Donderdag 20/01/2022

Toen deden de godinnen van Hollywood nog dromen

Als puber moest Rinus Ferdinandusse behendig met het lessenrooster van zijn christelijke school omspringen om stiekem naar de bioscoop te kunnen. Nadat hij in de eerste Hollywood-film die hij ooit zag, Five Graves to Cairo (1943), een man zijn tanden zag poetsen met whisky, raakten de preken over hel en verdoemenis hem niet meer. En toen filmgodin Maureen O'Hara zijn stille liefde werd, raakte hij definitief van het rechte pad. Later, als journalist en hoofdredacteur van Vrij Nederland, bleef hij berichten hoe het 'de sterren' verging. Voor het boek Als sterren naar de hemel gaan bewerkte hij een aantal stukken tot 21 portretten van Hollywood-diva's. Een boek vol heimwee, glamour, sprookjes, lipstick, drank, scheiding en veel humor.

door Armand Plottier

'Neen, The Aviator is een film die me niet interesseert." Rinus Ferdinandusse schudt meewarig het hoofd. "Die hoofdrolspeler, die DiCaprio." (zucht) "'s Mans hoofd alleen al. Telkens als ik een foto van hem zie denk ik: nog even wachten." (lacht) In Martin Scorseses film over het leven van de excentrieke multimiljonair Howard Hughes figureren naast de multimiljonair zelf ook actrices als Jean Harlow en Ava Gardner, nochtans sterren die ook in Ferdinandusses boek prominent aanwezig zijn.

Zowel uw boek als The Aviator gaan over een periode waarin de filmmaatschappijen de sterren nog echt in hun bezit hadden.

Rinus Ferdinandusse: "Jazeker. Alle films uit de jaren dertig en veertig waren trouwens voor sterren geschreven. Men trok in de meeste gevallen ook niet naar Hollywood om te acteren, maar wel om ster te worden. Zelfs wie niet kon acteren, maar mooi genoeg was, kon ster worden. Iemand als Ava Gardner, die niet praten kon, kreeg bijvoorbeeld een contract."

En in dat contract stond dan haarfijn beschreven hoe de, vaak aangepaste biografie, van de ster moest klinken?

"Humphrey Bogart was eens door een vriend in zijn bovenlip gesneden. De studio maakte er een oorlogswonde van, Bogart werd simpelweg een oorlogsheld. Zijn leven lag vast. Als je in een verkeerd boerendorp was geboren, werd dat ook aangepast. En ook je leefregels werden vastgelegd. Sterren werden bespioneerd als ze gingen winkelen, verborgen microfoontjes in kleedkamers, het kon allemaal. Als een ster bij een ongeval betrokken raakte kwam eerst de studio op de proppen. Die bepaalde wanneer de politie mocht komen."

U beschrijft een 'krasse ingreep' in uw boek

"MGM (Metro-Goldwyn-Mayer) had Howard Stricker als een echte fixer op de loonlijst staan. Stricker regelde smeergelden voor de politie als de sterren te hard reden, of te veel dronken, of als er kinderporno bij hen werd gevonden. Sterker nog, hij 'regelde' in opdracht van studiobaas Louis B. Mayer de zogenaamde zelfmoord van Paul Bern, de man van actrice en ster Jean Harlow. In feite werd Bern vermoord, maar een zelfmoord wegens impotentie kwam de studio beter uit. Dus geneerde men zich niet om een gefingeerd zelfmoordbriefje uit de hoed te toveren. Die legende werd voor latere generaties vastgelegd in een sensationele en veel besproken biografie van Irving Shulman en Arthur Landau in 1964. Pas in 1990 kwam in een nieuwe biografie van Samuel Marx en Joyce Vanderveen de ware toedracht aan het licht. Neen, die studio's gingen heel ver."

U hebt de film en de sterren na de bevrijding ontdekt.

"Steeds opnieuw wordt mij gevraagd hoe het toch mogelijk is dat ik 'zoveel' van 'Hollywoodse' (lacht) filmsterren afweet. Het antwoord - al mijn generatiegenoten weten dat - is nochtans eenvoudig. Het komt door de oorlog. Het sterrensysteem kwam op in de jaren dertig, toen de nieuwe sterren van de geluidsfilm begonnen op te komen. En draaide door in de jaren veertig. Wij onder de Duitse bezetting tijdens de Tweede Oorlog hoorden daar niets over. Pas na de bevrijding kwamen de Amerikaanse films massaal naar Nederland."

