Maandag 16/12/2019

tom barman over de grote terugkeer

'Nadat Craig Ward uit dEUS was gestapt heeft hij in anderhalve dag een plaat opgenomen met The Love Substitutes. Dat zegt het allemaal. Bij dEUS is zoiets ondenkbaar. Hier moet je w�rken' 'Hoe ijdel is het om op een podium te staan en daar voor het oog van iedereen te zeggen: kijk eens hoe eloquent ik deze relatie naar de kloten heb geholpen? Je openbaart wat 95 procent van de mensen liever voor zichzelf houdt'

'Ik heb de voorbije vijf jaar geen moment aan dEUS gedacht'

Goed, dat er een beetje rek zou zitten op het sabbatjaar dat dEUS in 1999 had aangekondigd was te verwachten. Maar dat aan het nieuwe Pocket Revolution uiteindelijk zo'n olifantendracht vooraf zou gaan was ook voor de Antwerpse groep zelf een ondenkbaar scenario. Tom Barman, ouder en rustiger, is vooral blij dat zijn groep nog bestaat. 'Al mijn angsten zijn intussen opgebruikt. Ik heb de diepste dieptes gezien, mezelf ongelukkig gevoeld en elke dag twintig keer willen stoppen. Maar vandaag ben ik zo relaxed als een baby die zijn moeder ziet. De sfeer in de groep is fantastisch. Niemand die dEUS nu nog kapot zal krijgen.' Bart Steenhaut

Tom Barman is helemaal opgeladen. Hij heeft net een lange repetitie met het vernieuwde dEUS achter de rug en weet met zijn geluk geen blijf. Dat is de voorbije jaren wel eens anders geweest. Vorige zomer hing dEUS, altijd al een broeihaard van conflicten, nog met haken en ogen aan elkaar, en in de groep die toen haar comeback op het podium maakte, hebben inmiddels zowel gitarist Craig Ward als Danny Mommens hun gELOOF verloren. Het nieuwe dEUS, met Mauro (gitaar), Alan Gevaert (bas) en Stéphane Misseghers (drums) in de rangen, heeft Tom Barman er naar eigen zeggen mentaal weer bovenop geholpen. De zanger die vandaag voor me zit, is niet alleen strijdvaardiger dan ooit, maar kijkt er ook naar uit om zich live te bewijzen. "De mensen zitten op de plaat te wachten, de kaartjes voor de tournee gaan vlot de deur uit en na elke repetitie ben ik zo high als een vogel. Ik heb ongelofelijk veel goesting om weer op een podium te staan."

Tijdens het draaien van Anyway the Wind Blows heb je jezelf een zieltjespikker genoemd omdat veel personages gebaseerd waren op mensen die je echt kende. Ga je als songschrijver ook zo te werk?

Tom Barman: "Neen, daar draait alles toch veel meer om mijn eigen gevoelswereld. Daar zijn ook gevaren aan verbonden. Veel artiesten, of ze nu theater, films of muziek maken, leven met de angst dat ze zichzelf in hun werk helemaal uit staan te kleden en daar achteraf wat ontgoocheld over raken. Zo van: is het dit maar. Terwijl in die naaktheid net een rijkdom zit. Want daar zijn moed en zelfvertrouwen voor nodig.

"Connie Palmen had daar onlangs iets heel zinnigs over te zeggen. Ze vond het wat raar dat mensen die op een podium staan veel ijdelheid wordt toegeschreven. Maar hoe ijdel is het om daar te staan, al je zielenroerselen te presenteren en voor het oog van iedereen te zeggen: kijk eens naar dit gebrek en daar en daar ben ik ook al niet goed in. Of: kijk eens hoe eloquent ik deze relatie naar de kloten heb geholpen? Per slot van rekening is het dat wat je doet als artiest. Je openbaart wat 95 procent van de mensen liever voor zichzelf houdt."

Beweer je nu dat je niet ijdel bent?

"Neen. Ik zeg gewoon dat er een dubbele kant zit aan dit vak. Er zijn dingen die in je leven gebeuren en daar moet je als songschrijver je vinger op durven te leggen. Als het lukt, hou je daar een fenomenaal gevoel aan over. Maar tegelijk blijft het vreselijk angstaanjagend. Schrijven is sowieso diep in jezelf graven en dat vind ik even moeilijk als onaangenaam.

"Al laat ik vandaag gemakkelijker het achterste van mijn tong zien dan vroeger. Hoe ouder ik word, hoe meer ik leer te leven met mijn minder fraaie kanten. En hoe minder moeite het me kost om die aan het grote publiek te presenteren."

Terwijl je me verteld hebt dat het je ook nu de grootste moeite kostte om teksten op papier te krijgen?

