Zondag 25/10/2020

Geschiedenis

Toen de Führer nog een nobody was: geheime autobiografie van Hitler uitgebracht

Een portret van Adolf Hitler (1883-1945) uit 1937.Beeld BELGAIMAGE

Sinds deze week is een geheime autobiografie van Hitler op de markt. In het boek uit 1923 – officieel geschreven door ene Adolf Victor von Körber – prijst de toen onbeduidende soldaat zichzelf als oorlogsheld. "Hitler begreep instinctief hoe hij zich politiek relevant kon maken."

In 1923 was Adolf Hitler een 34-jarige nobody die vond dat hij dringend in de markt gezet moest worden als redder des vaderlands. Hij was dan wel lokaal bekend in Beieren, maar hij wilde een boek uitbrengen over zijn leven en ideeën om zijn bekendheid aan te zwengelen. Om zijn verhaal geloofwaardiger te maken, schakelde hij een grotere naam in: baron Adolf Victor von Körber, een man die goed lag in de toenmalige conservatieve kringen. 

Het resultaat, dat nu vertaald in de Nederlandse boekhandel ligt, is een soort biografische schets van Hitler, aangevuld met zes speeches die hij destijds gaf. Het werk Adolf Hitler, zijn leven, zijn redevoeringen was al langer gekend, maar de Duitse historicus Thomas Weber zegt nu dat niet von Körber maar Hitler zelf de tekst heeft geschreven. 

"Het boek leest als een lofdicht op zichzelf, waarin Hitler zichzelf naar voor schuift als een soort messias, de redder van Duitsland", vertelt Gerton van Boom van uitgeverij Verbum, gespecialiseerd in publicaties over de Holocaust. Hitler beschrijft zijn jaren in Wenen en tijdens de Eerste Wereldoorlog, maar correct is hij niet bepaald. "Hij dicht zichzelf een belangrijke heldenrol toe in de oorlog, maar in werkelijkheid was hij een onbeduidende militair." Wat niet past in zijn verhaal, houdt hij stil. Opmerkelijk is ook dat hij de oude speeches flink aanpaste voor het boek, om het zo aantrekkelijk mogelijk te maken voor het woelige politieke klimaat in 1923.

Instinctief politiek begrip

Waarom is deze publicatie relevant, en vooral het feit dat Hitler zelf de pen vasthield? "Het toont haarscherp aan dat Hitler instinctief begreep hoe hij zichzelf moest presenteren als politicus", vertelt Weber. Een courante opvatting onder historici is dat de Führer zijn politieke loopbaan begon als een soort stroman voor machtigere politici, en pas later geloofde dat hij zelf een grote leider kon zijn.

"Heel slim heeft Hitler, die geen relevant diploma of connecties had, voor zichzelf ruimte gecreëerd in het toen erg ontoegankelijke politieke toneel", legt Weber uit. "Hij heeft zichzelf goed verkocht." Daaruit vallen volgens de historicus lessen te trekken. 

"In een tijd vol oprukkend populisme, illustreert dit boek hoe rechtse demagogen de verwachtingen van de bevolking exploiteren om ruimte voor zichzelf te creëren en zichzelf politiek relevant maken. Ik denk dat we dankzij deze vondst pas kunnen begrijpen hoe Hitler zichzelf compleet heruitgevonden heeft, en hoe dat zijn opmars heeft gestuwd." 

Adolf Hitler, zijn leven, zijn redevoeringen, dat voorlopig enkel in het Nederlands beschikbaar is, maar ook in het Engels en Duits zal verschijnen, zal volgens van Boom een oude discussie beslechten: hoelang liep Hitler al rond met het idee van de Holocaust?

Daarover bestaat onenigheid bij historici, legt van Boom uit. "Sommigen zien een rechte lijn tussen de Eerste Wereldoorlog en Auschwitz, anderen denken dat het idee van een genocide pas gaandeweg is ontstaan. Maar in 1923 schreef Hitler al, dat weten we nu, dat joden definitief verwijderd moeten worden." Wat hij daarmee precies bedoelt, is niet helemaal duidelijk, maar de uitgever ziet hierin wel het bewijs dat Hitler al langer op dit spoor zat. 

Overigens: toevallig komt het boek in een periode waarin gewerkt wordt aan een Nederlandstalige vertaling van dat andere boek dat Hitler twee jaar later publiceerde: Mein Kampf. Onlangs zijn de rechten op dat boek, die in handen waren van de staat Beieren, vrijgegeven. "Ik denk dat die boeken historisch belangrijk en relevant zijn", stelt van Boom, "als ze gepaard gaan met voldoende duiding." De pas uitgebrachte biografie bevat alvast veertig pagina's uitleg van Weber zelf. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234