Donderdag 01/10/2020

Dagtrippers

Toen een aardbei nog uit Wallonië moest komen

Wépion was vroeger een toeristische toplocatie. Nu is het bekend om Pierre-Yves Hardenne, ex van Justine Henin, die zich er zat te vervelen.Beeld Bas Bogaerts

'Ik weet niet hoe ze ons weten te vinden. De Zuid-Koreanen komen met bussen, nemen van alles foto's en kopen de winkel leeg. Bij hun vertrek blijkt hun volgende halte Versailles te zijn.' Het Museum van de Aardbei tracht de glorieuze jaren van het Waalse dorp Wépion voor ons te bewaren.

Op de zwart-witfoto aan de muur van het verbouwde werkmanshuis propt koning Boudewijn zorgzaam een glimmende aardbei in de mond van koningin Fabiola. Een kwestie, zo lijkt het, van witte handschoentjes wit te houden. Op de foto is het 1973, een voorjaar vol zon, licht en speculaties of Eddy Merckx zijn vijfde Tour zal rijden. Wépion was nog niet opgeslokt door de stad Namen. Het had nog zijn jaarlijkse Feest van de Aardbei, zijn burgemeester en zijn gemeentehuis, een gebouw met zo'n typisch uitkijktorentje langs de Maas. Het gebouw is geherwaardeerd en een filiaal geworden van Belfius.

"Naast dat hotel stond vroeger het Lido", zegt Aurélien Huysentruyt, de jonge conservator. "Marlène Dietrich is daar in de jaren dertig nog komen overnachten. Wépion was in die jaren een toeristische toplocatie, waar de bourgeoisie in het weekend kwam. Sommigen hadden een weekendverblijf aan zee, anderen een Villa Mosane."

Beeld Bas Bogaerts

Volle grond

Langs de N92 in Wépion, de autoweg op de linkeroever van de Maas, staan twee kraampjes waar de laatste aardbeien van 2015 uitgestald liggen in houten kratjes met opschrift Véritable Wépion. Ooit zorgden de kraampjes, tientallen, voor eindeloze files op de N92, nu komt dat alleen door rioleringswerken.

De aardbei van Wépion, uit volle grond, wordt jaar na jaar verder de markt uit geprijsd door tuinbouwbedrijven in het Antwerpse. De aardbeien die wij in de supermarkt inladen worden geteeld in laboratoria, serres en plastic tunnels - of erger nog: Spanje - en zijn er het hele jaar door. "Wist u dat ze in Spanje hun aardbeien plukken vijf dagen voor ze rijp zijn? Geen wonder dat ze naar niks smaken."

Een emailen bord in het museum wijst de mensheid op haar plichten: 'Exigez les fraises de Wépion.' Laat u niet belazeren, eis bij uw kruidenier aardbeien uit Wépion.

Aurélien Huysentruyt kan ons niet zeggen uit welk tijdsvak het bord dateert. Vroeger was het wel zo, zegt hij. Parate kennis van elke Belg. De enige echte aardbei kwam uit Wépion, werd de ochtend zelf geplukt en alleen de dag zelf te koop aangeboden. Erezaak.

Volgens Huysentruyt wordt er nu nog geteeld over zo'n 200 hectare, amper nog een tiende van wat er in Vlaanderen wordt geproduceerd. De meeste telers in Wépion zijn oudere mensen die zich schatplichtig voelen aan de traditie. Het is zwaar werk, dat begint om vijf uur 's ochtends. "Plukken kan alleen knielend. Het is belastend voor je rug en je knieën. In de jaren zestig en zeventig is de daling ingezet. Mensen haalden meer geld uit hun grond door die te verkopen aan een projectontwikkelaar."