"Ja, maar dat had vooral te maken met de belachelijk hoge standaard die ik mezelf had opgelegd. Ik dacht dat alles wat ik schreef even goed moest zijn als 'Ballad of a Thin Man' van Bob Dylan, zowat het beste nummer ter wereld. Dan kom je sowieso in de problemen. Maar dat neemt niet weg dat je hoog moet durven te mikken."

Ben je openhartiger in je nummers dan in gesprekken met je naaste vrienden?

"Nee."

Er zijn anders (ex-)groepsleden die zeggen dat er nooit over persoonlijke emoties wordt gesproken bij dEUS. Dat vind ik nogal vreemd, aangezien je met sommigen onder hen al vijftien jaar samen speelt.

"Dat wil gewoon zeggen dat ik naast dEUS nog andere vrienden heb, hé? Klaas (Janzoons, BS) en ik zijn wel vrienden, maar dat komt omdat we samen in een groep zitten en het lot ons samen heeft gebracht. Ik zal hem niet gauw vertellen hoe het er in mijn liefdesleven toegaat. Dat komt omdat we niet als vrienden zijn begonnen. Klaas kon mij in het begin van dEUS niet uitstaan, vond dat ik veel te veel show verkocht."

En nu?

"Intussen bestaat er een soort onderling respect, maar we zijn nog altijd niet het soort vrienden dat bij elkaar aanklopt als het moeilijk gaat. Ach, als er echt problemen zijn, worden die heus wel besproken. Maar om na een optreden in de toerbus spontaan te beginnen zeuren over hoe slecht het wel gaat met mijn lief... ik denk niet dat dat in veel bands gebeurt. Vriendschap in een rockgroep is iets... raars. Ik ben beter bevriend met Stef Kamil nu hij niet meer in dEUS speelt."

En kijk: hij is ook weer te horen op de nieuwe cd. Dat was een paar weken geleden groot nieuws.

"Ik vind die hele bloedbroederband tussen mezelf en Stef Kamil nogal overtrokken. Ik hoor ook wel dat onze stemmen goed bij elkaar passen, maar dat nostalgische gedoe werkt vooral op mijn zenuwen. Als we samen staan te zingen zit ik niet meteen aan de historische symboliek te denken. Dan let ik er meer op of een van ons beiden niet vals klinkt. De nieuwelingen in de groep zagen dat natuurlijk anders, die hadden meteen een Worst Case Scenario-flashback. Het was ook een mooi moment, maar daar werden verder geen grote conclusies uit getrokken. En de volgende dag zat ik alweer aan een ander nummer te werken. Op de vorige plaat deed hij niet mee, omdat de wonde van zijn vertrek toen nog moest helen."

Was je niet gewoon te koppig om hem weer bij de groep te laten?

"Absoluut. Het is ook geen toeval dat hij net op 'Pocket Revolution' meezingt, een nummer met een erg agressieve tekst. Kijk: ik ben heel loyaal. De mensen verlaten me wel, maar ik blijf ze toch altijd in gedachten houden. Per slot van rekening zijn er nergens doden gevallen of onvergeeflijke dingen gebeurd. Als Danny Mommens uit de groep stapt en daar wrok over koestert, zegt dat meer over hem dan over mij."

Het steekt niet als je de interviews met Mommens leest waarin hij je een egoïst noemt, iemand die alleen in zichzelf is geïnteresseerd?

"Neen. De honden blaffen en de karavaan trekt voorbij. Veel meer heb ik daar niet over te zeggen. Ik word alleen woest als hij leugens over auteursrechten begint te verspreiden, zoals laatst in Focus Knack. De rest is hol geraas en zinloos gebrul. Punt uit. dEUS is op een onvoorstelbare manier tegemoetgekomen aan Dannys eisen, maar dat bleek niet te volstaan. Hij heeft last van zijn geweten, dat is alles. Craig is ook vertrokken, maar hij heeft zijn frustraties tenminste rechtstreeks aan mij geuit en niet via de pers."

Craig heeft je bij zijn vertrek wel een lange brief geschreven waarin hij, telkens met plaats en datum erbij, punt per punt aanhaalt wat je hem volgens hem in de weg hebt gelegd. Dat vind ik raar: twee mensen die jarenlang met elkaar in een groep zitten en dan op zo'n manier uit elkaar gaan.

"Hoe weet jij dat allemaal? (stilte) Dat was wel wat bizar, ja. Maar uiteindelijk is Nick Cave precies hetzelfde overkomen, hé? Blixa Bargeld heeft hem gewoon een mail gestuurd om te zeggen dat hij opstapte en uit jouw interview kon ik opmaken dat Cave dat zeer diep had geraakt. Wel, bij mij was dat niet anders. Maar wat er tussen Craig en mij is misgelopen blijft tussen ons. Het irriteert me mateloos dat het altijd over mijn ego gaat wanneer er mensen weggaan, terwijl ze dEUS meestal de rug toekeren omdat hun eigendunk te groot werd voor de groep. Ik ben absoluut geen tiran. Ik heb een visie en omdat ik met dEUS begonnen ben, druk ik die door. Ja, er zijn conflicten, maar die hebben niets met macht te maken. Er moet gewoon gewerkt worden."

