Dinsdag 06/12/2022

Toeristenval in de theaterzaal

Het ergerlijke aan toeristische gidsen is dat ze een stad of streek vastpinnen op clichés uit het verleden. Het echte leven verdwijnt spoorloos achter dat plaatje. Sidi Larbi Cherkaoui exporteert die methode naar het theater, met een kunstig randje toe. MiLonga prikkelt de zinnen, maar irriteert ook mateloos.

In elke toeristische gids heet Buenos Aires dé stad van de tango. Geen woord van gelogen trouwens. Jong en oud beoefenen die dans in twee- of vierkwartsmaat nog steeds druk tijdens milongas, danspartijen. Je partner zoek je daar via oogcontact, praten doe je pas achteraf. Ze gaan overal, ook in de publieke ruimte, door.

Tango is theater en spektakel. De dansers, met de rug recht en fier, plakken tegen elkaar aan. Ze voeren een snelle reeks passen als elkaars tegenbeeld uit. Zo dringen hun benen voortdurend de intieme zone van de partner binnen. Daarbij kijken ze elkaar strak in de ogen. Uit noodzaak, want de dans kent zoveel variaties dat de dansers elkaar precies moeten volgen, willen ze blauwe tenen vermijden. Zo lijken de dansers echter ook mentaal elkaars intimiteit te belagen.

Dat spel van blikken suggereert drama. De muziek doet daar een schepje bovenop. Ze staat doorgaans in mineur en vertolkt zo als vanzelf weltschmerz en passie. Zo'n vaart loopt het echter niet op een milonga. Het blijft een ritueel spel met strikte afspraken. Als je in Buenos Aires dramatische, acrobatische tango ziet, dan bevind je je waarschijnlijk in een tourist trap of een danswedstrijd. MiLonga van Sidi Larbi Cherkaoui lijkt net zo'n toeristenval.

De voorstelling opent met een film: paren duiken op uit een warrig kluwen van over elkaar heen geprojecteerde beelden van een milonga. De voorstelling zelf licht telkens één enkele dans uit. De eerste demonstreert het principe van de passen met een vondst: de dansers bewegen rug aan rug, in plaats van naar elkaar toe. Daarna komen tien dansers tegelijk op. Ze wisselen voortdurend van partner, net als het kluwen in de film. Pas dan brengt elk stel zijn nummer.

Larbi bestrijdt hier verveling met alle middelen. Een puik orkest jaagt live de sfeer aan. Geen zee gaat het daarbij te hoog: tot twee maal toe speelt het 'Libertango' van Astor Piazzola, zonder de componist te vermelden. Wat telt is dat iedereen het nummer kent via Grace Jones' bewerking. Fabelachtige kostuums van Tim Van Steenbergen laten de vormen van de dansers prachtig uitkomen. Zetpoppen worden door projecties een levensecht publiek. Videobeelden verveelvoudigen de dans en bieden zo een spektakel op zich. Geregeld wisselen beelden van de stad zelf de actie af. De performers lijken zich elke keer weer te verliezen in die beelden van de metropool.

Waar mogelijk suggereert Larbi ook verhaaltjes. Vrouw wijst man af, maar net als hij afhaakt probeert zij hem weer voor zich te winnen. Dat soort sentiment. Met de inzet van de dans heeft dat cliché weinig uitstaans. Tango is vertoon, geen soap. Soms wordt dat potsierlijk. Een vrouw danst met een man, maar als die verdwijnt toont het videobeeld haar al dansend met een baby. Alsof die vrouw haar danskunsten slechts inzet om haar ware doel, een kind, te bereiken... Tja. Daar staan gelukkig spectaculaire, niet zo mierzoete scènes tegenover waarin drie mannen met elkaar dansen, of een man en twee vrouwen, enzovoort.

Vurig cliché

Allengs vraag je je af wat Larbi Cherkaoui met al dat visueel geweld aan wil? Amuseren: Oké! Tien op tien. Maar dat doet een 'gewoon' tangospektakel toch ook? Alsof hij dat besefte, biedt Larbi daarom 'iets meer': hij zoekt een 'hedendaags' antwoord op dit aloude ritueel. Naast de tien tangodansers voert hij zo twee 'hedendaagse dansers' op. De tangodansers krijgen keer op keer spontaan applaus. Na de tweede 'hedendaagse' act organiseert de choreograaf dat applaus echter wijselijk zelf op het podium. Wat moet je immers denken bij twee figuren die elkaar als blokken hout heen en weer, op en neer zeulen, als ze al niet op grote afstand glarieogen naar elkaar?

Curieus detail trouwens: de 'hedendaagse' danseres draagt als enige een (driekwarts)broek. Die mag ze pas na haar tweede nummer ruilen voor een elegant maar nog steeds te sober kleedje. Bekakte lui, die hedendaagse dansers. Dan liever vurige Argentinas! Net zoals het toeristische cliché het wil.

Dat toerisme tot onze condition humaine is gaan behoren, soit. Dat het theater ons daar nu ook mee teistert, valt echter niet te pruimen. Ik moet hier helaas sterren geven. Onmogelijke zaak dus. Wie spetterend tangospektakel wil: vier sterren, zou ik zeggen. Wie kunst wil, of gewoon iets wil weten over tango: nul sterren. Aan u de keuze.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234