Al vrij snel had u een schriftje waarin ongeveer alle helden van het witte doek hun handtekening hadden gezet.

"Bij de bevrijding van Den Haag, waar ik toen woonde, zetten de Canadese soldaten massaal de handtekening van Bob Hope, die was destijds zeer populair. Of van Bing Crosby. (lacht) Ik heb toen zelfs handtekeningen van Betty Grable gekregen! Toen het feest was uitgevierd bleven jongetjes als ik gewoon naar de film gaan. Veel van de filmsterren die toen furore maakten, gingen dood in de jaren tachtig. En toen begon ik necrologieën te schrijven."

U begaf zich ook onder de levenden. Zo interviewde u Maria Riva, de dochter van Marlene Dietrich.

"Ze had veel te vertellen over haar moeder en ze schreef ontzettend eerlijk over wat voor een secreet Dietrich wel was. Door haar plichtsbesef bleef die dochter toch voor haar moeder zorgen. Maria's vriendin begeleidde de bejaarde diva tijdens haar laatste tournee. Een tournee die in Sydney eindigde toen ze weinig glamoureus van het podium donderde. Later hoorde Maria Marlene door de telefoon aan iedereen vertellen: 'Ik heb mijn been gebroken. Maria's vriendin duwde me van het toneel.'"

Grace Kelly kreeg een stuk met de veelzeggende titel 'De ster die het ook met de gerant van het Waldorf Astoria deed'.

"James Spada, de Grace Kelly-biograaf, kwam met haarscherpe verhalen over het intensieve neukgedrag van Grace. Schrijver Anthony Burgess die, net zoals zij, in Monaco woonde, ontdekte dat ze cocktails maakte 'that knocked your head off'. Ze gooide er pure medicinale alcohol in. Rock Hudson bevestigde dat verhaal."

Ze maakte je gulp open in de taxi?

"Dat hoopte Hitchcock, ja. Ik kan me niet inbeelden dat iemand dat zou durven bij die man." (lacht)

U hebt verbluffend veel stukken over Marilyn Monroe geschreven.

"Over Marilyn heb schreef ik 22 keer. Toen ze in 1962 doodging schreef ik mijn eerste grote Vrij Nederland-verhaal. Over haar. Nu nog stuurt men mij voortdurend ansichtkaarten waarop Marilyn staat. Ondertussen heb ik een hele kist vol. Er blijven ook maar boeken over haar verschijnen."

Weten we ondertussen hoe ze echt aan haar einde is gekomen?

"Je kunt niet meer nagaan wat er gebeurd is. Spoto gelooft dat ze een overdosis heeft gehad die ze niet ontdekten. Ze was ook depressief en in de war. Maar dat ze een lijstje met de staatsgeheimen van J.F. Kennedy gehad zou hebben, geloof ik niet."

Welke ultieme Monroe-scène moeten we onthouden?

"Dat is een strikvraag?"

Jawel.

(Lange aarzeling) "Prachtig is hoe Billy Wilder in Some Like It Hot (1960) die stoom tegen haar dijen jaagt. Of dat nu de mooiste is? (denkt na) De films uit haar beginjaren, The Asphalt Jungle (1950) bijvoorbeeld. Als je die bekijkt, zie je wat ze kon in de handen van een groot regisseur. Toen was ze nog niet beladen met 'ik moet mijn reet uit mijn jurk laten hangen'. En in The Prince and the Showgirl (1957) zitten ook schitterende scènes. Ach, alleen al de manier waarop ze liep. Als je dat kunt uitwerken en je bent de enige die dat kan... Het verhaal gaat dat ze van de ene bil op de andere zat om ze te trainen. Het blijkt dus te werken, lees ik in gespecialiseerde sportboeken." (lacht)

Wie van de 21 geportretteerde sterren had u graag als vriendin gehad?