Heb je na de zoveelste ruzie nooit zin gehad om de handdoek in de ring te gooien?

"Dat is nooit een optie geweest. Die conflicten waren ook niet nieuw, al wordt het wel moeilijker om ze te verteren. Op de duur was ik tijdens de opnamen niet meer met de nieuwe plaat bezig. Het werd wraak. Ik wilde bewijzen dat ze er ons niet onder zouden krijgen. Uiteindelijk heeft de nieuwe groep me daarbij geholpen. En de muziek. Alle energie die ik daar in geïnvesteerd heb, krijg ik nu dubbel en dik terug. We zitten eindelijk met de hele groep op één lijn, terwijl vorige zomer iedereen zijn eigen agenda had. Zo kon het echt niet verder. Dat was de hel, een van de donkerste periodes in mijn leven."

Je hebt voor het eerst ook last gehad van writer's block. Had dat te maken met het feit dat de groep zo lang stil heeft gelegen?

"Dat maakte het er zeker niet gemakkelijker op. Ik heb de tien hoofdpunten in het grote writer's block-boek achter de rug. Twijfels over de teksten, de melodieën, de muziek. Niet meer kunnen schrijven of zingen. Kortom: ik was een hoopje ellende. Daar ben ik alleen overgeraakt door verder te doen. Al hebben we al onze ideeën wel opgebruikt voor de nieuwe cd. Ik heb geen enkel nummer meer liggen."

Op de eerste twee dEUS-cd's staan prachtige popnummers die halverwege getorpedeerd worden door noise-erupties en tegendraadse breaks. Pocket Revolution is, na The Ideal Crash, opnieuw een echte popplaat.

"Een versterker laten ontploffen kan iedereen, maar een nummer schrijven dat heel simpel klinkt, is zowat het moeilijkste waar je als songwriter naar kunt streven. Ik hou nog altijd van noise, al is een goeie melodie nodig om je nummers bij het grote publiek te introduceren. De combinatie van vechtende klanken met goeie melodieën blijft toch de mooiste. Een liedje moet slaan en zalven, maar als iemand gewoon maar lawaai staat te maken zonder dat het iets bijbrengt tot de song wordt het zonder pardon geschrapt."

Is het niet zo, zoals steeds luider gefluisterd wordt, dat dEUS stilaan het soloproject van Tom Barman aan het worden is?

"(boos) Maar nee. Waarom denk je dat ik met zulke moeilijke mensen zou samenwerken als het me om een soloproject te doen zou zijn. Waar slaat dat in godsnaam op?"

dEUS is een begrip geworden. Een goeie merknaam ook. Het zou dom zijn om dat zomaar overboord te gooien en onder een andere naam weer van nul te beginnen.

"Ja, maar zo simpel ligt het natuurlijk niet. Om je een blik in onze interne keuken te gunnen: telkens als we aan een nieuwe plaat beginnen, vraag ik aan de rest van de groep om nummers aan te brengen. Wijst dat erop dat ik solo wil gaan? Ik denk het niet. Maar er gebeurt niks. Ze komen met niks af. Of ze komen wel met iets af, maar het is niet goed."

Ben je dan teleurgesteld?

"Dan ben ik ontgoocheld, ja. Omdat dat wil zeggen dat dEUS voor mij blijkbaar toch belangrijker is dan voor de anderen. Om je een idee te geven: Alan was onlangs de eerste die me iets over de teksten heeft gevraagd. Hij wilde weten waar '7 Days, 7 Weeks' over ging. Ik viel achterover. Dat had ik in vijftien jaar dEUS nog nooit meegemaakt. Het doet me vanzelfsprekend plezier dat er na al die tijd iemand in de groep zit die daar interesse voor toont. Vroeger duurde het soms erg lang voor de muzikanten wisten dat ze de moeilijke weg niet wilden afleggen. Craig toert niet graag. Hij kan het fysiek en mentaal niet aan. Nadat hij uit dEUS was gestapt heeft hij in anderhalve dag een plaat opgenomen met The Love Substitutes. Dat zegt het helemaal. Voor dEUS moet je werken. We werken niet eens één nummer af in anderhalve dag. Dat zit er gewoon niet in."

Het uitgangspunt bij Anyway the Wind Blows was dat de sfeer zo relaxed moest zijn als een nummer van JJ Cale. Wat was nu de premisse?