Wépion is nu het Waalse Sint-Martens-Latem. Overmatige bebouwing maakt de grond kapot, het hele ecosysteem ook. Bij de overstromingen van 1992 en 1995 kwam het museum zelf onder anderhalve meter Maaswater te staan. Twee verloren oogsten waren er voor veel lokale telers te veel aan. Waar vroeger het Lido over de vallei uittorende, waar de allerbeste aardbeien van de dag met slagroom op de menukaart prijkten, staan nu twee giga-appartementscomplexen van glas en natuursteen. Pierre-Yves Hardenne, de vroegere mentor-echtgenoot van Justine Henin, gaf er ooit dat beroemde interview. Om de wereld te melden dat hij zich hier steendood zat te vervelen.

Beeld Bas Bogaerts

Zuid-Koreanen

Aurélien gaat ons voor in de tuin, aan de overkant van de straat. Ook al een project van de stad Namen. Hier groeien bessen, druiven en aardbeien in alle mogelijke variëteiten. Het stadspersoneel komt af en toe stiekem een mandje vullen. Het blauwe bord zegt: Jardin André Detry. Genoemd naar de voorlaatste burgemeester van Wépion, voor de opslorping door Namen in 1976. Zoon Alain Detry is tegenwoordig in Namen schepen van Groene Ruimten voor de MR.

De conservator is samen met het meisje aan de ingang tewerkgesteld door de stad Namen. Beleefdheid weerhoudt je ervan te vragen wat de jobinvulling wezen mag, wat er in het aardbeienmuseum zoal te doen valt op een doordeweekse of niet-doordeweekse dag. Bezoekers zijn er vandaag niet, en gisteren ook niet. Aurélien hinkt op twee verklaringen. Het seizoen van de aardbei is nu min of meer voorbij, zegt hij. "Deze week waren er ook geen Zuid-Koreanen. Ik weet niet hoe de Zuid-Koreanen ons weten te vinden. Ze komen af en toe met bussen, nemen van alles foto's en kopen de shop leeg. Bij hun vertrek blijkt hun volgende halte Versailles te zijn."

Beeld Bas Bogaerts

De vrouwtjes van Frézier

Een muurtekening toont ons de Franse luitenant-kolonel Amédée-François Frézier (1682-1773), stappend over een Chileens strand met een bakje witte aardbeienplantjes. Hij leeft tot vandaag verder in de Franse benaming voor de aardbei. "De plantjes die hij in 1714 uit Chili meebracht tot in Marseille, waren helaas allemaal vrouwtjes. Het heeft daarna nog meer dan een eeuw moeten duren voor men na geduldig kweken kwam tot de knalrode aardbei zoals we die nu kennen."

Het komt door de kalkrijke bodem, de lichte kiezelgrond in de Maasvallei. De mist die zich in het voorjaar uit de rivier losmaakt. Nergens smaakt een aardbei zo puur en zo zuiver als in Wépion. En nu mag dat allemaal wel waar zijn, maar met een herhaling van weetjes alleen krijg je geen museum gevuld. We staren naar een assortiment kartonnen aardbeienbakjes door de jaren heen. Naar een reconstructie van hoe de woning van een lokale tuinbouwfamilie er omstreeks 1933 uitzag. Een Thonet-stoel, een tafel, een keukenkast in massief hout en een pot aardbeienconfituur. Soms vraagt een bezoeker, als er al een is, aan Aurélien of hij misschien familie is van Piet Huysentruyt.

Wat hij ook is, zij het dat de link meer generaties teruggaat dan zo meteen schematisch voorstelbaar te maken is. "In Wallonië kennen ze Piet Huysentruyt niet als kok, maar als de man op de foto op de kookpotten", zucht hij. En als mensen in een Waalse dorpsquiz wordt gevraagd waar ze Wépion voor moeten kennen, is het antwoord alarmerend vaak: Pierre-Yves Hardenne.

Vandaar het museum.

Het Museum van de Aardbei is tot september (behalve op maandag) elke dag open van 14 tot 18 uur, Chaussée de Dinant 1037, Wépion.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234