"Toch Ava Gardner. In haar jonge tijd. Niet toen ze ouder werd en in Spanje met allerlei stierenvechters zat te zuipen. In haar beste jaren reed ze op een nacht met Frank Sinatra rond in een Cadillac. Omdat er toch pistolen in het handschoenenkastje lagen maakten ze wat lol en schoten ze onderweg de straatlantaars aan diggelen. Een voorbijganger kreeg een schampschot in de borst. De nasleep van het incident heeft Sinatra nog behoorlijk wat geld gekost. Ava Gardner woonde aanvankelijk op het platteland van Noord-Carolina en sprak met een zwaar zuidelijk accent. 'Ik ben Ava Gardner' moet als 'Ah-uhm Ah-vuh Gahd-nah' geklonken hebben. (lacht) Vooral in de eerste films als The Killers (1946) mocht ze ook niet veel praten. Hemingway, naar wiens verhaal de film werd gemaakt, riep haar uit tot het mooiste dier ter wereld, wat ze wel leuk vond. Tot haar grote woede en verbijstering ging de studio die kreet echter gebruiken in de advertentie van The Barefoot Contessa (1954)."

Het waren tijden waarin de borsten van Jane Russell nog voor controverse konden zorgen.

"De studio's hadden een eigen code-instituut opgericht. Een film over echtscheiding moest je eerst voorleggen aan de man van het comité en als die neen zei, werd de film niet gemaakt. En ja, de beroemde film van Jane Russell, The Outlaw (gemaakt in 1940 en pas uitgebracht in '46) werd lang tegengehouden vanwege Janes borsten die al te duidelijk in beeld kwamen. De scherpste protesten kwamen van de roomse kerk. Katholieken die naar die smeerlapperij gingen kijken zouden geëxcommuniceerd worden. Vooral de scène waarbij ze naakt bij Billy The Kid in bed kruipt omdat hij bijna sterft van de kou, dat kon absoluut niet door de beugel."

Hoe is de verschrikkelijke Elizabeth Taylor overigens in uw boek geraakt?

"Ze is tot aan Cleopatra (1963) een van de grote sterren geweest. En vergis je niet, ze was een tijdlang beeldschoon. Bovendien heeft ze mooie films gemaakt als Suddenly Last Summer (1959) Echt schitterend hoor. Daarna herhaalt ze het allemaal eens met die Richard Burton. Ik schrijf ook over haar: 'de schone sprookjesprinses die uitdijde tot haar eigen boze stiefmoeder'." (lacht)

Welke films moeten onze jeugdige lezers dringend gaan bekijken voor of na het lezen van uw boek?

"Gilda (met Rita Hayworth uit 1949), absoluut zonder enige twijfel. Dan The Snows of Kilimanjaro (met Ava Gardner uit 1952), Notorious (van Hitchcock, met Ingrid Bergman uit 1946), Roman Holiday (uit 1953 met Audrey Hepburn). En High Noon (uit 1952 met Grace Kelly); Kelly heeft dat rare puriteinse in die film."

Iemand als Lana Turner lijkt nu wel compleet vergeten.

"Auteur John Updike schreef nog dat Amerika achteloos aan haar dood (in 1995, ArP) voorbij was gegaan. Volgens hem maakten ze geen sterren als Lana meer. Zij was een en al vrouwelijkheid: gebouwd op borsten en billen, met lokkende lippen, adembenemende omhelzingen en totale overgave. Toen zij furore maakte, was Amerika een land van dromers en bouwers. Nu wordt de dienst uitgemaakt door de maatnemers en kleineerders van de politieke correctheid." n

Rinus Ferdinandusse: Als sterren naar de hemel gaan. Uitgeverij Thomas Rap, 23,66 euro

'Ava Gardner reed met Frank Sinatra rond in een Cadillac. Voor de lol schoten ze de straatlantaarns aan diggelen. Iemand werd geraakt in de borst, wat Sinatra behoorlijk wat geld heeft gekost' 'Ach, Marilyn Monroe, alleen al de manier waarop ze liep. Het verhaal gaat dat ze van de ene bil op de andere zat om ze te trainen''Sterren als Lana Turner maken ze niet meer. Zij was een en al vrouwelijkheid: gebouwd op borsten en billen, met lokkende lippen en totale overgave'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234