Donderdag 28/05/2020

Toen de bondscoach senator was

Er schuilt geen groot politicus in de bondscoach. Dat is zelfs proefondervindelijk aangetoond. Senator Marc Wilmots, de reconstructie: 'Hij kon niet begrijpen dat praten beschouwd werd als werken.'

Een zonnige dag en twee kickertafels volstaan voor de perfecte campagne.

Het is 1 mei 2003. Op de markt van Geldenaken vormen zich rijen voor het standje waar je een partijtje tafelvoetbal kunt spelen met Charles Michel of Marc Wilmots. Mensen willen met hem op de foto, ze willen graag iets mee naar huis nemen van de man wiens kopbaldoelpunt een zomer eerder ten onrechte is afgekeurd door scheidsrechter Prendergast. Ze willen graag een affiche van kandidaat nummer 4 op de senaatslijst van de MR. "Het minste wat wij kunnen schrijven", meldt La Dernière Heure de volgende dag, "is dat er in dit tempo weinig zullen overblijven voor op de borden". De vierde plaats is altijd verkiesbaar. Het staat vast dat Wilmots na zondag 18 mei beroepspoliticus wordt. "Ik heb besloten om de mouwen op te stropen", zegt hij. "Liever dat dan alleen kritiek te geven, zoals veel mensen."

Het opzet was dat hij in de electorale campagne zou worden uitgespeeld als joker, maar behalve deze ene keer laat Wilmots zich in België niet zien. Bij Schalke 04 is trainer Frank Neubarth ontslagen. Wilmots is geroepen als vervanger. "Ik lig nog onder contract bij Schalke", zegt hij. "Nog tot 24 mei."

De sportcheque

Als senator Wilmots op 5 juni in het Paleis der Natie de eed aflegt, is een bovengemiddeld aantal ogen op hem gericht. Met 109.955 voorkeurstemmen is hij vanuit het niets de op drie na populairste Franstalige politicus geworden. Hij moet enkel Louis Michel, Elio Di Rupo en Joëlle Milquet laten voorgaan. Anders dan de meeste van zijn collega's zal hij in slechts één commissie zetelen, die van Sociale Zaken. Hij zal zich er toeleggen op sport. Als een journalist hem erop wijst dat sport gemeenschapsmaterie is, zegt hij niets. "Ik vond hem een charmante jongen", zegt commissievoorzitster Annemie Vandecasteele. "Het is geen cadeau om meteen zoveel stemmen te behalen. Dat wekt naijver, ook in je eigen partij."

Hugo Vandenberghe, justitie-expert voor CD&V: "Het valt nooit uit te sluiten dat in een voetballer een goede politicus schuilt, maar bij hem zag je vrij snel dat hij het lastig had met het abstraheren van problemen. Hij wou de dingen concreet. De vergadering hoefde voor hem ook niet noodzakelijk zo lang te duren."

De eerste speldenprik komt er op 2 augustus. Bericht in Het Nieuwsblad: "Veel politieke acties liet de gewezen topvoetballer nog niet optekenen. Hij kwam welgeteld al twee keer."

Wilmots vergelijkt politiek graag met voetbal. Hij heeft het over "pieken naar het juiste moment toe". Het wordt oktober en november en hij blijft onzichtbaar. Op 22 november haalt Jean-Marie Dedecker hard naar hem uit: "Ik heb 'm in de Senaat nog geen enkele keer gezien. Ik veroorloof mij twijfels te hebben bij zijn engagement."

Vandecasteele: "Hij had het in het begin lastig, daarna is hij zeker een jaar lang een trouwe soldaat van onze commissie geworden. Hij was er altijd. Hij is ook een paar keer verslaggever geweest."

Dedecker: "Maar hij zei niks. Ik heb hem geen enkele keer horen spreken, tenzij aan de koffiemachine."

Vandecasteele: "Als er moest worden gestemd, stond hij er. Anders dan sommige anderen luisterde hij tijdens hoorzittingen heel aandachtig. Hij kwam met het idee voor een sportcheque, zoals de maaltijdcheque. Het was lastig om uitgelegd te krijgen dat je eerst een meerderheid moest vinden en hoeveel stappen het voorstel daarna moest afleggen."

De zoektermen 'Marc' en 'Wilmots' op de website van de Senaat leveren vier resultaten op. Vier wetsvoorstellen die hij (mee) heeft neergelegd: de sportcheque, strengere dopingcontroles, bemiddeling bij rechtszaken en een rookverbod in de horeca.

Clans

Dinsdag 27 april 2004. Het met degradatie bedreigde Charleroi ontslaat trainer Robert Waseige en plukt Jacky Mathijsen weg bij Sint-Truiden. Nu moeten de Kanaries op zoek naar een nieuwe coach. Toenmalig eigenaar Roland Duchâtelet kan zich niet precies herinneren wie als eerste de naam van de senator liet vallen.

Duchâtelet: "Ik heb Wilmots gevraagd of dat een probleem was, en hij heeft me uitgelegd dat er in de commissies van de Senaat heel veel gedebatteerd werd over futiliteiten, terwijl de echte problemen van de maatschappij bleven liggen. Hij kon wel de nodige tijd vrijmaken."

