proberen. Want in slachtoffer spelen is rechts nu eenmaal zoveel beter.

Cultuurminister Jan Jambon (N-VA) en presentator Marcel Vanthilt tijdens de Ultimas. ‘Denken we werkelijk dat Jambon niet wist wat hem te wachten stond? Integendeel, dat was het plan, om munitie te vergaren in beeld en geluid, om eindeloos te herhalen op sociale media als bewijs van culturele vijandigheid.'Beeld Wouter Van Vooren

Terwijl links nog vastzit in zijn awoe-fase, heeft Fragiel Rechts nieuwe methodes opgestoken bij organisaties als Génération Identitaire. Ze hebben geleerd om net de confrontatie aan te gaan en zich zo te framen als standvastige martelaren voor de goede zaak. Om in naam van de modale Vlaming de klappen op te vangen.

Maar even vaak falen deze zelfverklaarde flamingante Gandhi’s faliekant. Zo postte Vlaams Belanger Filip Brusselmans afgelopen november een filmpje waarin hij zogezegd belaagd werd door agressieve culturbobo’s (sic) in de gangen van het parlement, tot beelden van de VRT aantoonden dat hij meters verderop stond te roepen met twee securityagenten, als vriendelijke schilden ertussen. Waarna het Vlaams Belang wat video’s van kopschoppers verspreidde, iets wat ze hebben geleerd van de PVV en ook de tactiek bleek toen niet-lid Dries Van Langenhove verklaarde dat de staatsveiligheid neonazi’s inhuurde om hem te beschamen.

Beeld BELGA

Maar ook de N-VA is niet vies van dergelijke strategieën. Denken we werkelijk dat Jambon niet wist wat hem te wachten stond door op het einde van de show te verschijnen? Integendeel, dat was het plan, om munitie te vergaren in beeld en geluid, om eindeloos te herhalen op sociale media als bewijs van culturele vijandigheid. Om Jambons imago te versterken als rebel die zich begeeft in het hol van de halfdronken leeuw die net zijn groentepakket heeft laten leveren.

Awoe-geroep is een zwaktebod. Verzin iets. Dat is ons vak, naar het schijnt. Daarvoor dienen die subsidies, om iets nieuws te bedenken, godverdomme. En het is al gelukt. Een partij als de N-VA wordt pas nerveus als haar kiezers beginnen te morren. Door acties als ‘Dit is ons publiek’, waarbij toeschouwers mee het podium betraden na een voorstelling. Een actie met het beste keurmerk ooit, namelijk bekritiseerd door Rik Torfs. De culturele sector is op zijn kleinst als hij alle aandacht opeist als een ongedurige peuter en toch de braafste van de klas pretendeert te zijn – zélfs met Jan Fabre in ons midden. Door avonden als de Ultimas verliest men alle opgebouwde krediet bij bondgenoten in het publiek, waar zich ook rechtse stemmers bevinden. Die als leden van het Davidsfonds of leesclubs cultuur wel genegen zijn, maar zich niet willen associëren met een tomaten gooiende idioot.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234