Zondag 25/10/2020

Theater

Toen een Twix nog een Raider was

Beeld Jimmy Kets

Langzaam en steeds roder zakt de zon naar de horizon van Spoor Oost - neen, geen uitgestrekte prairie, maar een industriële betonwoestenij vol oud NMBS-materieel. Het verhaal van 'De goeie, de slechte en de lelijke' situeert zich twintig jaar geleden, maar intussen is de wereld veranderd. Hoe lost het MartHa!tentatief dat op?

Centraal in de tekst van Bart Van Nuffelen staan twee urban cowboys: stiefbroers die zich in de city jungle tussen ringweg en sociale woonblokken staande trachten te houden, ten prooi aan verveling en aan de meedogenloze pikorde onder de buurtkinderen. Elk van die kinderen zeult een geschiedenis mee van verlies en beschadiging; ieder van hen heeft zijn eigen overlevingsstrategie ontwikkeld: de 'Goeie' is achterbaks, de 'Slechte' hanteert geweld om zijn leiderschap te bewaren.

De intrede van een 'vreemde' - 'den Amerikaan' - doet de machtsverhoudingen kantelen. Een vreselijk ongeval waarin beide broers de hand hebben baart een schrikwekkend 'Lelijke'. De 'Goeie', volwassen verteller van het verhaal, probeert zich jaren later te bevrijden van zijn schuld: door te spreken, door ons eindelijk te vertellen over een goeie die laf was, een slechte die niet eens zo slecht bleek en een heel schone lelijke.

Beeld Jimmy Kets

In 2009 ensceneerde Nathalie Roymans bij Het Gevolg een rauwe zaalversie, met Tom Van der Velde en Bert Dobbelaere in de rol van crapuleuze ettertjes. Bij de MartHa!'s vult regisseur Van Nuffelen zijn personages een stuk milder in. De 'Goeie' (Johan Petit) en de 'Slechte' (Bart Hollanders) zijn eerder Pietje Bell-achtige kwajongens (inclusief jojo's en katapulten) dan kleine criminelen. Zelfs de grimmige aanwezigheid van de verminkte 'Lelijke' (Kwinten Van Heden) veroorzaakt nauwelijks onbehagen.

Maar door van zijn personages publiekslievelingen te maken vijlt Van Nuffelen meteen ook een deel weg van de morele ambiguïteit van zijn stuk. De essentiële vraag of deze kinderen slecht zijn of slachtoffer raakt op de achtergrond - want wat kan je deze sympathieke Antwerpse rakkertjes eigenlijk verwijten?

Ook de tekstbehandeling roept vragen op. Het verhaal van Van Nuffelen is niet te reduceren tot een anekdotisch moment - daarvoor schrijnt deze hedendaagse schuld en boete te diep - maar de tijdgeest is duidelijk herkenbaar. We schrijven midden de jaren 1990, de media zijn in de ban van Dutroux, een Twix is nog een Raider, jongeren bellen elkaar via de telefoon en zijn als vanzelfsprekend blank. Die wereld bestaat anno 2015 niet meer, maar Van Nuffelen laat de tijdsgebonden referenties intact.

Het contrast tussen de jongens die 'De Vijf' lezen en de realiteit van de Borgerhoutse woonblokken rondom Spoor Oost roept vanzelf de vraag op hoe de urban cowboys van vandaag er zouden uitzien. Van Nuffelen beseft dat en probeert de brug te slaan door de nogal wazige introductie van vier nieuwe 'personages' die de regie de hedendaagsheid moeten intrekken. Maar of die ingreep voldoende is?

'De goeie, de slechte en de lelijke', in het kader van Zomer van Antwerpen nog tot 20 augustus aan de Buurtspoorweglei, Spoor Oost, Borgerhout

Beeld Jimmy Kets
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234