De verkiezingen van 13 juni 2004 luiden de heropstanding in van CD&V, dat onder leiding van Yves Leterme een kartel vormt met N-VA. Zowel in Vlaanderen als in Wallonië komen de liberalen vooral zichzelf tegen. In Vlaanderen ruziën ze over migrantenstemrecht, in Wallonië is er de machtsstrijd tussen Louis Michel en Didier Reynders. Op 12 augustus 2004 raakt bekend dat Michel Europees commissaris wordt, en dus de Wetstraat verlaat. Wilmots is politicus geworden om hem te plezieren, maar de clan-Reynders heeft hem opgezadeld met parlementair medewerker Michaël Van Cappellen. Als we hem bellen, vraagt hij of alle vragen vooraf op mail kunnen worden gezet.

Vraag 1: wie wierf u aan, de partij of Marc Wilmots? Antwoord: "Ik kan helaas geen gunstig gevolg geven aan uw verzoek."

Vandecasteele: "Wilmots had geen zin om een clan te kiezen. Die ene medewerker die hij had is dan door de MR in een pool van de partij gestopt. Hij zat daar plots alleen, zonder begeleiding."

Duchâtelet: "Hij zei me dat die parlementen, in tegenstelling tot een coach, niet tot de kern van de zaak kwamen. Dat het niet vooruit ging. Dat laatste was zijn grootste probleem. Het was in zijn ogen geen efficiënte manier om een land te besturen. Ik heb er veel langer over gedaan dan hij om dat in te zien."

Wie/wat is Yves Leterme?

Naar buitenuit blijft Wilmots lang volhouden dat het te combineren valt: het senatorschap, Sint-Truiden en ook nog eens voetbalcommentator zijn bij RTL-TVi. In De Morgen zegt hij: "Op woensdag zetel ik in de sociale commissie en donderdag doe ik aan de stemmingen mee. Ik zie het probleem niet. Ik kan perfect aan mijn assistenten vragen om op die dag een training te leiden."

Zoals in een goede coch niet altijd een goede politicus schuilt, is ook het omgekeerde waar. STVV begint met een 0-0 tegen Bergen, verliest dan vier keer op rij en behaalt z'n tweede puntje pas op speeldag 6: nul-nul tegen KV Oostende.

Dedecker: "Met zulke resultaten kan de coach natuurlijk niet in het parlement gaan zitten."

Kort nadat Wilmots in februari 2005 wordt ontslagen, peilt Het Laatste Nieuws naar de kennis van bekende Franstaligen over Vlaanderen. Wat de naam Yves Leterme hem eventueel zegt? Marc Wilmots: "Ik kan toch niet alle politici kennen? Ideeën interesseren me meer dan namen."

Dedecker: "Daar is toen iets geknakt. Hij wou weg, wég uit dat wereldje."

Vandenberghe: "Ontslag nemen uit de Senaat, dat ging natuurlijk zomaar niet."

2003 en 2004 zijn jaren van niet-samenvallende verkiezingen. Door het wilde geschuif met politici zijn bij de MR alle opvolgers al senator of iets anders geworden. De enige die Wilmots kan opvolgen is minister van Ontwikkelings- samenwerking Armand De Decker, die dan ontslag zou moeten nemen. Vijfentwintig jaar heeft de Brusselse liberaal getimmerd aan de weg om minister te worden.

Onwettige toestand

Vandenberghe: "Wilmots kon geen ontslag nemen. Deed hij het toch, dan stonden wij voor een onwettige toestand en zouden er nieuwe verkiezingen moeten worden georganiseerd."

Dedecker: "Het lot dreef ons naar elkaar. Hij was gegijzeld door zijn mandaat, ik door mijn toenmalige partij. We werden vrienden en er viel een last van hem af, alsof hij nu pas vrij kon spreken. Hij zei dat hij niet kon begrijpen dat praten beschouwd werd als werken. Hij vond dat je geen salaris hoorde te onvangen voor al dat gepraat. Of om te zwijgen, zoals in zijn geval. Hij heeft toen besloten dat hij geen parlementaire wedde meer wou. Dat leek hem een eerbaar compromis: geen ontslag nemen, maar afstand doen van zijn wedde."

De hoop vanWilmots dat zoiets kon worden geregeld met een mailtje aan de voorzitter, blijkt ijdel. Hij die vooral onzichtbaar wil zijn, die overal wil zijn behalve hier, ziet zich op 9 september 2005 geprogrammeerd tot agendapunt op het bureau van de Senaat. In een mededeling stelt de CD&V-fractie: "De rechtsleer onderstreept dat de parlementaire vergoeding de waarborg vormt voor economische onafhankelijkheid zodat het mandaat opengesteld kan worden voor alle lagen van de bevolking. Het komt niet toe aan individuele senatoren om daar willekeurig afstand van te doen."

Vandenberghe: "Als alle parlementsleden afstand zouden doen van hun wedde en thuisblijven, kreeg je een spookparlement. Wij vonden het noodzakelijk een duidelijk standpunt in te nemen."

Kunnen we stellen dat Wilmots op z'n minst een vermelding verdient in de geschiedenisboeken als hij die de geesten deed rijpen voor de afschaffing van de Senaat?

Vandenberghe: "Hij heeft daar een bepalende rol gespeeld, ja."

Vandecasteele: "Vergeet ook de sportcheque niet. Want die is er gekomen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234