"De sfeer moest zo relaxed zijn als een boksmatch tussen Mike Tyson en Evander Holyfield. En ik moet zeggen: dat is gelukt. (lacht)"

Hoe belangrijk waren die zes jaar zonder dEUS in de ontwikkeling van de groep?

"Ik heb de voorbije vijf jaar geen moment aan dEUS gedacht. Geen seconde. It didn't cross my mind. Dat was voor iedereen hetzelfde. Klaas had een pand gekocht, begon een café en kreeg een dochter. Danny was met Vive La Fête in de weer. Craig trouwde en raakte weer gescheiden. Iedereen was bezig, kortom. Pas begin 2005 ben ik beginnen te polsen of Danny en Klaas er nog bij waren. Jules hadden we inmiddels al euh... verwisseld. Pas dan ben ik weer beginnen te schrijven."

Toen je op Canvas gevraagd werd wat je na al die jaren nog motiveerde, antwoordde je dat je frivole kant het voor de seks deed en de serieuzere uit was op de bevestiging van het beeld dat je nog van je vader hebt. Wat zou hij van Pocket Revolution vinden, mocht hij nog leven?

"Het zou zijn lievelingsplaat zijn, denk ik. Mijn vader hield niet echt van pop, voelde meer affiniteit met klassiek. Maar volgens mij had hij wel gehouden van de warmte die door de nieuwe nummers schemert. Er zit een soort hout in, een soort schors die de begrenzingen van de popmuziek overstijgt. Vooral daar ben ik trots op. Toen ik als puber naar muziek begon te luisteren - vrij commerciële spullen, want ik zong graag mee met de radio - was hij al vrij ziek. Hij had Alzheimer en toen is ons contact langzaam verwaterd. Ik snapte die ziekte niet. Ik heb van thuis wel de liefde voor mooie dingen meegekregen, al moest daar niet in overdreven worden. Als mijn moeder begon te wenen van ontroering bij een nummer van Brel begreep hij dat niet. Het was tenslotte maar muziek. (denkt na) Mijn vader wordt soms de metafoor voor de idolen die ik heb in de film en de muziek. En op de een of andere freudiaanse manier wil ik die toch imponeren."

Vind je het belangrijk dat oudere mensen waarderen waar je mee bezig bent?

"Zeer zeker. Ik weet dat dat in de rock-'n-roll not done is, dat het alleen voor jonge honden en wulpse meisjes is bedoeld. Maar ik vind het een enorm compliment als ik positieve feedback krijg van oudere mensen. Die dubbele kant zit ook in dEUS, vind ik, en je zult hem ook ontdekken in de films die ik nog ga maken. Mijn moeder is 75 en ze vindt onze nieuwe plaat de beste. Ze valt bovendien vooral voor de harde nummers. (lacht) Ik weet niet of ze echt ontroerd raakt door onze muziek en dat zal ze ook niet gauw tonen. Ze is daar vrij discreet in."

Het is dus iets erfelijks in de familie Barman, die last om openlijk gevoelens te tonen?

"Dat zou kunnen, ja. Ik besef ook dat daar een paradox in zit: in het alledaagse leven zal ik niet snel mijn emoties laten blijken, maar in een nummer lukt me dat wel. Mijn natuurlijke biotoop is: een gitaar vastnemen en een a-mineur aanslaan. Harde rocksongs of funky dancenummers liggen niet in mijn aard, die ontstaan pas na veel schaven en ploeteren. Tenzij ik net in die stemming zit. Meestal wentel ik me in melancholie, omdat ik zo een soort evenwicht kan bewaren. Vandaar dat mensen vaak verrast zijn wanneer ze me leren kennen.

"Al bij al heb ik zeer weinig vrienden die echt weten wat er in me omgaat. Die schrikken als ze naar mijn platen luisteren. En toch: daar wordt verder met geen woord over gerept. Ik zou het niet erg vinden mochten ze me daar af en toe op aanspreken, maar toch niet te vaak. Ik voel die appreciatie zo ook. Eerlijk: ik vind dat wel mooi, die gêne. Als we met mannen onder elkaar toch eens een dieper gesprek hebben, krijgt dat iets speciaals. Dat zijn mooie momenten, maar nadien doen we alsof het niet gebeurd is. Die groepstherapieën waar men de mond vol van heeft, daar moet ik niet van weten."

'Ik heb de tien hoofdpunten in het grote writer's block-boek achter de rug'

n De tiende en - voorlopig - laatste bezetting van dEUS met vooraan Tom Barman en achteraan (v.l.n.r.) Alan Gevaert, Stéphane Misseghers, Klaas Janzoons en Mauro Pawlowski.

(Foto Alex Vanhee)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234